کنتاکتور چیست و چگونه کار می‌کند؟ همه چیز درباره کاربرد، عملکرد و وظایف کنتاکتور

کنتاکتور چیست و چگونه کار می‌کند؟ نحوه کار و ساختار و اجزای کنتاکتور همراه با راهنمای انتخاب و خرید

کنتاکتور (Contactor) نوعی کلید مغناطیسی برای مدارهای الکتریکی است. این کلید برای توان های متوسط و بالا استفاده می‌شود. انواع کنتاکتور مثل کلیدهای قطع کننده دیگر، دارای پل، تعداد فاز، جریان و ولتاژهای متفاوتی هستند. در سیستم‌هایی که نیاز به قطع و وصل جریان است، حتما باید از محصولی مثل کنتاکتور استفاده کنید. در ادامه به توضیح کاربرد و عملکرد این محصول مهم می‌پردازیم.

کنتاکتور (Contactor) چیست؟

کنتاکتور دستگاهی الکتریکی برای کنترل جریان در پروژه‌های صنعتی است. پروزه‌های صنعتی نیاز به قطع و وصل جریان در شرایط حساس هستند؛ در این شرایط کنتاکتور پروژه‌هایی مثل موارد زیر را از هرگونه خطر دور نگه می‌دارد:

• الکتروموتورها
• انواع پمپ مثل پمپ آب
• سیستم‌های نورپردازی
• انواع تابلو برق صنعتی

کنتاکتور با استفاده از مغناطیس قوی و هسته و بوبین خود، قطع و وصل مدار را در لحظه انجام می‌دهد. به زبان ساده‌تر، کنتاکتور یک سوئیچ کلیدزنی برای قطع و وصل کردن انواع مدار است. برندهای داخلی و خارجی زیادی تولید و عرضه کنتاکتور را انجام می‌دهند؛ اما باکیفیت‌ترین آن ها بدون شک کنتاکتور اشنایدر است. با کلیک بر روی لینک زیر می‌توانید انواع کنتاکتور اشنایدر را بخرید یا درخواست استعلام قیمت داشته باشید:

https://samencontrol.com/product-category/schneider-2/schneider-low-voltage/schneider-contactor/

کنتاکتور چگونه کار می‌کند؟

کنتاکتور دارای هسته E و U است. یکی از این هسته‌ها ثابت و دیگری متحرک است. آن هسته‌ای که ثابت است، میان خود یک سیم پیچ دارد که وقتی جریان از آن می‌گذرد، نیرویی ایجاد می‌شود؛ این نیرو هسته متحرک را به هسته ثابت متصل می‌کند. وقتی هسته متحرک کار می‌کند، کنتاکت‌های باز بسته و کنتاکت‌های بسته باز می‌شوند. در ادامه وقتی جریان از هسته الکترومغناطیسی عبور می‌کند، میدان مغناطیسی ساخته می‌شود؛ سپس این نیرو حالت کنتاکت‌ها را تعیین می‌کند.

اجزای کنتاکتور شامل چه مواردی هستند؟

اجزای اصلی کنتاکتور سه مورد زیر را شامل می‌شوند:

• کنتاکت
• کویل یا هسته
• محفظه کنتاکتور

کنتاکت‌ها وظیفه انتقال جریان را بر عهده دارند. البته همین کنتاکت شامل سه نوع قدرتی، کمکی و فنری است. هسته (Coil) بستن کنتاکت‌ها ایجاد می‌کند. محفظه یا بدنه، با استفاده از مواد مقاوم در برابر گرما تولید می‌شود. بدنه یا محفظه از کنتاکت‌ها و همه قطعات محافظت می‌کند.

کنتاکت کمکی و کنتاکت اصلی در کنتاکتور چه فرقی دارند؟

ساختار هر دو یکسان است ولی عملکردشان کاملا فرق دارد. کنتاکت‌های اصلی در جریان های بالا مدار را قطع و وصل می‌کنند؛ در مقابل کنتاکت‌های کمکی در یک فرایند کنترلی قرار دارند. این قطعه سیگنال خروجی درست می‌کند. به همین دلیل می‌توان به کنتاکت‌های کمکی رله یا دیگر تجهیزات را متصل کرد.

کنتاکتور چه فرقی با رله دارد؟

از رله در در ولتاژهای پایین و از کنتاکتور در ولتاژهای بالا استفاده می‌شود. هر دو سوئیچ‌هایی از نوع الکترومغناطیسی هستند؛ اما در عملکرد آن ها تفاوت زیادی وجود دارد. کنتاکتورها جریان بالایی را تحمل می‌کنند. کنتاکتور برعکس رله، برای کنترل قوس تولید شده.

تفاوت کنتاکتور AC و DC

کنتاکتورهای مدل AC یک حلقه اتصال کوتاه دارند؛ این حلقه برای جلوگیری از لرزش هنگام جریان برق است. این نوع کنتاکتور با جریان برق متناوب کار می‌کند. همچنین دارای یک حلقه مسی روی بوبین است که همان وظیفه کاهش لرزش و صدا را بر عهده دارد. در مقابل کنتاکتورهای نوع DC با جریان برق مستقیم کار می‌کنند. این نوع کنتاکتور نیازی به حلقه ندارد؛ چون میدان مغناطیسی آن به صورت یکنواخت کار می‌کند.

کاربرد کنتاکتور چیست؟

در ادامه به توضیح اصلی‌ترین کاربردها و قابلیت‌های کنتاکتور می‌پردازیم.

کنتاکتور برای سیستم روشنایی

هر محیط تجاری، صنعتی، مسکونی و تجاری دارای سیستم روشنایی خاص خود هستند. هر سیستم برقی هم دارای مدار فرمان است. در این سیستم‌ها هم باید از کنتاکتور استفاده کرد. البته که معمولا سیستم‌های روشنایی، به کنتاکتورهایی با تحمل جریان زیاد نیاز ندارند.

کنتاکتور برای الکتروموتورها

کنتاکتور در محیط‌های صنعتی که دارای الکتروموتور هستند، کاربر زیادی دارند. قطع برق می‌تواند آسیب بزرگی به الکتروموتور و حتی دیگر تجهیزات وارد کند؛ به همین دلیل استفاده از کنتاکتور در این دسته از پروژه‌ها بسیار الزامی است.

کنتاکتور در تابلو برق

معمولا اکثر تابلو برق‌ها به کنتاکتور نیاز دارند. هر سیستم صنعتی که به تابلو برق نیاز داشته باشد، طبیعتا جریان متوسط یا حداکثری را شامل می‌شود. پس برای قطع و وصل مدار فرمان و قدرت تابلو برق‌ها هم باید حتما از کنتاکتور استفاده کرد.

مزایای استفاده از کنتاکتور

در خیلی از شرایط، به جای کنتاکتور می‌توان حتی از رله یا دیگر تجهیزات هم استفاده کرد؛ اما انتخاب خیلی‌ها همچنان کنتاکتور است. دلیل آن به مزایای زیاد این محصول بر می‌گردد. در ادامه یک سری از این مزایا را ذکر می‌کنیم:

• تجهیزاتی که به کنتاکتور متصل هستند را می‌توان از راه دور هم کنترل کرد.
• با کنتاکتور تعداد دفعات و از همه مهم‌تر سرعت قطع و وصل بیشتر می‌شود.
• کنتاکتور استهلاک بسیار پایینی دارد.
• کنتاکتور عمر بالایی دارد.

جدول انتخاب کنتاکتور

برای انتخاب کنتاکتور باید به تمام ویژگی‌های فنی پروژه خود و کنتاکتور دقت زیادی داشته باشید. هر کنتاکتور برای اتصال به جریان‌های متفاوتی تولید شده است. جدول زیر یک راهنمای انتخاب کامل محسوب می‌شود.

بهترین برند کنتاکتور

اگر قصد خرید کنتاکتور را دارید، ما برندهای زیر را به شما پیشنهاد می‌کنیم:

• اشنایدر الکتریک
• هیوندای
• زیمنس
• ال اس
• چینت
• هیمل
• پارس فانال

انواع ولتاژ نامی در کنتاکتور

در کنتاکتورها ولتاژ نامی متغیری وجود دارند که در ادامه به آن ها می‌پردازیم:

• ولتاژ کار نامی (U_e): این ولتاژ برای کنتاکت‌ها است. میزان ولتاژ کار نامی، قطع و وصل کنتاکتور و حتی محصول استفاده آن را مشخص می‌کند.
• ولتاژ عایقی نامی (U_i): این ولتاژ میزان استحکام عایقی بین کنتاکت‌ها را مشخص می‌کند.
• ولتاژ نامی تغذیه بوبین (Ue): این ولتاژ برای بوبین کنتاکتور است و بدون آن کنتاکتور هیچ کاربردی ندارد.

قطع و وصل کنتاکتور چند بار انجام می‌شود؟

قطع و وصل کنتاکتور همان طور که دانستید، مربوط به مدارها می‌شود. سرعت این فرایند را می‌توانید تا 3000 بار افزایش دهید. تعداد دفعات به کلاس کنتاکتور هم بستگی دارد:

کلاس A: 103 بار

کلاس B: 104 بار

کلاس C: 105 بار

کلاس E: 107 بار

کلاس F: 108 بار

سخن پایانی

هر مدار فرمان و قدرت نیاز به یک قطع کننده دارد؛ در این بین کنتاکتور بهترین انتخاب است. اما در انتخاب فروشگاه و خرید کنتاکتور اصل نهایت دقت را داشته باشید.