صنعت سبز؛ حلقه مفقوده تحقق هوای پاک در ایران

روز «صنعت سبز و هوای پاک» در حالی فرا می‌رسد که آلودگی هوا همچنان یکی از چالش‌های جدی کلان‌شهرهای کشور است؛ چالشی که بدون اصلاح الگوی فعالیت صنایع و کاهش آلایندگی‌ها حل نخواهد شد.

خبرگزاری مهر _ گروه جامعه؛ محدثه کرمی: همزمان با روز «صنعت سبز و هوای پاک»، مسئله آلودگی هوا همچنان یکی از جدی‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی کشور به شمار می‌رود؛ چالشی که به گفته کارشناسان، بدون اصلاح ساختار صنایع و حرکت به‌سوی صنعت سبز، حل آن ممکن نخواهد بود.

بر اساس آمارهای رسمی، سهم قابل‌توجهی از آلاینده‌های هوا در کلان‌شهرها ناشی از فعالیت صنایع بزرگ، نیروگاه‌ها و واحدهای تولیدی است؛ صنایعی که اگرچه ملزم به رعایت استانداردهای زیست‌محیطی هستند، اما فاصله میان قانون و اجرا همچنان محسوس است.

مسئولیت صنایع در قبال هوای پاک

صنایع به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی توسعه، مسئولیت اجتماعی مهمی در قبال کیفیت هوا دارند. رعایت استانداردهای زیست‌محیطی، اجرای طرح‌های کاهش آلایندگی و شفاف‌سازی عملکرد زیست‌محیطی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند اعتماد عمومی را تقویت و مسیر دستیابی به هوای پاک را هموار کند.

در همین راستا، احمد طاهری سرپرست مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر اینکه آلودگی هوا نسخه واحدی برای همه کلان‌شهرها ندارد، گفت: بسته به اینکه درباره کدام کلان‌شهر صحبت می‌کنیم، نقش منابع آلاینده متفاوت است. به‌طور مثال، تأثیر منابع آلاینده در تهران کاملاً با شهری مثل اراک یا کلان‌شهری مانند اهواز متفاوت است.

اراک؛ تجربه موفق کاهش آلودگی صنعتی

وی با اشاره به وضعیت اراک افزود: در کلان‌شهر اراک، نیروگاه شازند به‌عنوان یک صنعت بزرگ، به‌ویژه در فصل سرد سال و به‌دلیل ناترازی انرژی، تأثیر مستقیم بر کیفیت هوا دارد. در سال 1403 با اعمال محدودیت مصرف مازوت و برای نخستین‌بار با اختصاص مازوت کم‌گوگرد به این نیروگاه، تعداد روزهای ناسالم با آلاینده شاخص دی‌اکسید گوگرد از 27 روز در سال 1402 به 5 روز در سال 1403 کاهش یافت.

طاهری ادامه داد: این تجربه موفق باعث شد از ابتدای سال 1404 برنامه‌ریزی برای ذخیره‌سازی مازوت کم‌گوگرد در نیروگاه‌های مجاور کلان‌شهرها انجام شود که در مجموع حدود 421 میلیون لیتر مازوت کم‌گوگرد به نیروگاه‌های کشور اختصاص یافت. نتیجه این اقدام در اراک این بود که امسال هیچ روز ناسالمی با آلاینده شاخص دی‌اکسید گوگرد ثبت نشد.

اهواز؛ تمرکز بر کاهش فلرسوزی

سرپرست مرکز ملی هوا درباره اهواز نیز گفت: در کلان‌شهر اهواز به‌دلیل مجاورت با صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، به‌ویژه صنایع بالادستی، آلودگی هوا بیشتر تحت تأثیر این منابع است. یکی از مهم‌ترین عوامل، انتشار گازهای مشعل بود که در کارگروه ملی آلودگی هوا به‌طور جدی پیگیری شد.

وی افزود: در دولت چهاردهم، با اجرای طرح‌های کاهش فلرسوزی، اکنون روزانه حدود 14 میلیون مترمکعب گاز مشعل در کشور کنترل می‌شود. علاوه بر طرح‌های میان‌مدت و بلندمدت، برنامه‌های کوتاه‌مدتی نیز برای کاهش سریع‌تر آلودگی اجرا شده که اثر آن به‌ویژه در اهواز قابل مشاهده است.

اصفهان و تهران؛ دو چالش متفاوت

طاهری با اشاره به اصفهان گفت: در اصفهان تمرکز بر صنایع فولادی بوده و اجرای طرح‌های کاهش آلایندگی با جدیت پیگیری شده است. بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد این طرح‌ها در فولاد مبارکه با پیشرفت مناسبی همراه بوده است.

وی در پایان درباره تهران تصریح کرد: بر اساس گزارش تحلیلی آلودگی هوای آذرماه تهران، نقش غالب آلودگی هوا در پایتخت مربوط به منابع متحرک و ناوگان حمل‌ونقل است. البته عواملی مانند انتشار آلاینده‌ها در جنوب و جنوب‌غرب تهران، از جمله پسماندسوزی‌ها و همچنین فعالیت نیروگاه‌های اطراف تهران، می‌تواند به تشدید آلودگی هوا کمک کند.

آینده صنعت سبز در ایران

با توجه به محدودیت منابع انرژی و تشدید پیامدهای تغییر اقلیم، حرکت به سمت صنعت سبز دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، بهینه‌سازی مصرف سوخت و حمایت از نوآوری‌های محیط‌زیستی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده هوای پاک کشور داشته باشد.

گفتنی است؛ تحقق هوای پاک بدون حرکت جدی به‌سوی صنعت سبز و بدون درنظر گرفتن ویژگی‌های خاص هر کلان‌شهر امکان‌پذیر نیست. تجربه اراک، اقدامات در اهواز و اصفهان و تحلیل‌های انجام‌شده درباره تهران نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری هدفمند و متناسب با منابع آلاینده هر شهر، می‌تواند مسیر دستیابی به هوای پاک را هموارتر کند.