برای درمان بواسیر بیرون زده چی بخوریم؟

به گفته دکتر سعید نجاری فوق تخصص بیماری های کولورکتال بواسیر یکی از بیماری‌هایی است که یبوست نقش مهمی در ایجاد یا تشدید آن دارد. زمانی که دفع مدفوع به‌سختی انجام شود، فرد مجبور به فشار آوردن می‌شود. همین فشار مداوم، رگ‌های مقعدی را بیشتر تحت تأثیر قرار می‌دهد و تورم یا بیرون‌زدگی بواسیر را ...

بواسیر بیرون زده یکی از مشکلات آزاردهنده‌ای است که بسیاری از افراد، به‌ویژه در سنین بزرگسالی با آن روبه‌رو می‌شوند. این مشکل نه‌تنها باعث ناراحتی در هنگام نشستن و دفع می‌شود، بلکه ممکن است روی کیفیت زندگی فرد هم تأثیر بگذارد. یکی از ساده‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راه‌هایی که می‌تواند در بهبود علائم بواسیر بیرون زده نقش داشته باشد، اصلاح تغذیه است.

اینکه چه چیزی بخوریم و از چه خوراکی‌هایی دوری کنیم، تأثیر مستقیمی بر شدت یا کاهش التهاب و درد بواسیر دارد. در این مقاله قرار است بگوییم که برای درمان بواسیر بیرون زده چی بخوریم، و از خوردن چه چیزهایی بهتر است پرهیز کنیم.

بواسیر بیرون زده دقیقاً یعنی چه؟

اگر برای شماهم سوال است که اصلا بواسیر (هموروئید) چیست باید بگویم این عارضه زمانی به وجود می‌آید که رگ‌های ناحیه مقعد متورم یا گشاد می‌شوند. گاهی این تورم به‌حدی می‌رسد که قسمتی از بافت بیرون می‌زند یا به‌اصطلاح "بیرون زده" می‌شود. این حالت ممکن است همراه با درد، خارش، سوزش یا حتی خونریزی باشد. در بواسیر داخلی، رگ‌ها داخل کانال مقعدی متورم می‌شوند و ممکن است به‌مرور از مقعد بیرون بزنند. در بواسیر خارجی، رگ‌های بیرونی ناحیه مقعد درگیرند و گاهی دچار لخته هم می‌شوند که بسیار دردناک است.

چرا تغذیه در درمان بواسیر مهم است؟

به گفته دکتر سعید نجاری فوق تخصص بیماری های کولورکتال بواسیر یکی از بیماری‌هایی است که یبوست نقش مهمی در ایجاد یا تشدید آن دارد. زمانی که دفع مدفوع به‌سختی انجام شود، فرد مجبور به فشار آوردن می‌شود. همین فشار مداوم، رگ‌های مقعدی را بیشتر تحت تأثیر قرار می‌دهد و تورم یا بیرون‌زدگی بواسیر را بدتر می‌کند.

از طرف دیگر، بعضی خوراکی‌ها خاصیت ضدالتهابی دارند، به حرکات روده کمک می‌کنند و باعث می‌شوند مدفوع نرم‌تر و دفع آسان‌تر شود. پس اگر رژیم غذایی مناسبی داشته باشیم، می‌توانیم هم یبوست را کنترل کنیم و هم التهاب ناحیه را کاهش دهیم.

دلایل بیرون زدن بواسیر چیست؟

بواسیر زمانی بیرون می‌زند که رگ‌های مقعدی بیش از حد تحت فشار قرار بگیرند. یبوست مزمن، نشستن‌های طولانی‌مدت، زور زدن زیاد در هنگام دفع، بارداری یا بلند کردن اجسام سنگین از جمله دلایلی هستند که باعث می‌شوند این رگ‌ها متورم شده و از مقعد بیرون بزنند. هرچه فشار و التهاب بیشتر باشد، احتمال بیرون‌زدگی هم بالاتر می‌رود.

مواد غذایی مفید برای درمان بواسیر بیرون زده

همانطور که گفتیم تغذیه میتواند در بهبود علائم بواسیر نقش داشته باشد. از آنجایی که اگر دچار یبوست شوید، احتمال بدتر شدن اوضاع وجود دارد پس باید حتما مراقب تغذیه خود باشید.

دانستن این نکته نیز مهم است که این تغذیه ها فقط برای بهبود شرایط و علائم شما پیشنهاد شده اند و هیچگونه تضمینی برای درمان بواسیر نیستند. اگر با بواسیر بیرون زده درگیر هستید، این خوراکی‌ها می‌توانند به کاهش علائم شما کمک کنند:

۱. میوه‌های پرفیبر

میوه‌هایی مثل:

• آلو (چه تازه چه خشک)
• گلابی
• انجیر خشک
• سیب با پوست
• کیوی

همگی سرشار از فیبر محلول هستند که به نرم شدن مدفوع کمک می‌کند. آلو و انجیر خشک به‌خصوص برای درمان یبوست بسیار مؤثرند.

۲. سبزیجات برگ‌سبز

سبزی‌هایی مثل:

• اسفناج
• برگ چغندر
• کاهو
• کلم بروکلی
• شوید و جعفری

فیبر بالا دارند، خاصیت خنک‌کنندگی برای بدن دارند و التهاب ناحیه مقعد را کاهش می‌دهند.

۳. غلات کامل

• جو دوسر (اُت میل)
• نان سبوس‌دار
• برنج قهوه‌ای
• بلغور جو و گندم

غلات کامل، برخلاف غلات سفید، فیبر فراوانی دارند و به حرکات طبیعی روده کمک می‌کنند.

۴. حبوبات

• عدس
• نخود
• لوبیا چیتی و سفید

هم پروتئین دارند و هم فیبر بالا. البته برای بعضی افراد نفاخ‌اند، پس بهتر است به‌تدریج در برنامه غذایی گنجانده شوند.

۵. دانه‌ها و مغزها

• تخم شربتی (در آب حل شده)
• تخم کتان (آسیاب‌شده)
• گردو و بادام

تخم شربتی و کتان با جذب آب و تولید ژل طبیعی، باعث نرمی مدفوع می‌شوند. مصرف منظم آن‌ها در کنار نوشیدن آب کافی، بسیار مفید است.

۶. روغن‌های سالم

• روغن زیتون
• روغن آووکادو
• مقدار کمی روغن کنجد

این روغن‌ها خاصیت ضدالتهابی دارند و به روان شدن حرکات روده کمک می‌کنند.

۷. آب، آب و باز هم آب!

نوشیدن حداقل ۸ لیوان آب در روز بسیار مهم است. حتی اگر بهترین رژیم غذایی پرفیبر را داشته باشید، بدون آب کافی نتیجه نمی‌گیرید.

خوراکی‌هایی که بهتر است نخورید!

همانطور که غذاهای بالا به بهبود علائم شما کمک میکرد، غذاهای زیر باعث بدتر شدن شرایط و درد بیشتر شما میشوند پس برای کمک به درمان بواسیر بیرون زده، باید از برخی غذاها و نوشیدنی‌ها دوری کنید:

غذاهای یبوست‌زا:

• برنج سفید
• نان سفید
• گوشت زیاد بدون فیبر همراه

فست فودها و غذاهای چرب:

• سوسیس و کالباس
• سیب‌زمینی سرخ‌کرده
• پیتزاهای سنگین

این غذاها نه‌تنها یبوست ایجاد می‌کنند، بلکه التهاب عمومی بدن را هم بیشتر می‌کنند.

خوراکی‌های تند و پرادویه:

• فلفل قرمز و سیاه زیاد
• ترشی‌جات پرنمک

در بعضی افراد باعث تحریک ناحیه مقعد و تشدید سوزش می‌شود.

شیرینی‌جات مصنوعی:

• بیسکوییت‌ها، کیک‌ها، شکلات‌های سنگین

این خوراکی‌ها معمولاً فیبر ندارند و باعث کندی حرکت روده می‌شوند.

نوشیدنی‌های محرک:

• قهوه زیاد
• نوشابه‌های گازدار
• نوشیدنی‌های الکلی (در جوامعی که مصرف می‌شود)

ایجاد کم‌آبی، تحریک روده و افزایش التهاب از عوارض احتمالی این نوشیدنی‌هاست.

درمان‌های خانگی مکمل با تغذیه

دکتر نجاری معتقد است که تغذیه سالم نقش کلیدی در کنترل بواسیر دارد، اما به‌تنهایی کافی نیست. برخی درمان‌های ساده خانگی نیز می‌توانند در کنار رژیم غذایی مناسب، به تسکین علائم و کاهش التهاب کمک کنند. این روش‌ها برای کنترل درد، بهبود جریان خون در ناحیه مقعد و پیشگیری از پیشرفت بواسیر مفید هستند:

• استفاده از لگن آب گرم برای نشستن (سیتز بث): روزی دو بار، هر بار ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در آب گرم بنشینید تا التهاب کاهش پیدا کند.
• کمپرس یخ: در صورت تورم زیاد یا درد شدید، می‌توان از کیسه یخ برای کاهش التهاب استفاده کرد (حداکثر ۱۵ دقیقه).
• استفاده از بالشت‌های نرم یا بالشت حلقه‌ای: برای جلوگیری از فشار مستقیم بر ناحیه مقعد هنگام نشستن.
• پرهیز از زور زدن: هنگام اجابت مزاج باید بدون فشار انجام شود. در صورت نیاز می‌توان از ملین‌های طبیعی استفاده کرد.
• فعالیت بدنی منظم: پیاده‌روی روزانه، حرکات کششی یا یوگای سبک می‌تواند به بهبود گردش خون و جلوگیری از یبوست کمک کند.
• رعایت بهداشت ناحیه مقعد: پس از هر بار دفع، ناحیه را با آب ولرم و بدون صابون‌های معطر شست‌وشو دهید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

گاهی اوقات با تغییر رژیم غذایی و رعایت چند توصیه ساده خانگی، علائم بواسیر بیرون زده به‌مرور کمتر می‌شوند و نیازی به درمان جدی نیست. اما اگر مدت‌هاست که این روش‌ها را امتحان می‌کنید و هنوز هم درد، خونریزی یا بیرون‌زدگی دارید، وقت آن است که از یک پزشک کمک بگیرید.

بخصوص اگر حین دفع مدفوع، خون روشن ببینید، یا بواسیر شما بزرگ‌تر شده باشد و علائم آزاردهنده‌تری مثل ترشح، بوی بد یا حتی تب احساس کنید، نباید بیشتر منتظر بمانید. این نشانه‌ها ممکن است هشدار دهند که بواسیر شما وارد مرحله حادتری شده و نیاز به درمان تخصصی‌تری مثل دارو، لیزر یا جراحی دارد. به‌طور کلی، اگر احساس کردید زندگی روزمره‌تان تحت تأثیر این مشکل قرار گرفته، حتماً با یک پزشک متخصص مشورت کنید. درمان زودهنگام، همیشه ساده‌تر، مؤثرتر و کم‌هزینه‌تر است.

کلام پایانی

اگر با بواسیر بیرون زده درگیر هستید، یادتان باشد که اولین قدم برای بهبود، تغییر در سبک زندگی و به‌ویژه تغذیه است. خوراکی‌های پرفیبر، نوشیدن آب کافی و حذف غذاهای محرک و یبوست‌زا می‌توانند به کاهش التهاب و درد کمک کنند. در کنار آن، درمان‌های ساده خانگی مثل نشستن در آب گرم، کمپرس سرد و تحرک روزانه هم در کنترل علائم مؤثرند.

اما اگر با وجود این اقدامات، علائم همچنان ادامه دارند یا شدیدتر می‌شوند، مراجعه به پزشک را پشت گوش نیندازید. گاهی درمان‌های تخصصی مانند لیزر یا دارو تنها راه کنترل بیماری هستند.

در نهایت، بواسیر مشکلی رایج اما قابل مدیریت است. با کمی توجه به تغذیه، تحرک و بهداشت، می‌توان آن را کنترل کرد و کیفیت زندگی را به‌طور چشمگیری بهبود داد.