چگونه می‌توان جرم کلاهبرداری را ثابت کرد؟

کلاهبرداری یک جرم تعزیری است و چگونگی اثبات جرم کلاهبرداری عبارتند از: اقرار، شهادت و علم قاضی. به طور کلی کلاهبرداری به روشی گفته می‌شود که در آن فرد خاطی به عناوین مختلف اعتماد افراد را جلب کرده و در نهایت، از آن‌ها سوءاستفاده مالی نماید.

این روزها که شاهد پیشرفت وحشتناک تکنولوژی هستیم، روش‌های کلاهبرداری هم پا به پای دیگر موارد جامعه پیچیده‌تر و حتی مدرن‌تر شده‌اند. همین مسئله، کار را برای در امان ماندن از شر این افراد سودجو برای آحاد جامعه سخت و دشوار کرده است.

سوال مهم این‌جاست که اصولا کلاهبرداری به چه صورت تعریف می‌شود؟ انواع مختلف کلاهبرداری کدامند؟ چگونه می‌توان جرم کلاهبرداری را ثابت کرد؟ مجازات کلاهبرداری چیست؟

ما در این مقاله قصد داریم ضمن پاسخ دادن به همه این سوالات، به تعریف انواع کلاهبرداری، روش اثبات و مجازات آن و ... به کمک مشاوره تلفنی وکیل کیفری بپردازیم. لطفا تا پایان با ما همراه باشید.

جرم کلاهبرداری به چه معنی است؟

در ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین اختلاس و ارتشاء و کلاهبرداری ،جرم کلاهبرداری به شکل زیر تعریف شده است:

«هرکس از راه حیله و تقلب مردم را به وجود شرکت‌ها یا تجارتخانه‌ها یا کارخانه‌ها یا مؤسسات موهوم یا به داشتن اموال و اختیارات واهی فریب دهد یا به امور غیرواقع امیدوار نماید یا از حوادث یا پیش‌آمدهای غیر واقع بترساند و یا اسم و یا عنوان مجعول اختیار کند و به یکی از وسایل مذکور و یا وسایل تقلبی دیگر وجوه و یا اموال یا اسناد یا حوالجات یا قبوض یا مفاصا‌حساب و امثال آن‌ها تحصیل کرده و از این راه مال دیگری را ببرد کلاهبردار محسوب و علاوه بر رد مال به صاحبش به حبس از یک تا ۷ سال و پرداخت جزای نقدی معادل مالی که اخذ کرده است محکوم می‌شود»

به عبارتی ساده‌تر، کلاهبرداری یعنی این‌که یک نفر با دروغ و جلب اعتماد واهی، دیگران را فریب داده و مال و اموال آن‌ها را از دستشان دربیاورد.

به علاوه کلاهبرداری جرم مرکب است. یعنی، جرمی است که عنصر تشکیل دهنده آن از چند عمل ترکیب یافته باشد که هر یک به تنهایی جرم کلاهبرداری نبوده ولی در کنار هم باعث تحقق جرم کلاهبرداری می‌شوند. دو عنصر اصلی تشکیل دهنده جرم کلاهبرداری توسل به وسایل متقلبانه و فریب است.

• توسل به وسایل متقلبانه می‌تواند از ابتدا ساختگی (از قبیل سند) و یا خالی از وجه (مانند چک) باشد.
• فریب در واقع غفلت و عدم آگاهی مالک است. پس زمانی یک جرم کلاهبرداری محسوب می‌شود که عنوان فریب وجود داشته باشد.

کلاهبرداری چه انواعی دارد و مجازات هر کدام چیست؟

به طور کلی کلاهبرداری را می‌توان به دو نوع ساده و مشدد تقسیم‌بندی کرد. کلاهبرداری ساده دارای مجازت 1 تا 7 سال حبس است. در صورتی که یکی از 3 شرط زیر برقرار باشد، کلاهبرداری مشدد محسوب شده و فرد کلاهبردار، به 2 تا 10 سال حبس محکوم می‌شود:

• شخصی که کلاهبرداری کرده است، کارمند دولت یا یکی از مؤسسات عمومی باشد.
• مرتکب، کارمند دولت یا مؤسسات عمومی نیست؛ امّا سِمَت کارمند دولت را جعل کند.
• کلاهبرداری را از طریق رسانه‌های ارتباط جمعی مثل رادیو، تلویزیون و روزنامه به انجام برساند.

برخی از مهم‌ترین مصادیق کلاهبرداری را در ادامه معرفی کرده و مجازات هر کدام را ذکر نموده‌ایم:

1. ورشکستگی به تقصیر: به تاخیر انداختن ورشکستگی با خریدهایی بالاتر از قیمت معقول که جزای آن 6 ماه تا 2 سال حبس است.
2. ورشکستگی به تقلب: تاجری که خود را به دروغ و تقلب ورشکسته می‌نامد و مجازات آن بین 1 تا 5 سال حبس است.
3. تعدی نسبت به دولت: تعدی نسبت به دولت در ماده 598 قانون مجازات اسلامی اینگونه توضیح داده شده است: اگر مدیران و کارکنان سازمان‌ها، ادارات، شوراها، شهرداری‌ها، مؤسسات و شرکت‌های دولتی یا وابسته به دولت، نهادهای انقلابی، بنیادها و به طور کلی اعضا و کارکنان قوای سه گانه و همچنین نیروهای مسلح و مأمورین به خدمات عمومی اعم از رسمی و غیررسمی، وجوه، اموال و اسناد دولتی و عمومی را مورد استفاده غیرمجاز قرار دهند، متصرف غیرقانونی شناخته شده و علاوه بر جبران خسارت وارده و پرداخت اُجرت المثل، به شلاق تا 74 ضربه محکوم می‌شوند.

انواع رایج کلاهبرداری شامل موارد زیر می‌شوند:

• کلاهبرداری در معامله: طبق ماده 1 قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر، اگر کسی مال غیر را با دانستن این موضوع که مال غیر (مال دیگری) است بدون مجوز قانونی به دیگری منتقل کند، کلاهبردار محسوب می‌شود. حال آن که انتقال چه عین باشد چه منفعت.
• کلاهبرداری در انحصار وراثت: طبق ماده 9 قانون تصدیق انحصار وراثت، هرگاه شخصی با وجود علم به عدم وراثت خود، خواستار گواهی انحصار وراثت شود یا با علم به وجود وارثی غیر از خود، گواهی انحصار وراثت بگیرد؛ در نتیجه گواهی برخلاف حقیقت است و شخص کلاهبردار محسوب می‌شود. شخص کلاهبردار علاوه بر جبران خسارت، به مجازاتی که به موجب قانون برای این جرم (کلاهبرداری) تعیین شده است محکوم می‌شود.
• کلاهبرداری در بنگاه‌ها و مشاورین املاک
• کلاهبرداری در معاملات ملکی
• کلاهبرداری اینترنتی
• ...

همان‌طور که مشاهده می‌کنید، کلاهبرداری انواع مختلفی دارد و اثبات آن، نیازمند مراجعه به یک مرکز مشاوره حقوقی کیفری و صحبت کردن با کارشناسان مشاوره کیفری است.

چگونه می‌توان اقدام به اثبات جرم کلاهبرداری کرد؟

همان‌طور که در ابتدای مقاله هم ذکر شد، اثبات جرم کلاهبرداری به سه روش اقرار (اعتراف فرد کلاهبردار)، شهادت (شهادت دادن افراد مطلع) و علم قاضی (حصول اطمینان قاضی با مشاهده مدارک) اثبات می‌شود.

اگر احساس می‌کنید که مورد کلاهبرداری واقع شده‌اید، قبل از هر اقدامی حتما با یک مرکز مشاوره حقوقی کیفری مانند کارمنتو مشورت نمایید. کارشناسان این مرکز ضمن بررسی مدارک شما، بهترین راهنمایی‌ها را جهت حصول بهتر و سریع‌تر نتیجه به شما عزیزان ارائه می‌دهند.

در این مرکز پاسخ‌گویی به صورت چت آنلاین و 24 ساعته و ارتباط به شکل تلفنی و آنلاین است. شما با پرداخت هزینه‌های کاملا معقول، می‌توانید با بهترین و زبده‌ترین کارشناسان حوزه مسائل کیفری ارتباط برقرار کرده و سوالات خود را درباره چگونگی اثبات جرم کلاهبرداری با آن‌ها در میان بگذارید. اطلاعات شما هم برای اطمینان هرچه بیشتر، به صورت کاملا محرمانه نگه‌داری می‌شوند.