علت‌های اصلی ناباروری در مردان

تقریبا از هر 7 زوج، یک زوج دچار ناباروری هستند؛ به این معنی که آن‌ها یک سال یا حتی بیشتر از یک سال رابطه جنسی محافظت نشده داشته‌اند اما بارداری برایشان اتفاق نیفتاده است. در نیمی از این زوج‌ها، ناباروری مردان حداقل نقشی جزئی دارد. علت‌های اصلی ناباروری در مردان تاکنون شناخته شده‌اند و این علل معمولا علائم قابل‌مشاهده‌ای ندارند. در ادامه با این دلایل آشنا می‌شوید اما قبل از آن لازم است در مورد ناباروری در مردان بیشتر بدانید.

علائم ناباروری در مردان

نشانه اصلی ناباروری در مردان، عدم توانایی در باردار کردن همسر خود است و ممکن است هیچ علامت یا نشانه دیگری در این شرایط وجود نداشته باشد. بااین‌وجود، در برخی موارد، مشکلاتی اساسی مانند اختلال ارثی، عدم تعادل هورمونی، گشاد شدن رگ‌های اطراف بیضه یا بیماری‌ای که مانع عبور اسپرم می‌شود، علائم و نشانه‌هایی ایجاد می‌کنند. برخی از علائم و نشانه‌های ناباروری مردان عبارت‌اند از:

·       مشکلات مرتبط با عملکرد جنسی، به‌عنوان‌مثال، مشکل در انزال یا حجم کم مایعات در انزال، کاهش میل جنسی یا اختلال نعوظ

·       درد، تورم یا وجود توده در ناحیه بیضه

·       عفونت‌های تنفسی مکرر

·       ناتوانی در بوییدن

·       رشد غیرطبیعی پستان (ژنیکوماستی)

·       کاهش موی صورت یا بدن یا سایر علائم اختلال کروموزومی یا هورمونی

·       تعداد کمتر از حد طبیعی اسپرم

علت‌های اصلی ناباروری در مردان

باروری مردان، موضوعی پیچیده است و علت‌های مطرح‌شده برای ناباروری مردان بسیار متعدد است. این علل شامل مسائل پزشکی، مسائل محیطی و مسائل مرتبط با سبک زندگی می‌شوند. در ادامه با علت‌های اصلی ناباروری در مردان بیشتر آشنا می‌شوید.

علل پزشکی

انواع مشکلات اصلی باروری در مردان ممکن است به دلیل برخی مسائل و درمان‌های پزشکی باشد که در ادامه با این علل آشنا می‌شوید.

·       واریکوسل: واریکوسل به معنای تورم رگ‌هایی است که بیضه را تخلیه می‌کنند. این مسئله شایع‌ترین علت برگشت‌ناپذیر ناباروری در مردان است. تاکنون علت دقیق واریکوسل شناخته نشده است اما ممکن است با جریان غیرطبیعی خود ارتباط داشته باشد. واریکوسل باعث کاهش میزان و کیفیت اسپرم می‌شود.

·       عفونت: بعضی از عفونت‌ها می‌توانند در تولید یا سلامت اسپرم‌ها مشکل ایجاد کنند یا زخم‌هایی را به وجود بیاورند که عبور اسپرم‌ها را دچار مشکل می‌کنند. این مشکلات شامل التهاب اپیدیدیم و التهاب بیضه و همچنین برخی از بیماری‌های مقاربتی مثل سوزاک یا HIV می‌شوند. اگرچه برخی از عفونت‌ها می‌توانند برای همیشه به بیضه آسیب برسانند اما اغلب اوقات می‌توان اسپرم را اصلاح کرد.

·       مشکلات انزال: انزال معکوس هنگامی رخ می‌دهد که در طی ارگاسم، مایع منی به‌جای بیرون آمدن از نوک آلت تناسلی به مثانه وارد می‌شود. مسائل مختلفی مثل دیابت، آسیب ستون فقرات، داروها و جراحی مثانه و پروستات می‌توانند علت انزال معکوس باشند.

·       آنتی‌بادی‌هایی که به اسپرم حمله می‌کنند: آنتی‌بادی‌های ضداسپرم، آنتی‌بادی‌هایی هستند که به‌اشتباه اسپرم‌ها را به‌عنوان مهاجمین مضر شناسایی می‌کنند و به آن‌ها حمله می‌کنند.

·       تومورها: سرطان‌ها و تومورهای غیربدخیم می‌توانند مستقیما از طریق غدد آزادکننده هورمون‌های مرتبط با تولیدمثل ازجمله غده هیپوفیز یا به دلایل نامشخص بر اندام تولیدمثل مردان تاثیر بگذارند. همچنین، در برخی مواقع جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی می‌توانند قدرت باروری مردان را تحت تاثیر قرار دهند.

·       عدم نزول بیضه: عدم نزول بیضه زمانی اتفاق می‌افتد که بیضه قبل از تولد به ناحیه اصلی خودش یعنی کیسه پوستی زیر آلت تناسلی منتقل نمی‌شود. کاهش قدرت باروری در مردانی که به این بیماری مبتلا بوده‌اند بیشتر است.

·       عدم تعادل هورمون‌ها: ناباروری ممکن است ناشی از اختلالات بیضه‌ها یا ناهنجارهای مرتبط با سیستم‌های هورمونی ازجمله هیپوتالاموس، هیپوفیز، تیروئید و غدد فوق کلیوی باشد. تستوسترون کم (هیپوگنادیسم مردانه) و سایر مشکلات هورمونی برخی از دلایلی زمینه‌ای احتمالی هستند.

·       نقص لوله‌های کوچکی که اسپرم را حمل می‌کنند: لوله‌های متعددی، اسپرم‌ها را حمل می‌کنند که این لوله‌ها به دلایل مختلفی می‌توانند مسدود شوند. ازجمله این دلایل می‌توان به آسیب‌های ناشی از جراحی، عفونت‌های قبلی، رشد غیرطبیعی مانند فیبروز کیستیک یا سایر مشکلات ارثی مشابه اشاره کرد.

·       نقایص کروموزومی: اختلالات ارثی مانند سندرم کلاین‌فلتر باعث رشد غیرطبیعی اندام تولیدمثل مردان می‌شوند. برخی دیگر از سندرم‌های ژنتیکی مرتبط با ناباروری شامل فیبروز کیستیک و سندرم کالمن هستند.

·       مشکلات در رابطه جنسی: این مشکلات شامل اختلال نعوظ، انزال زودرس، مقاربت دردناک، ناهنجاری‌های آناتومیکی مثل هیپوسپادیا می‌شود.

·       بیماری سلیاک: بیماری سلیاک نوعی اختلال گوارشی است که در اثر حساسیت به پروتئین موجود در گندم به نام گلوتن رخ می‌دهد. این بیماری ممکن است منجر به ناباروری در مردان شود.

·       داروهای خاص: درمان جایگزینی تستوسترون، استفاده طولانی‌مدت از استروئیدهای آنابولیک، داروهای شیمی‌درمانی، برخی داروهای آرتروز و برخی دیگر از داروهای خاص می‌توانند تولید اسپرم را مختل کنند و قدرت باروری مردان را کاهش دهند.

جراحی‌های قبلی: برخی جراحی‌ها ممکن است از داشتن اسپرم در انزال جلوگیری کنند. برای مثال می‌توان به وازکتومی، جراحی بیضه، جراحی پروستات و جراحی‌هایی که برای سرطان‌های بیضه و مقعد انجام می‌شوند اشاره کرد.

علل محیطی

قرار گرفتن بیش‌ازحد در معرض برخی از عناصر محیطی مانند گرما، سموم و مواد شیمیایی می‌تواند تولید اسپرم را کاهش دهد یا عملکرد اسپرم را دچار مشکل کند. در ادامه با علل محیطی ناباروری در مردان آشنا می‌شوید.

·       مواد شیمیایی صنعتی: تماس طولانی‌مدت با برخی مواد شیمیایی مثل سموم دفع آفات، حلال‌های آلی و مواد نقاشی ممکن است باعث کم شدن تعداد اسپرم شود.

·       تماس با فلزات سنگین: قرار گرفتن در معرض سرب یا سایر فلزات سنگین ممکن است باعث ناباروری شود.

·       اشعه X. قرار گرفتن در معرض اشعه X می‌تواند تولید اسپرم را کاهش دهد.

·       گرم شدن بیش‌ازحد بیضه‌ها: افزایش درجه حرارت بیضه‌ها درنتیجه استفاده مکرر از سونا یا وان آب گرم ممکن است تولید و عملکرد اسپرم را مختل کند.

·       نشستن طولانی‌مدت، پوشیدن لباس تنگ یا کار طولانی‌مدت با لپ‌تاپ: این موارد می‌توانند درجه حرارت بیضه‌ها را افزایش دهند. بااین‌حال، تحقیقات در این مورد قطعی نیستند.

علل مرتبط با سبک زندگی

سایر علل ناباروری در مردان عبارت‌اند از:

·       مصرف مواد مخدر: استفاده از کوکائین یا ماری‌جوانا ممکن است به‌طور موقت تعداد و کیفیت اسپرم را کاهش دهد.

·       مصرف الکل: نوشیدن الکل می‌تواند سطح تستوسترون را کاهش دهد و باعث اختلال نعوظ و کاهش تولید اسپرم شود.

·       استعمال دخانیات: دود سیگار ممکن است قدرت باروری مردان را تحت تاثیر قرار دهد.

·       وزن: چاقی می‌تواند تاثیر مستقیم بر اسپرم‌ها داشته باشد یا موجب تغییرات هورمونی موثر بر قدرت باروری مردان شود.

درنهایت، ناباروری در مردان در برخی موارد می‌تواند تنها با عدم بارداری همسر پس از یک سال تلاش برای بچه‌دار شدن مشخص شود و هیچ علامت دیگری نداشته باشد. علل مختلفی برای این مسئله شناخته شده است که این علل شامل دلایل پزشکی، محیطی و دلایل مرتبط با سبک زندگی می‌شوند. برخی از این علل قابل‌درمان هستند اما برخی از آن‌ها برای همیشه موجب ناباروری می‌شوند.