علت شهرت خیام چیست؟

«فلسفه «دم غنیمت شماری» و «خوش باشی» که در جان و جهان رباعی های خیام مستتر است، باعث شهرت و آوازه شگفت این حکیم روشن اندیش در ایران و جهان شده است.

» - رفتند و رویم و دیگر آیند و روند خیام رباعی سرا تا پیش از قرن نهم، در تذکره ها هیچ نام و نشانی از خیام شاعر نمی یابیم.

تا پیش از این، ادیبان و مورخانی چون نظامی عروضی و ابوالحسن بیهقی نیز که از هم عصران و معاشران شاعر بوده اند، در آثار خویش هیچ یادکردی از خیام به عنوان شاعر نکرده اند.

با عنایت به این دقیقه می توان گفت که ظهور خیام در کسوت شاعری به واسطه گردآوری طربنامه توسط یاراحمد بن حسین رشیدی تبریزی در قرن نهم است که دربردارنده 178 رباعی منتسب به اوست.

با این وجود، در جهان امروز نمی توان منکر این واقعیت شد که شهرت و آوازه خیام شاعر بیش از خیام عالم است.

به رغم انتساب 178 رباعی به خیام در طربنامه ، خیام پژوهان تنها به اصالت 57 رباعی از خیام شهادت داده اند.

دکتر شفیعی کدکنی بر این باور است که بسیاری از معروف ترین و زیباترین رباعی ها که به نام خیام شهرت یافته، بر اساس نسخه های قدیمی مختارنامه ، همگی از آن عطارند و انتساب آن ها به خیام حداقل مربوط به دو قرن بعد از نوشته شدن نسخه های متن این کتاب است.