رژیم شاه چگونه رژیمی بود؟

زمانی که نارضایتی های اجتماعی از عملکرد رژیم شاه به نقطه اوج خود رسید، رژیم در وضعیتی بود که با هیچ یک از طبقات اجتماعی پیوند استراتژیک نداشت.

- نه روحانیت مدافع رژیم بود، نه روشنفکران، نه زمین داران، نه طبقه کارگر، نه طبقه متوسط سنتی و نه حتی طبقه متوسط جدید.

  عصر ایران؛ هومان دوراندیش - محمدرضاشاه پهلوی در شکل بخشیدن به یک ، نوشتیم که رضاشاه در اوج قدرتش می گفت: هر مملکتی رژیمی دارد و رژیم ما هم یک نفره است.

   محمدعلی همایون کاتوزیان معتقد است رژیم رضاشاه تا سال 1312 اقتدارگرا بود ولی پس از آن تدریجا سلطانی شد.

  حذف روشنفکران و کارگزاران ترقی خواهی چون علی اکبر داور بنیانگذار دادگستری نوین ایران، و محمدعلی فروغی نخست وزیر لیبرال محافظه کار و فرهیخته ایران، نشانه های آشکار حرکت رضاشاه به سمت برخورداری از یک رژیم یک نفره بود؛ رژیمی که استبداد سنتی نبود، ولی چون یک نفره بود، سلطانی شده بود.

علی اکبر داور    در واقع از نظر ماکس وبر، استبدادهای سنتی مصداق نظام سلطانی اند و استبدادهای مدرن را باید نئوسلطانی خواند.

اما دانشمندان علوم سیاسی برای سهولت کار، استبدادهای مدرن (مثل رژیم های مارکوس و باتیستا و شاه در فیلیپین و کوبا و ایران) را نظام سلطانی می نامند و استبدادهای سنتی (مثل حکومت فتحعلی شاه) را نظام پاتریمونیالیستی