30 ویژگی و پیامد «اقتصاد شبه دولتی رانت محور»

احسان سلطانی، پژوهشگر اقتصادی و صنعتی در نوشتاری مبسوط، به بیان 30 ویژگی، مولفه و پیامد اقتصاد ایران پرداخته است تا روایت های غالب از ساختار اقتصادی کشور را کنار بزند.

- گروه اقتصاد و درآمد جماران: پس از پیروزی انقلاب و برقراری نظام جمهوری اسلامی، بنا به فضا و اقتضای آن دوره و به خصوص شرایط خاص زمان جنگ، سبک اقتصادی که می توان آن را اقتصاد حاکمیت-محور به شمار آورد تا اواخر دهه شصت شمسی برقرار بود.

نظر به وجود پیوندهای قوی بین حاکمیت و مردم و به تبع آن پشتیبانی دولت ها از فعالیت های مولد بخش خصوصی، اقتصاد دهه شصت در عین حال تولید-محور و مردم-محور نیز محسوب می شود.

همراه با تغییرات سیاسی در قالب نظام ریاستی و ارتقای قدرت رییس جمهور، دهه هفتاد شمسی دوران قدرت گرفتن اقتصاد دولتی یا اقتصاد دولت-محور بود.

در این دهه اجرای سیاست های اقتصادی نئولیبرال مانند تعدیل ساختاری نه تنها نتیجه ای به همراه نداشت که منجر به رشد اقتصادی پایین و بی ثبات و از سوی دیگر ایجاد شوک های اقتصادی و تنزل شدید ارزش پول ملی شد.

در دهه هشتاد شمسی ضمن آن که از حوزه نفوذ بخش دولتی در اقتصاد تا حدی کاسته شد، تحت عنوان به اصطلاح خصوصی سازی و تقویت بخش خصوصی، سه اقدام تاثیرگذار خصوصی سازی (به روش های متنوعی شامل مذاکره مستقیم، مزایده، عرضه سهام در بورس، واگذار