هالووین و یلدا؛ هم زیستی ظاهری، تعادل ناکارآمد

این روزها تصویری آشنا بیشتر به چشم می آید: بخشی از طبقه مرفه ایران هم یلدا و نوروز را با آیین های همیشگی برگزار می کنند و هم در هالووین و کریسمس حاضر هستند.

- نظریه ناهماهنگی شناختی در اینجا راهگشاست.

وقتی کسی هم زمان خود را وابسته به هویت ایرانی می داند و هم در مصرف آیین های غربی مشارکت می کند، میان دو شناخت ناسازگار تنشی شکل می گیرد.

این تنش معمولاً از سه راه کاهش می یابد.

نخست، وزن شناخت تغییر می کند؛ هالووین و کریسمس به سرگرمی زیبایی شناختی فروکاسته می شوند، نه بخشی از هویت.

دوم، شناختی همخوان افزوده می شود؛ مصرف این آیین ها نشانه جهان وطن گرایی، سلیقه مترقی یا سرمایه فرهنگی جهانی تفسیر می شود.

سوم، عرصه ها از هم تفکیک می شوند؛ هویت ملی در نوروز و یلدا بازتولید می شود و مصرف نمایشی در مهمانی خصوصی.

این تفکیک، تنش را در سطح فردی کم می کند، اما در سطح جمعی آیین ها را از زمینه همگانی جدا می سازد و به نشانگر مرز طبقاتی تبدیل می کند.

آنچه در ظاهر هم زیستی فرهنگ ها دیده می شود، در عمل به جداسازی سرمایه اجتماعی می انجامد؛ و این جداسازی، هرچند در کوتاه مدت آرامش شناختی کنشگر را تأمین می کند، در بلندمدت بستر بی اعتمادی تعمیم یافته را هموارتر می سازد.