مقدمه: جایگاه احکام شرعی در خطبه حضرت زهرا (س) یکی از نقاط مهم سخنرانی حضرت زهرا (س) پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) در مسجد، سخن گفتن درباره مسائل و احکام شرعی است.
در این خطبه نورانی، مطالب متنوع و گوناگونی جای گرفته که از جمله آنها سخنانی چند درباره احکام دین است.
برای فهم کلمات ایشان در این رابطه، توجه به یک مقدمه ضروری است.
تفاوت اصول و فروع دین احکامی که خداوند بر ما واجب فرموده و ما آنها را فروع دین مینامیم، عبارتاند از: نماز، روزه، زکات، حج، جهاد و امر به معروف و نهی از منکر.
اینها در مقابل اصول دین قرار دارند.
اصول دین، اعتقادات ماست؛ یعنی باور به خداوند، وحدانیت او، عدالت او، معاد، نبوت و امامت.
اما آنچه از اعتقاد ما بیرون میرود و باید به آن عمل کنیم، احکام نام میگیرد.
ظاهر و باطن احکام احکام، هم ظاهری دارند و هم باطنی.
ظاهر همان انجام دادن ظاهری عبادات است و بسیار مهم است؛ چنانکه اگر کسی عمداً در نماز کاری خلاف دستور دین انجام دهد (چیزی که در دین نیامده به دین اضافه کند، یعنی تشریع )، نمازش باطل میشود.
اما این پوسته، محتوایی نیز دارد که قرآن از همان روزی که احکام را برای ما صادر کرد، به آن اشاره فرمود: أقیموا الصلاه و کتب علیکم الصیام .