چرا پیکره موسی اثر میکل آنژ شاخ دارد؟

چرا مجسمه موسی اثر میکل آنژ برخلاف دیگر آثار هم دوره دارای دو شاخ کوچک است و این ویژگی چگونه از متن عبری کتاب مقدس به مرمر راه یافت؟ علی نیکویی (دکتری پژوهش هنر، و کارشناس ارشد تاریخ ایران باستان): در شهر رم در کلیسای سایسنت پیترو در وینکولی[i] مجسمه ای از جناب موسی پیامبر است که بر صندلی خود نشسته؛ مردی عظیم الجثه با لوح های شریعت[ii] زیر بازوی راست، ریشی پیچان و چهره ای که هم خشم را نشان می دهد و هم تأملی سنگین را؛ اما در میان این هیبت آشنا جزییاتی وجود دارد که برای مخاطب امروز غریب می نماید، دو شاخ کوچک بر سر موسی! اما چرا میکل آنژ پیامبری را که در سنت یهودی و مسیحی حامل شریعت الهی است شاخ دار نشان داد؟  آیا این شاخ ها نشانه شیطان، قدرت یا چیزی کاملاً متفاوت اند؟ و مهم تر از همه آیا میکل آنژ خود چنین تصویری را ابداع کرد؟ پاسخ را نمی توان تنها در نبوغ هنری میکل آنژ جست وجو کرد، برای فهم این دوشاخ باید از مرمر رم دور شویم و از شهر رم به متن لاتینی کتاب مقدس،[iii] از آن جا به متن عبری و از متن عبری به کوه سینا بازگردیم.

در این مسیر یک واژه عبری و تاریخ طولانی ترجمه و تفسیر، سرانجام به تصویری بدل می شود که قرن ها بعد بر پیشانی موسیِ میکل آنژ ظاهر خواهد شد؛ تصویری که امروز ممکن است عجیب به نظر برسد، اما در زمان خود ریشه هایی بسیار کهن تر