دست مرده روسیه؛ درباره سامانه ای که قرار است حتی پس از نابودی فرماندهی پاسخ دهد

سامانه آخرالزمانی دست مرده در دوران جنگ سرد برای حفظ توان پاسخ هسته ای شوروی توسعه یافت.

اما این سامانه چگونه کار می کند و آیا هنوز فعال است؟ - - سامانه دست مرده (Dead Hand) یکی از بحث برانگیزترین مفاهیم در تاریخ تسلیحات هسته ای است؛ سامانه ای که نام رسمی روسی آن پریمتر (Perimeter) است و در دوران جنگ سرد برای حفظ توان پاسخ هسته ای اتحاد جماهیر شوروی توسعه یافت.

ایده اصلی ساده اما هراس آور بود: اگر دشمن در یک موسسه بین المللی پژوهش های صلح استکهلم (SIPRI) نشان می دهند که باید میان نقش واقعی این سامانه در فرماندهی هسته ای و روایت های اغراق آمیز درباره آن تفاوت قائل شد.

چرا شوروی به توسعه سامانه دست مرده روی آورد؟ برای درک دلیل شکل گیری پریمتر، باید به فضای پرتنش جنگ سرد بازگردیم؛ دورانی که اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده آمریکا هزاران سلاح هسته ای در اختیار داشتند و هر دو نگران حمله غافلگیر کننده طرف مقابل بودند.

در چنین شرایطی، یکی از نگرانی های اصلی برنامه ریزان نظامی این بود که دشمن بتواند با یک حمله هسته ای گسترده، رهبران سیاسی، مراکز فرماندهی و شبکه های ارتباطی را از بین ببرد.

در این سناریو، حتی اگر بخش بزرگی از زرادخانه هسته ای کشور سالم باقی می ماند، ممکن بود امکان صدور فرمان معتبر برای استفاده از آن وجود نداشته باشد.