«نشر اکاذیب؛ تأملی در یک اتهام کیفری»

متهم می تواند برای دفاع از خود دلیل ارائه کند، اما اگر دلایل او برای اثبات صحت یک مطلب کافی نباشد، نمی توان از همین امر، بدون وجود دلیل دیگری، کذب بودن آن مطلب را نتیجه گرفت.

به تعبیر دقیق تر، ضعف دفاع متهم با اثبات اتهام یکی نیست.

سعید دلفانی*- نشر اکاذیب عنوانی است که سال ها در پرونده های مربوط به اشخاص سیاسی، رسانه ای و مطبوعاتی دیده می شود.

در برخی از این پرونده ها، در مقام رسیدگی از گوینده یا منتشرکننده خواسته می شود صحت مطلبی را که بیان یا منتشر کرده اثبات کند و هنگامی که از ارائه دلیل کافی برنمی آید، کذب بودن آن مطلب نتیجه گرفته می شود.

این شیوه رسیدگی، اگرچه ممکن است در ظاهر ساده و قابل فهم باشد، از یک جهت مهم حقوقی قابل تأمل است: آیا ثابت نشدن صحت یک مطلب، به معنای ثابت شدن کذب آن است؟ پاسخ را باید در خود ماده 698 قانون مجازات اسلامی جست وجو کرد.

این ماده اظهار اکاذیب یا نسبت دادن اعمال برخلاف حقیقت را، با وجود شرایطی از جمله قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی، جرم دانسته است.

بنابراین، در پرونده ای که اتهام بر اساس این ماده مطرح شده، باید احراز شود که مطلب اظهارشده واقعاً خلاف حقیقت بوده است.

ممکن است شخص نتواند برای گفته خود سند یا منبع معتبری ارائه کند؛ این موضوع بی تردید می تواند در ارزیابی پرو�