چشم های شاه و جاسوسان مخفی ایران باستان

چشم های شاه نخستین شبکه اطلاعاتی نخبه جهان را تشکیل دادند که کنترل کامل اطلاعات را در سراسر امپراتوری ایران باستان تضمین می کرد.

وقتی کوروش بزرگ در قرن ششم پیش از میلاد ایران هخامنشی را بنیان گذاشت، با مشکلی به بزرگی امپراتوری تازه اش روبه رو شد.

چگونه می توانست قلمروی وسیعی را که در سه قاره گسترده بود اداره کند؟ میلیون ها نفر، ده ها فرهنگ و رؤسای محلی قدرتمند حکومت صرفاً با زور را ناممکن می ساخت.

کوروش به یک سیستم نظارتی نیاز داشت که به او اجازه دهد هر گوشه از امپراتوری پهناورش را زیر نظر داشته باشد.

مورخان یونانی کلاسیک این سیستم نظارتی را چشم های شاه و گوش های شاه توصیف کرده اند.

در مرکز این سیستم بازرسان نخبه ای قرار داشتند که مستقیماً به شاه گزارش می دادند.

نقشه بیشترین گستره سرزمینی امپراتوری هخامنشی که در دوره سلطنت داریوش بزرگ(حدود 486–522 پیش از میلاد) به دست آمد بحران امنیتی امپراتوری که کوروش بزرگ با آن روبه رو بود تا پایان قرن ششم پیش از میلاد، امپراتوری هخامنشی از آناتولی و مصر در غرب تا مرزهای آسیای مرکزی در شرق کشیده شده بود.

به این ترتیب شامل فرهنگ های گوناگون بود که هر کدام ویژگی های زبانی و اداری خاص خود را داشتند.