تراکم تشویقی؛ مُسکن جنگی یا بارگذاری جدید بر تهران؟

بازسازی تهران پس از جنگ، حالا به نقطه ای رسیده که یک سؤال اساسی پیش روی مدیریت شهری و دولت قرار گرفته است: آیا می توان هزینه های بازسازی پایتخت را با فروش تراکم تأمین کرد، بدون آنکه هزینه این تصمیم در سال های آینده از جیب شهروندان و زیرساخت های تهران پرداخت شود؟ ماجرا از مصوبات کمیسیون ماده 5 پس از جنگ 12 روزه آغاز شد؛ زمانی که برای تسریع در بازسازی واحدهای کاملاً تخریب شده، مجوز اعطای حداکثر 50 درصد تراکم تشویقی از سوی کمیسیون ماده 5 صادر شد.

بر اساس این سازوکار که به مواد 712 و 716 معروف شده، به ازای واحدهای کاملا تخریب شده، امکان اعطای تراکم مازاد به همان پلاک یا یک پلاک معوض فراهم شد تا هزینه بازسازی از این محل تأمین شود.

در آن مقطع، منطق تصمیم روشن بود: دولت با محدودیت منابع مواجه بود و نمی شد بازسازی خانه ها و اماکن آسیب دیده را متوقف کرد.

شهرداری تهران نیز با استناد به همین ضرورت، وارد میدان شد و به گفته مسئولان شهری، پس از آنکه تلاش برای دریافت تسهیلات بانکی و جذب سازندگان به نتیجه نرسید، استفاده از ظرفیت مصوبات 712 و 716 کمیسیون ماده 5 را به عنوان راه تأمین مالی انتخاب کرد.

اما مسئله زمانی پیچیده شد که ابعاد خسارت ها در جنگ رمضان افزایش یافت و دامنه استفاده از این ابزار محل اختلاف قرار گرفت.