آیا مسیر توسعه از جنگ، خشونت و انقلاب می گذرد؟

واقعیت های تاریخی چه می گویند؟ کشورهای موفقِ امروز، رفاه و توسعه را مدیونِ انقلاب ها و جنگ ها هستند یا نهادسازی، اصلاحات تدریجی و ثبات سیاسی؟ عصر ایران؛ یلدا آذرپی-  تاریخ دو قرن اخیر، بسیاری از دگرگونی های بزرگ سیاسی در پی انقلاب، جنگ داخلی یا جنگ های خارجی رخ داده اند.

انقلاب فرانسه نظم فئودالی را درهم شکست، جنگ داخلی آمریکا به برده داری پایان داد و دولت فدرال را تقویت کرد، انقلاب های روسیه و چین، ساختارهای سیاسیِ کهن را کنار زدند و جنگ های اروپا به شکل گیری دولت های قدرتمند کمک کردند.

از این منظر، ممکن است این تصور شکل بگیرد که جوامع برای عبور از نظم ناکارآمد و رسیدن به توسعه، ناگزیر از یک دوره خشونت و فروپاشی اند.

اما این برداشت اگر با دقت تاریخی بررسی شود، چندان قابل دفاع نیست.

در بسیاری از کشورهای درحال توسعه، وقتی سخن از عقب ماندگی اقتصادی، فساد، استبداد یا ناکارآمدی به میان می آید، این پرسش مطرح می شود که آیا برای خروج از بن بست، چاره ای جز انقلاب، جنگ یا خشونت سیاسی نیست؟ و اساساً در این کشورها توسعه بدون تحول بنیادین ممکن است؟ برخی معتقدند انقلاب ها و جنگ ها موتور محرکِ تغییرات بزرگ اند و بدون برهم زدنِ نظم موجود، اصلاحات عمیق امکان پذیر نیست.