آیا فرمانِ عزلِ مصدق قانونی بود؟

سنجابی با صراحت می گوید که در غیابِ مجلسین شاه می توانست فرمانِ عزلِ نخست وزیر را بدهد.

اما مصدق، که گویا در برابرِ استدلال هایِ سنجابی خشمگین شده بود، به او گفته بود: جنابعالی که امروز صبح آمدید این جا، چَرس کشیدید؟ چَرس همان حشیش است.

محمد صادقی* - آیا محمدرضا شاه پهلوی در چارچوب قانون اساسی مشروطه حق عزل محمد مصدق را داشت، یا فرمان او اقدامی برخلاف جایگاه تشریفاتی سلطنت بود؟ بررسی اصول قانون اساسی، عملکرد دولت مصدق و تجربه مشروطه ایران، پرسش پیچیده ای را پیش می کشد که پاسخ آن تنها با دوگانه کودتا یا دولت قانونی روشن نمی شود.

پرسش این است که در بررسیِ رخدادِ 28 مرداد 1332 آیا شاه حقِ عزلِ نخست وزیر را داشت یا نه؟ اصلِ 46 متممِ قانونِ اساسی با صراحت می گوید: عزل و نصب وزرا به موجب فرمان همایون پادشاه است.

اما همان طور که می دانیم، مصدق بر این که شاه در نظامِ مشروطه باید سلطنت کند و نه حکومت، تأکید داشت.

او در جلسه دادگاه در 17 آبانِ 1332 و در اشاره به اصلِ 46 متمم قانون اساسی (عزل و نصب وزرا به موجب فرمان همایون پادشاه است) گفت: این اصل غیر از یک جنبه تشریفاتی اثر دیگری ندارد.

و در جلسه ای دیگر از دادگاه (25 آبان 1332) که درباره این موضوع همچنان بحث در جریان بود نیز، حرفِ دادستان که می گفت: اگر پادشاه مملکت حق ندارد زمام امور کشور را در