از قلم تا تصویر؛ چرا حاجیان قرن هاست سفر به مکه را ثبت می کنند؟

راه های مکه چگونه در طول قرون به حافظه ای مکتوب تبدیل شد؟ حاجیان از دیرباز نه فقط به دنبال عبادت، که به دنبال نجات تجربه روحانی خود از فراموشی بودند؛ - به گزارش جماران از قرن ها پیش، مردم نه تنها به انجام حج اکتفا نمی کردند، بلکه نیاز عمیقی به نوشتن سفرنامه احساس می کردند.

گویی راه مکه بزرگ تر از آن بود که فقط یک بار تجربه شود؛ باید ثبت می شد و اثر خود را بر کاغذ می گذاشت، پس از آنکه اثر خود را بر روح گذاشته بود.

به همین دلیل، میراث اسلامی پر از روزنوشت های حج، سفرنامه ها، یادداشت ها و نامه هایی است که حاجیان پس از بازگشت از مکه نوشته اند، در حالی که تمایل عجیبی به روایت داشتند؛ نه تنها از مناسک، بلکه از خستگی، ترس، شگفتی، راه، مردم و تحول درونی ای که تجربه کرده بودند.

حج در اینجا صرفاً یک عبادت نبود، بلکه تجربه ای کاملاً انسانی بود که مردم می خواستند آن را از فراموشی نجات دهند.

راهی مکتوب ابن جبیر، جهانگرد اندلسی، از مشهورترین کسانی است که سفر حج را مکتوب کرده است.

او در سفرنامه اش که در سال 1183 آغاز شد، راه مکه را با جزییات دقیق توصیف کرده: شهرها، بازارها، دریا، طوفان ها، ترس، هیبت و شگفتی اولیه هنگام دیدن کعبه.

و ابن جبیر تنها نبود.