افول تدریجی جایگاه اروپا در نظم امنیتی–سیاسی غرب

در سال های اخیر، مجموعه ای از مطالعات و تحلیل های منتشرشده از سوی اندیشکده های معتبر اروپایی نشان می دهد که اتحادیه اروپا با نوعی افول تدریجی اما ساختاری در جایگاه ژئوپلیتیکی و امنیتی خود مواجه شده است.

این افول نه صرفاً محصول یک بحران مقطعی یا تغییر دولت ها، بلکه نتیجه انباشت ضعف های راهبردی در حوزه قدرت سخت، انسجام سیاسی و توان تصمیم سازی مستقل اروپا در مقایسه با ایالات متحده است.

پیامد این وضعیت، کاهش وزن اروپا در معادلات کلان جهانی، تضعیف نقش آن در ناتو و حذف تدریجی اش از پرونده های حساس بین المللی، از جمله مناقشه هسته ای ایران، بوده است.

در چارچوب روابط فراآتلانتیکی، بخش قابل توجهی از ادبیات تحلیلی بر این نکته تأکید دارد که اروپا عملاً از جایگاه یک شریک هم تراز به بازیگری تابع تنزل یافته است.

تصمیمات کلیدی در حوزه امنیت اروپا، از مدیریت جنگ اوکراین گرفته تا نحوه اعمال تحریم ها، بازدارندگی هسته ای و حتی چارچوب های مذاکره با قدرت های رقیب عمدتاً در واشنگتن اتخاذ می شوند.

نقش اروپا در این فرآیندها، بیش از آنکه تصمیم ساز باشد، به تأمین مالی، پشتیبانی سیاسی و اجرای تصمیمات دیگران محدود شده است.

این عدم توازن، از نگاه بسیاری از پژوهشگران، نوعی تحقیر ساختاری اروپا در نظام تصمیم سازی غربی را بازتولید می کند.