نامه امام خمینی(س) به گورباچف: نقد مبانی نظم بین الملل مسلط و طرح یک نظریه بدیل

فاطمه نکولعل آزاد پژوهشگر و دانش آموخته دکتری روابط بین الملل در یادداشتی اختصاصی به مناسبت سالگرد نامه تاریخی امام خمینی(س) به گورباچف برای جماران نوشت: - نامه تاریخی امام خمینی(س) به میخاییل گورباچف، آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی، که در دی ماه 1367 و در آستانهٔ فروپاشی نظم دوقطبی صادر شد، صرفاً یک هشدار سیاسی یا موعظهٔ اخلاقی تلقی پذیر نیست.

این متن واجد لایه هایی عمیق از دلالت های نظری است که آن را می توان تلاشی آگاهانه برای بازاندیشی در مبانی تحلیلی روابط بین الملل و نقد پارادایم های مسلط این حوزه دانست.

نامه امام راحل، با عبور از چارچوب های رایج تبیین رفتار دولت ها، قرائتی بدیل از علل بحران و زوال نظام های سیاسی مدرن ارائه می دهد؛ قرائتی که ریشه فروپاشی را نه در موازنه های سخت قدرت، بلکه در بحران معنا و جهان بینی جست وجو می کند.

1) نقد رئالیسم و تقلیل گرایی مادی در زمان نگارش این نامه، رئالیسم ساختاری (Structural Realism) به عنوان پارادایم مسلط در نظریه پردازی روابط بین الملل شناخته می شد.

این رویکرد، نظام بین الملل را عرصه ای آنارشیک می داند که در آن دولت ها، به مثابه بازیگرانی عقلانی، در پی بیشینه سازی قدرت مادی و تضمین بقا هستند.