مطالب مرتبط:
استخدام شرکت الماس آذر سهند (شرکت لیدر)
استخدام کارشناس فنی و مهندسی در شرکت الماس آذر سهند در تبریز
استخدام مسئول دفتر و اپراتور تولید در شرکت تولید چسب زرین رول آذر
استخدام اپراتور تولید در شرکت تولید چسب زرین رول آذر در آذربایجان شرقی
استخدام مسئول دفتر در شرکت تولید چسب زرین رول آذر در آذربایجان شرقی
-21 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 18 مرداد 1401 ساعت 23:172022-08-09فرهنگي

اسماعیل آذر: قصه گویی در زمان ناصرالدین شاه، منصب مهمی بود/ مدرنیته ما را از قصه جدا کرد


اسماعیل آذر استاد ادبیات فارسی در اهمیت قصه می گوید: قصه، امروز ما را گره می زند به آن دنیای آرامی که داشتیم و الان به هم خورده است.

این به هم ریختگی آرامشمان، - به گزارش سایت قطره و به نقل ازخبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، قصه و قصه گویی در تاریخ ادبیات ایران جایگاهی با قدمت طولانی دارد که با پخش سریال مستوران در روز های گذشته مهم بودن این نکته را در همه عصرها به نمایش گذاشت.

در همین راستا با اسماعیل آذر شاعر و استاد ادبیات فارسی به گفتگو نشستیم.

با توجه به منابع غنی ایرانیان از داستان ها و افسانه های قدیمی، ضرورت احیای فضای قصه گویی در جامعه امروز ما چیست؟ اولاً قصه نه تنها در ادبیات ما بلکه در تمام ادبیات جهان محوریت دارد.

تمام مضامین تربیتی و حِکمی ما در قالب قصه است.

اگر گلستان را معیار قرار دهیم، اگر الهی نامه یا مصیبت نامه عطار را محور قرار دهیم، همه حرف ها در قالب قصه است.

حکایت هم برآیند قصه است.

شما در ادبیات جهان می بینید که اولین قصه ها، قصه جووانی بوکاچو است به نام The Cameron، بعد این قصه ها همین طور می چرخد و می چرخد با همان مضامین تا می رسد به جفری جوزف پدر شعر انگلیس که باز با مجموعه های کنتربری همه اش قصه است.

ما حتی حافظ را که از نظر ساختاری می خواهیم درس بدهیم، اول غزل را تبدیل به یک روایت می کنیم.

اگر بتوانیم غزل را تبدیل به یک روایت کنیم آن وقت از نظر ساختاری می توانیم تعامل اجرای غزل را با هم دریابیم.

قصه گویی یا ثمرگویی ریشه قصه گویی در تاریخ ایران به چه زمانی برمی گردد؟ قصه گویی با نام قصّاص یا ثمرگوی در تاریخ ما ظهور و بروز پیدا می کند.

ما قبل از اسلام هم قصه های فراوان داریم.

اصلاً قصه گوهایی داریم که نامشان هنوز در تاریخ وجود دارد؛ اما بعد از اسلام ما اولین قصه ها را در زمان غزنویان به طور مشخص و بارز داریم.

در تاریخ بیهقی آمده است که رفتند خانه مسعود غزنوی پسر بزرگ ترش شب قصه گو خواست.

قصه گو دست بر قضا آن شب نیامده بود.

آمدند در جایی که یک مشت افراد میهمان بودند.

گفتند آیا از میان شما کسی قصه بلد است روایت کند؟ یکی گفت من! او را بردند پیش مسعود غزنوی.

وقتی شروع کرد به قصه گفتن، بیهقی می نویسد که مسعود پوشیده در او می نگریست.

دیده بود این صدا صدای قصه گوی هر شبی نیست.

وقتی قصه اش تمام شد، گفت نام تو چیست؟ گفت نامم خلیل فلان است.

مسعود می پرسد تو فرزند فلانی هستی؟ می گوید بله.

می گوید مستوفیان چند مال بر او فرود آورده بودند.

چقدر مالیات می خواستند؟ 16 هزار دینار.

گفت بخشیدم به پیری پدرت و قصه ای که برای من امشب گفتی.

یعنی صله می دادند.

  قصه گویی پُست و مَنصبی بود داستان سرایی چه جایگاهی در ادبیات کهن داشته است؟ در تمام ادوار، ما قصه گو داشتیم تا اینکه از دوران صفوی قصه گفتن یک پُست و منصب شد که صاحب این منصب شخصیتی بود به نام نقیب الممالک و بعد نقیب بودن و این منصب، موروثی شد.

یعنی نقابت از پدر به پسر و از پدر همین طور به فرزند می رسید و دور می زد تا اینکه در زمان ناصرالدین شاه در بلندبین خوابید.

اتاق او سه ضلع داشت، یک ضلعش به نوبتیان منتهی می شد، یک ضلعش به خانه و حرمش و یک ضلعش به قصه گویان.

شب که می شد نقیب محمدعلی نقیب الممالک می آمد می نشست با میرزا محمدخان کمانچه، یک کمانچه مختصری می زد، نقیب الممالک آوازی می خواند و بعد شروع می کرد برای ناصرالدین شاه قصه گفتن.

ناصرالدین شاه، دختری داشت به نام فخرالدوله که اهل علم و دانش بود.

وقتی نقیب الممالک قصه می گفت او می نشست و این قصه ها را می نوشت و قصه هایی مثل حسین کرد شبستری، قصه حوض بلور و قصه های خیلی مشهور که مرحوم دکتر محجوب آن را تصحیح کرد، امیر ارسلان نامدار و مادر فولادزره محصول ذهن پر پیچ و تاب نقیب الممالک قصه گوی زمان ناصرالدین شاه است.

بعد ما می بینیم که همین قصه گوها وقتی جلوتر آمده اند، تبدیل می شوند به معین بُکا؛ کسی بوده که روضه خوانی ها، سینه زنی ها، عزاداری ها و قصه گوها زیر نظر او بودند.

یعنی مرکزی بوده که این ها را اداره می کرده و حقوق می داده است.

صحبتی را که باید یک ساعت برایتان شرح می کردم در چند دقیقه گفتم که شما بدانید مسأله قابل توجهی در تاریخ ادبیات ما بوده و بلکه در همه تاریخ ها و اصولاً صحبت این است که اگر شما بخواهید به فرزندتان نصیحی کنید یا یک تجربه ای را منتقل کنید، حتماً از طریق قصه بیان کنید.

برای مثال می خواهید بگویید دروغ بد است، می گویید در محل ما در قدیم، آقایی بود که به او می گفتند: عبدالله خان.

یک کم حواس پرتی هم داشت و چنین و چنان می کرد.

یک روز دروغی گفته بود.

بعد چنین شد و چنان شد و شما در ذهن تان قصه را می سازید و آن بچه ای که دارد قصه شما را می شنود، می فهمد که کجا را باید مورد بهره برداری خودش قرار دهد.

یک، الان قصه ها یا داستان های شاهنامه برای تشجیع و فربه شدن ذهن و ایستادن در مقابل دشمن برای حمله به کشور یکی از موثرترین ابزاری است که می توان از آن نام برد.

دوم، ما قصه هایی داریم که این قصه ها ما را به گذشته مان ربط می دهند.

دوره رنسانس یک دانه به نام اومانیسم را در زمین قصه کشت کرد از قرن چهاردهم میلادی یعنی از دوره رنسانس، یک دانه ای را کشت کردند به نام اومانیسم؛ یعنی این هایی که از زیر بار قرون وسطا بیرون آمده بودند، اومانیسم را یک دانه اسمش می گذاریم که در ذهن بشر 600 سال پیش نشاء زدند.

حرف اومانیسم این بود که ما دیگر خدا نمی خواهیم و همه چیز باید به دست خود انسان از طریق عقل، عقلانیت، خرد و تجربه حاصل شود.

چون این ها دوران قرون وسطی را که همه کمابیش می دانند چه اتفاقاتی افتاد، خسته شان کرد.

این دانه ای را که در قرن چهاردهم کشت کردند، 600 سال از آن گذشت.

در این 600 سال ما بعد از رنسانس دوره لوتریزم یا دوره اصلاح مذهبی را داشتیم.

دوره بعد از اصلاح مذهبی یا ریفورمسیون ما دوره روشنگری یا شکوفایی فیلسوفان را داشتیم و بالاخره از سال 1750 تا 1850 دوران صنعتی شدن را در جهان داشتیم.

مقصود سخن این است که این اومنیزم مثل یک نخ تسبیح از این دانه هایی که من نام بردم می گذرد، پرورده می شود و میوه ای می دهد که اسم آن میوه مدرنیته مدرنیته است.

محصول مدرنیته، برهم زدن آرامش است امروز محصول مدرنیته به هم زدن خانواده ها، تاریک کردن دل انسان ها، جدا کردن انسان از خدای خودش، مشکلاتی که در سیاست است، این ها همه جهانی است که از خودمان صحبت نمی کنیم ولی جزو جهان هستیم.

بسیاری از مشکلات انسان را هم همین مدرنیته حل کرده است، ولی انسان با حل شدن بسیاری از مشکلات، نتوانست مشکلات درون خودش را درمان کند.

مدرنیته چه می گوید؟ مدرنیته نظر و توجه انسان را از درون خودش از همان فطرت الهی اش که فطرت الله الّتی فطر الناس به علیها می بُرد و معطوف به دنیای بیرون می کند.

الان شما از یک جوان بپرسید می گوید من این ماشین و این خانه را می خواهم؛ یعنی انسان، همه سعادتش را در بیرون از درونش جست وجو می کند.

اینجا قصه چه نقشی دارد؟ قصه دومرتبه ما را با آن سنت های باصفایمان گره می زند.

به قول مظاهر اصفهانی گفت: چه روزگاری داشتیم/ برو و بیایی داشتیم/ این همه غم نداشتیم/ چیزی که کم نداشتیم،/گل گاو زبون دوا بود/ دوای درد ما بود/ پیاده راه می رفتیم/ به کربلا می رفتیم/ این همه غم نداشتیم/ چیزی که کم نداشتیم/ الی آخر.

قصه امروز ما را گره می زند به آن دنیای آرامی که داشتیم و الان به هم خورده است.

این به هم ریختگی آرامش مان، سوغات مدرنیزم است.

بنابراین قصه به زعم من از ضرورت های زندگی است؛ خاصه برای نسل جوان.

من وقتی صحبت می کنم، همه چیز را سعی می کنم، یکی بود یکی نبودش را نگویم، ولی قصه اش را بگویم.

به طور مثال این در الهی نامه عطار است که می گوید: دزدی کُت یکی را برداشت و فرار کرد.

صاحب کت دنبالش کرد.

از این طرف رفت دنبالش دزد را دستگیر کند.

سر یک دو راهی رسیدند، دزد از این طرف رفت صاحب کت از آن طرف.

یکی گفت: عمو! دزد از این طرف رفت! تو از آن طرف کجا می روی؟ گفت: می روم قبرستان! گفت: قبرستان کجا؟ ببینید این قصه است، ولی در این قصه چی نهفته است.

انتهای پیام/
کلید واژه ها: ادبیات - اسماعیل آذر - ادبیات فارسی - قصه گویی - اسماعیل - ادبیات ایران - تاریخ ادبیات - به هم ریختگی - ادبیات جهان - فارسی - ایران - امروز - استاد - الهی نامه - پخش سریال - قرار - محور - نامه - خبرگزاری - ایرانیان - خبرنگار - مدرنیته - مستوران - گلستان - محوریت - افسانه - طولانی - تربیتی - داستان - مضامین

آخرین اخبار سرویس:
بیلبورد های شهاب حسینی جمع آوری شد!

ببینید | دیالوگ ماندگار امین تارخ در سریال جنجال آقازاده که مناسب این روزهاست

خورشید کاروان برای ما هیأت عزاداری امام حسین(ع) است

قزوه: مهران مدیری تنها یک روز پیش از صحبت هایش 30 میلیارد تومان از صدا و سیما دریافت کرده

آخرین پست اینستاگرامی امین تارخ قبل از مرگش | پرواز ابدی امین تارخ حاشیه ساخت

فیلم| انهدام جنگنده سوخوی 25 و سوخوی 30 روسی در اوکراین

قزوه: مهران مدیری تنها یک روز پیش از صحبت هایش 30 میلیارد تومان از صدا و سیما دریافت کرده

فیلم| واکنش تماشایی زیدان در لحظه سقوط از روی اسب!

امین تارخ بخشی از میراث تصویری و فرهنگی ماست

همسر کتایون ریاحی کیست؟ | کتایون ریاحی شوهر خارجی کرد؟

زمان خاکسپاری امین تارخ | محل دفن امین تارخ اعلام شد

هق هق مهدی سلطانی برای درگذشت امین تارخ + عکس

دانلود قسمت 10 آفتاب پرست | دانلود قسمت دهم سریال آفتاب پرست با لینک مستقیم

واکنش اصغر فرهادی به اعتراضات در ایران

تولد عجیبی که ساره بیات واسه آقاشون تو حریم شخصیشون گرفت؛ خونش انگاری یافت آباده!

کنسرت همایون شجریان به خاطر مهسا امینی ناتمام ماند

جذاب ترین بازیگر خانم ایران مجری می شود + جزییات

فیلم| تصاویری از عاملان اغتشاشات اخیر در اراک

فیلم| تصاویری از عاملان اغتشاشات اخیر در اراک

«خانم بازیگر» ثابت کرد زیبایی سن و سال نمی شناسد/ عکس

نقش جدید «لیلا اوتادی» طرفدارانش را شوکه می کند!

تمدید مهلت آثار به دبیرخانه سومین جایزه کتاب سال فارس

تارخ بدون جانشین در بازیگری ممتاز در اخلاق

شهید سلیمانی چگونه به سال ها فعالیت اشرار در جنوب شرق کشور پایان داد؟! + فیلم

پیام تسلیت رییس صداوسیما برای درگذشت امین تارخ

افشای راه کسب ثروت باورنکردنی «آقای سوپراستار»

توییت توهین آمیز علیرضا قزوه علیه مهران مدیری /صدا و سیما نبود در پایین برره باید بز می چراندی!

ازدواج کتایون ریاحی غوغا کرد | رونمایی کتایون ریاحی از عشق میلیاردرش

جذاب ترین فیلم های «امین تارخ» که برای همیشه ماندگار شدند

هدیه بازوند با لباس عروس | خانم بازیگر ازدواج کرد؟ + عکس

واکنش لیلا بلوکات به درگذشت امین تارخ

کنایه تند علیرضا قزوه به مهران مدیری

اعلام زمان خاکسپاری مرحوم امین تارخ

تلویزیون در روز های پایانی صفر چه فیلم هایی پخش می کند؟

مهسا طهماسبی بازیگر ساده برف بی صدا می بارد خط چشم کشید سانتی مانتال؛ آقاش چه جنتلمنه!

تسلیت سخنگوی دولت برای در گذشت امین تارخ

تصاویر کمتر دیده شده از امین تارخ + عکس

نمایشگاه عکس «شکوه ایثار» در یاسوج گشایش یافت

الیکا ناصری بازیگر اَبرای یاغی رو دیدی؟ خانوم با فیس جوجه طلاییش از اول ستاره بود!

دعوت به همکاری نیروی علاقمند به بازیگری سینما و تئاتر و فیلمسازی در موسسه روزنه

امین تارخ با توان یک جوان روبروی دوربین کار می کرد

تارخ نقاب در خاک کشید اما یادش در دل ها می ماند

عکس| گریه تلخ و دردناک مهدی سلطانی برای امین تارخ

کنایه تند علیرضا قزوه به مهران مدیری | صدا و سیما نبود در پایین برره باید بز می چراندی!

آثار ارسالی برای مسابقه شفقنا / سری هفتم(1401)

پیام وزیر فرهنگ به مناسبت درگذشت زنده یاد امین تارخ

فیلم| محکومیت اقدامات هنجارشکنانه در سمنان

فیلم| اعترافات اغتشاشگران روزهای اخیر در اراک

عکس های کمتر دیده شده از امین تارخ

تصویر غم انگیزی که مهدی سلطانی از امین تارخ منتشر کرد

آخرین پست اینستاگرامی «امین تارخ»

رفاقتی که به پایان رسید! | صحبت های دوست امین تارخ درمورد غم بزرگ از دست دادن او

چرا امین تارخ را اینقدر دوست داریم ؟ | علت محبوبیت امین تارخ فاش شد

علیرضا قزوه: اگه صدا و سیما نبود، در پایین برره باید بز می چراندی

گریه مهدی سلطانی برای درگذشت امین تارخ+ عکس

استوری تلخ مهدی سلطانی برای درگذشت امین تارخ + عکس

مزایای داستان برای توصیف پیامبر(ص) و موانع ترجمه آثار به زبان های دیگر

درخشش 2 عضو کتاب خانه های کانون اصفهان در مسابقه نقاشی هیکاری ژاپن

مناظره جنجالی طباطبایی و خضریان درباره حجاب: شما چشماتو درویش کن +فیلم

سخنگوی دولت در گذشت امین تارخ را تسلیت گفت

تولد چهره های مشهور ایرانی در 3 مهر + تصاویر و زندگینامه

عکس های کمتر دیده شده از امین تارخ که هرگز به لقبی مغرور نشد

اعتراض هومن سیدی به اتفاقات اخیر؛ این ننگ برای من هیچ گاه پاک نخواهد شد!

فیلم| امین تارخ در گذر زمان

پیام وزیر ارشاد به مناسبت درگذشت امین تارخ

سریال های پاییزی تلویزیون را بشناسید +عکس

ژست عجیب مهشید جوادی کنار استخر با لباس عجیب و جنجالی + عکس

سریال های پاییزی تلویزیون/ 6 سریال جدید را بیشتر بشناسید

فیلم| پانگولین های در خطر انقراض از حملات سگ های وحشی رنج می برند

نقش آفرینی های امین تارخ در آثار ماندگار هیچ گاه از یادها نخواهد رفت

تسلیت وزیر امور خارجه در پی درگذشت امین تارخ

پیام تسلیت معاون سیما در پی درگذشت امین تارخ بازیگر پیشکسوت

فشن شو در بازار تجریش واقعیت دارد؟+فیلم

دانلود سریال خاندان اژدها قسمت 6 ششم (خانه اژدها) 2022 فصل اول 1 با دوبله و زیرنویس فارسی چسبیده

دانلود قسمت 5 بی گناه کامل | دانلود قسمت پنجم سریال بی گناه با لینک مستقیم

ماجرای فیلمی که22 دقیقه کوتاه شد

پیام تسلیت معاون سیما در پی درگذشت امین تارخ بازیگر پیشکسوت

«اربعین تا ظهور» به زبان اردو منتشر شد

سریال های تلویزیون پاییز

غوغای مریم مومن با 2 مانتوی حسرت برانگیز ! + عکس ها

ببینید | نگاه کوتاهی به کارنامه امین تارخ

مشاور وزیر ارشاد: وزارت فرهنگ با صداوسیما درباره نمایش خانگی تفاهم کرد

پیام وزیر فرهنگ به مناسبت درگذشت زنده یاد امین تارخ

نقش های حرفه ای «امین تاریخ» در ذهن مردم ماندگار است

افتتاح نمایشگاه چهره های ماندگار در یزد

عکس l اولین خودرویی که وارد ایران شد

گریه مهدی سلطانی برای درگذشت امین تارخ / عکس

تیپ زیادی مجلسی الهام حمیدی که جواهر دوزیه و واسه برقش باس عینک زد؛ لنزَ باخ!

فیلم | مباحثه اسیر ایرانی در اردوگاه بعثی ها

گریه مهدی سلطانی برای درگذشت امین تارخ / عکس

فعالیت یک کارگاه تفکیک و بسته بندی خرما در شهر کلمه + فیلم

عکسl اولین خودرویی که وارد ایران شد

وزیر فرهنگ: تارخ آموزگار بزرگ هنرهای نمایشی کشور بود

زمان خاکسپاری امین تاریخ اعلام شد

مرضیه برومند از غم درگذشت امین تارخ گفت

فیلم| بلندترین ساختمان دایره ای شکل جهان

سوژه های تازه و جذاب؛ زمینه ساز پرمخاطب شدن سریال های تلویزیونی

یک سلبریتی درگذشت

پیام وزیر ارشاد به مناسبت درگذشت زنده یاد امین تارخ

جزییات مراسم خاکسپاری امین تارخ اعلام شد

اسماعیل آذر: قصه گویی در زمان ناصرالدین شاه، منصب مهمی بود/ مدرنیته ما را از قصه جدا کرد

اسماعیل آذر: قصه گویی در زمان ناصرالدین شاه، منصب مهمی بود/ مدرنیته ما را از قصه جدا کرد