مطالب مرتبط:
دهم مرداد، سالروز جهانی شدن بازار تبریز/ اقتصاد تبریز به «جان بازار» بسته است
توزیع بیش از یک هزار بسته معیشتی و بهداشتی توسط ارتش در ایرانشهر
افتتاح بیمارستان 700 تختخوابی «زهرا مردانی آذری» در تبریز با دستور رییس جمهور
واکنش باشگاه تراکتور به جدایی اخباری و بسته شدن پنجره نقل و انتقالاتی
1 جان باخته و بستری 743 بیمار در بیمارستان های استان
-21 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 10 مرداد 1400 ساعت 01:302021-07-31دانش

اقتصاد تبریز به «جان بازار» بسته است


مجموعه بازار تبریز یکی از بازارهای بزرگ تاریخی و زیبای ایران است که دهم مردادماه سال 1389 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید ه است.

که عواملی مانند سبک معماری بازار، - خبرگزاری فارس- فرشید باغشمال: دهم مرداد، سالروز مهم ترین رویداد میراث فرهنگی تبریز است.

روزی که مجموعه بازار تبریز" ، به همراه بافت های الحاقی، به ثبت جهانی رسید.

مجموعه ای که به رغم ثبت جهانی، با چالش های متعدد کالبدی مواجه است.

موضوعی که مورد مطالعه دکتر نفیسه مرصوصی  قرار گرفته است.

خانم مرصوصی دانشیار رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه پیام نور مرکز تهران و سردبیر فصلنامه علمی پژوهشی، پژوهش های بوم شناسی شهری است.

بیش از 50 مقاله علمی و تالیفات متعدد در حوزه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، از آثار این چهره دانشگاهی است.

مطالعات وی در شناسایی عوامل شهری دخیل در ساز و کار اقتصادی بازار تاریخی تبریز، حایز اهمیت است.

  بازار تبریز، مهم ترین رکن تاریخی و فرهنگی این شهر است خانم دکتر، به عنوان سوال مقدمه، بفرمایید، چرا اصلا بازار تبریز ؟ در میان انبوه مسائل شهری در کشور، شاید عجیب به نظر برسد که بانوی محققی، از یک شهر دیگر، به موضوع بازار تبریز پرداخته است؟ نه عجیب نیست.

اول اینکه من اصالتاً تبریزی هستم و به شهر خودم تعلق خاطر دارم.

بازار تبریز، مهم ترین رکن تاریخی و فرهنگی این شهر است.

این خصوصیت ممتاز، قطعاً ارتباطی به جنسیت افراد ندارد.

دلیل دوم اینکه، بازار تبریز، به عنوان یکی از میراث جهانی کشورمان در فهرست تاریخی یونسکو ثبت شده و کار عِلمی ، می تواند کالبد این مجموعه نفیس و سایر آثار تاریخی را آسیب شناسی کند.

   یک چهارم تـا یـک سـوم کـل تجارت ایران بر عهده تبریز  گفته می شود قدمت دقیق بازار تبریز مشخص نیست.

با این حال، اگر دوره قاجار را دوره رونق بازار تبریز در نظر بگیریم، نقش بازار را در توسعه و ترقی تبریزِ آن دوره، چطور می بینید؟ تبریز در سال 1256 شمسی، از مراکز اصلی تجارت ایران بود.

یک چهارم تـا یـک سـوم کـل تجارت ایران بر عهده تبریز بود و از این نظر بر تهران برتری داشت.

از مهم ترین راه هایی که در کارکرد تبریـز نقـش جدی و عمده ای داشت، راهی بود که از دروازه خیابان به دروازه شتربان کشیده شده بود و در میان مسیرِ آسیا به اروپا قرار داشت.

همچنین راه دیگری بود که ورودیِ دروازه باغمیشه را به خروجـی دروازه گجیـل می رساند.

این عوامـل باعث شده بود تبریز، معتبرترین شهر شمال غرب کشور باشد.

  بازار تاریخی تبریز کارکردی ملی،منطقه ای و حتی بین المللی داشت بازار تبریز، علاوه بر کارکرد اقتصادی، یک مجموعه به هم پیوسته اجتماعی و فرهنگی است.

این ویژگی، در شهرسازی آن دوره چطور نمود داشت؟ عناصر و ساختار کالبدی شهر تبریز، ضمن تأثیرپذیری از شرایط جغرافیایی، از الگوی شهرهای ایرانی ـ اسلامی هم تبعیت می کرد.

به طوری که در غرب بازار، مسجد جامع قرار داشت و مدارس دینی در پیرامون آن شکل گرفته بودند.

در جنوب شرق بازار، دیوانخانه و عمارت شمس العماره یا عالی قاپوی تبریز، که مقر ولیعهدهای قاجار بود، قرار داشت.

در کـلِ مرکـز شـهر نیز، بـازار و دیوانخانـه و مسجد جامع با هم مجموعه ای را تشکیل می دادند.

این مجموعه، کارکردی ملی و منطقه ای و حتی بین المللی داشت.

ساخت وساز این محوطه به صورت" مجموعه سازی بود و سـاختمان سـازی منفـرد در محوطه وجود نداشت.

  ترتیب قرار گرفتن مشاغل در بازار تبریز، تابع عوامل طبیعی، اجتماعی و اقتـصادی نکته ای که در عبور از بخش های مختلف بازار جلب توجه می کند، طبقه بندی اصناف است.

به طوری که از قدیم، هر یک از گذرها، سراها و راسته ها، در اختیار یکی از صنوف" است.

این کارکرد از کجا ناشی شده است؟ ترتیب قرار گرفتن مشاغل در بازار تبریز، تابع عوامل طبیعی و اجتماعی و یا اقتـصادی بوده اسـت.

بـرای نمونـه، مـشاغلی کـه سروصدای اذیت کننده، بوی ناخوشایند و خطر آتش سوزی دارند، در حاشیه بازار ایجاد شده اند.

اصنافی مانند کوزه گران، رنگرزان، دباغان، سفالگران، طناب بافان، علوفه فروشان و پالان دوزها و سایر عرضه کنندگان کالاهـای روستایی که عرضه آن ها به فضای بیـشتر نیـاز دارند، در بیرون مستقر شده اند.

در این فرایند، همچنـین مشاغل کم اهمیت تر یا پست تر، نه به دلیل دور بودن از مسجد جامع، که به دلایل عملی بایـد دور از مرکـز قرار گیرند.

بدین ترتیب، در واقع، در استقرار صنوف در بازار تبریز، علاوه بر قدرت اقتـصادی مـشاغل و صـنوف، سیستم های حکومتی و مسائل اقتصادی نیز دخیل بوده اند.

به طوری که زمانی بزازان و تاجران پارچه نبض اقتصادی بازار را در دست داشتند، چرا که تجارت پارچه حیطه ای بین المللی نیز بود، ولی به مرور، توجه به تجملات و برخی از موارد دیگر باعث رونق فرش فروشی ها، طلافروشی ها و زرگری ها در بـازار تبریز شد.

  کمرنگ شدن اهمیت اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی بافت تاریخی  با زوال قاجار و ظهور مدرنیسم پهلوی، جایگاه بازار تبریز، دستخوش چه تغییراتی شد؟ اتفاقی که افتاد این بود که خیابان های جدید، یکی پس از دیگری، در بافـت تـاریخی احداث شد.

تعریض گذرهای قدیمی و ایجاد یا اضافه کردن عناصر شهری جدید به شهر، با دگرگونی های گسترده و عمیقی مواجه شد.

متاسفانه با ظهور پاساژها و ساختمان های تجاری جدید، فضای اقتصادی بازار لطمه دید.

در نتیجه، مرکز شهر نیز دچار تحول شد و ساخت وساز و تغییر کاربری های مختلفی صورت گرفت.

این عوامل، در مجموع، به کمرنگ شدن اهمیت اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی بافت تاریخی و محله هـای قدیمی و به خصوص بازار، دامن زدند.

    امروز راسته های قطعه قطعه ای را مشابه بازار تبریز می بینیم که از بازارچه کنار مسجد آیت الله انگجی(ره) تا آن سوی خیابان دارایی به چشم می خورد.

با این توضیح، آیا می توان گفت، بازار تبریز در گذشته، محدوده ای بسیار طولانی تر از این بود؟  آیا مسیر طولی بازار تبریز، همین کالبدی است که امروز شاهدیم، یا نه در طول سال ها این مسیر ممتد، تکه تکه دیده است؟ پاسخ دقیق به این سوال، نیازمند کارشناسی های تاریخی است.

اما می توان گفت خیابان کشی های دوره پهلوی، بافت یکپارچه بازار را دگرگون کرد و بخش های ارزشمندی از این مجموعه تاریخی را از میان برد.

  این جابه جایی، در رونق و کسادی اصناف مختلف تاثیر داشت؟ قطعاً.

به تدریج، مغازه ها و سراهای معتبر به سـوی خیابـان ها کشیده شدند و بخش های کم اهمیت و کم درآمد بازار در نقاط دور از آن باقی ماندند.

مـثلاً عبـور خیابان های تربیـت و جمهـوری اسـلامی، بـازار شیشه گرخانه و بازار امیر را که پُررونق ترین و زیباترین بازارهای تبریز به شمار می آیند، اعتبار و اهمیـت خاصـی بخشیده است.

یا عبور خیابان دارایی از تقاطع بازار کفاشان، و گذشتن خیابان خاقانی از بازارچه خیابان و رهلی بازار، به همان نسبت بـه آن هـا اهمیـت اقتـصادی داده اسـت.

بـر ایـن اسـاس، اصـناف و مغـازه داران ثروتمنـدی چـون جواهرفروشان، تاجران فرش، واردکنندگان منسوجات، تریکوبافان، زرگران و کتابفروشان و لوکس فروشان در همـین دو بازار جای گرفته اند.

از طرفی، همین خیابان پررفت وآمد و مدرن امروزی، به سراها و تیمچه های اوایل بازار نیز اعتبـار و شخصیت اقتصادی و اجتماعی ویژه ای بخشیده است، به گونه ای که اکنون سرای امیر با تیمچه اش، قسمت اعظم تجارت فرش تبریز" را عهده دار است.

با حرکت از بخش جنوبی بازار تبریز به طرف شمال آن، به تدریج از اهمیت و اعتبار بازارها و سراها و مغازه ها کاسته می شـود و جواهرفروشـی، زرگـری، قـالی فروشـی، تریکـو و لـوکس فروشـی جـای شـان را بـه خرده فروشی، کهنه فروشی، جاجیم و زیلوفروشی، مسگری و سمساری و خواربارفروشی می دهند.

این کاهش اعتبار شـغلی، از بازار کلاه دوزان به بعد به سرعت با تغییر نوع کالاها و شکل ظاهری بازار نمایان می شود.

فرش، مهم ترین عنصر بازار تبریز است.

ارزش و اعتبار فرش تبریز، در مکان یابی بازار چطور خودش را نشان داده است؟ حدود یک چهارم کل واحدهای تجاری شهر تبریز در بازار واقع شده است.

  از مجمـوع مغازه ها نیز حدود یک هزار مغازه به فرش و فعالیت های مربوط یا وابسته به آن اختصاص یافته اند.

فـرش، مهم ترین کارکرد را در اقتصاد بازار تبریز دارد.

این کالای گران بها بیشترین گردش پولی بازار را رقم می زند.

مرکز ثقل ایـن فعالیـت هـا دور تا دور تیمچه مظفریه، یا همان قلب تپنده بازار تبریز است.

این مکان نه تنها نقش اقتصادی و تجاری مهمی به عهده دارد، بلکه مرکزی سیاسی و اجتماعی و مذهبی بازار تبریز نیز هست.

تیمچه مظفریه با پنج شبکه بازار اطـراف و چهار تیمچـه نزدیک به آن مجموعه اقتصادی مهمی را تشکیل می دهد.

مرکز ثقل دوم فرش فروشان بازار تبریز را می توان راسته بـازار قدیم دانست که بازار دلاله زن کوچک و سرای میرزا جلیل نیز جزو آن است.

سومین مرکز مهم فـروش فـرش نیز بـین این دو بازار است.

با توجه به آسیب های زندگی مدرن، آتیه بازار تاریخی تبریز را چطور می بینید؟ بافت تاریخی شهر تبریز، یا همان محدوده بازار، از یـک سـو محـل تجمـع فعالیت های عمده شهری است و از سوی دیگر با کمبود شدید دسترسی ها و همچنین تراکم تأسیـسات و تجهیـزات مواجه است.

به این آسیب ها، اضافه کنید، فرسودگی کالبدی و آتش سوزی هایی که هر چند ماه یکبار در بخش های ارزشمند بازار روی می دهد.

این وضعیت، خطر زوال روزافزون این بافت کهن و از بین رفتن این میراث جهانی را به همراه دارد.

امیدوارم مطالعات، برنامه ریزی ها و مشارکت عموم مردم و اصناف، و به خصوص جوانان، مانع این تهدید شود.

 
کلید واژه ها: بازار - برنامه ریزی شهری - تبریز - فهرست میراث جهانی یونسکو - بازار تبریز - برنامه ریزی - ثبت جهانی - میراث جهانی یونسکو - شهری - جهانی - دانشگاه پیام نور - دانشگاه - جغرافیا - برنامه - تاریخی - بازار تاریخی - میراث فرهنگی - میراث جهانی - میراث - عوامل - پژوهش - مقاله علمی - ساز و کار - علمی - خبرگزاری - مهم ترین - پیام نور - فصلنامه - مطالعات - تالیفات

آخرین اخبار سرویس:
دانشگاه گناباد میزبان ششمین همایش ملی زعفران می شود

تورم 75درصدیِ شهریه ها در دانشگاه آزاد

ترمیم بافت آسیب دیده با اندامک های مصنوعی!

اعطای دکترای افتخاری دانشگاه ملی تاجیکستان به رییسی

حذف داروهای پرمصرف کووید-19

آزمون EPT در یزد برگزار شد

محدودیت ها باز هم نتوانست مانع شود/ عملکرد قابل قبول نرم افزار آموزش مجازی دانشگاه آزاد

فاصله بین تزریق واکسن آنفلوانزا و کرونا 14 روز باشد

آغاز واکسیناسیون شبانه در اراک

حذف داروهای پرمصرف کووید-19 با استفاده از روش تخریب نوری

نگاه متفاوت دانشجویان افغانستانی مقیم ایران به آینده کشورشان / از لزوم تعامل سیاسی با طالبان تا تشکیل حکومت ائتلافی

برگزاری دوره های آموزشی در دانشگاه آزاد اسلامی زاهدشهر

آیین بزرگداشت استاد شهریار و روز ملی شعر و ادب فارسی

برگزاری دوره آموزش نرم افزار Ansys Fluent

آغاز تدریجی آموزش حضوری در دانشگاه ها

آیین نامه گرنت اعضای هیئت علمی دانشگاه علمی کاربردی تصویب شد

آخرین رنگ بندی کرونایی شهر های کشور/ تهران از وضعیت قرمز خارج شد

لزوم آینده نگری در موسسات آموزش عالی برای گذار به دانشگاه های سطح یک بین المللی/ مخاطب شناسی در دانشگاه ها ضرورت دارد

تعویق مکرر آزمون های زبان و دردسرهای دانشجویان دکتری

مهلت ثبت نام اسکان در خوابگاه های الزهرا (س) امروز به پایان می رسد

واکسیناسیون به 32 ساله ها رسید/ متولدین 68 ثبت نام کنند

طرح خرید خدمات، از تصمیمات غلط آموزش و پرورش در جذب نیروی انسانی

حذف داروهای پرمصرف کووید-19 با استفاده از روش تخریب نوری

تورم 75درصدیِ شهریه ها در دانشگاه آزاد

آغاز فعالیت ‍ های آموزشی دانشگاه ایلام از امروز 27 شهریور

آغاز فعالیت ‍ های آموزشی دانشگاه ایلام از امروز 27 شهریور

تورم 75درصدیِ شهریه ها در دانشگاه آزاد

انجام 13هزار ماموریت اورژانسی در غرب خراسان رضوی

تورم 75درصدیِ شهریه ها در دانشگاه آزاد

شهرستان ایوان در وضعیت قرمز کرونایی قرار گرفت

انجام 13 هزار ماموریت اورژانسی در غرب خراسان رضوی

ایجاد اتحادیه منطقه ای دانشگاه آزاد اسلامی در شرق کشور

طرح پایش آزاد، دستیابی به دانشگاه مسئله محور را امکان پذیر کرده است

تورم به شهریه دانشگاه آزاد رسید

بازگشایی ها؛ مرحله ای و مشروط / الزامات گشایش مدارس و دانشگاه ها

پذیرش دانشجویان افغانستانی تسهیل می شود

شایعه استعفای مجیدی داغ شد/ الهلال با بقیه فرقی ندارد، ما قهرمانی آسیا را می خواهیم

سلام شانگهای به ایران/ واکسیناسیون افراد بالای 18 سال این هفته آغاز می شود

انفجار تانکر سوخت در لبنان+ فیلم

(ویدئو) نحوه شستن مو در فضا

شهرستان ایوان در وضعیت قرمز کرونایی قرار گرفت

جواب استاد «شهریار» به پان ترکیست ها با یک بیت شعر نامشهور

فعالیت کیفی کانون های فرهنگی با ریل گذاری مناسب شتاب می گیرد | 42 کانون فعال در دانشگاه آزاد اسلامی گیلان

ویدئو| دکترای افتخاری تاجیکستان به ابراهیم رییسی با لباس مخصوص

هیأت ها و مواکب اربعین به یاری مهاجران افغانستان می شتابند

شانگهای تکیه گاهی قدرتمند برای رونق گرفتن اقتصادایران

حذف داروهای پرمصرف کووید-19 با استفاده از روش تخریب نوری

جزییات جدید از بزرگ شدن حفره لایه اُزن

اعطای دکترای افتخاری دانشگاه ملی تاجیکستان به آقای رییسی

رییسی: باید روابط دانشگاه های ایران و تاجیکستان بیش از پیش تقویت شود

ایستگاه های تجاری، جایگزین ایستگاه فضایی بین المللی می شوند؟

جنون آقای بازیگر به خاطر اعتیاد + فیلم

دکترای افتخاری دانشگاه تاجیکستان برای رییسی

اعطای دکترای افتخاری دانشگاه ملی تاجیکستان به سیدابراهیم رییسی

مسابقات کانوپولوی مردان قهرمانی کشور

حذف داروهای پرمصرف کووید-19 با استفاده از روش تخریب نوری

فیلم/اعطای دکترای افتخاری در تاجیکستان به رییسی

فیلم/اعطای دکترای افتخاری در تاجیکستان به رییسی

اعطای دکترای افتخاری دانشگاه ملی تاجیکستان به رییس جمهور کشورمان

شهریار، غزل را از خاک آغاز کرد و به افلاک برد

اقدامات دانشگاه صنعتی شریف در بازسازی خوابگاه ها

ویدئو | اعطای دکترای افتخاری دانشگاه ملی تاجیکستان به رییس جمهوری ایران

واکسینه شدن سه هزار دانشجوی یزدی

برگزاری موفق آزمون EPT در دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان

اتحادیه های منطقه ای دانشگاه آزاد اسلامی راه اندازی می شود/ تشکیل این اتحادیه در شرق کشور و در جوار حرم مطهر رضوی (ع) کلید خورد

اتحادیه های منطقه ای دانشگاه آزاد اسلامی راه اندازی می شود

تغییر نگاه نامتعارف به صنعت در قالب تشکیل شرکت دانش بنیان

اقدامات دانشگاه صنعتی شریف در بازسازی خوابگاه ها

وبینار “آشنایی با طرح تشکیل شبکه بین المللی نانوفناوری ایمن و پایدار”

راه اندازی 9 رشته جدید در دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایرانشهر

در میزگرد تحلیلی خبرگزاری دانشجو مطرح شد؛ نتایج فروش سوخت ایران به لبنان

بررسی دلایل تعامل سوختی ایران و لبنان در میزگرد تحلیلی خبرگزاری دانشجو

شورای اسلامی؛ بازوی اجرایی و علمی دانشگاه ها

واژگونی پراید در آزاد راه امیر کبیر به نطنز

آیین نامه پژوهانه اعضای هیئت علمی دانشگاه جامع علمی-کاربردی تصویب شد

ابرآبگریزی حتی زیر آب!

شیوه نامه دوره های فرعی(کهاد) در دانشگاه مازندران به تصویب رسید

آخرین مهلت انتخاب رشته داوطلبان فوق لیسانس در دانشگاه آزاد

مهلت ارسال آثار به جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویی تمدید شد

کرسی «بازخوانی مسکن مطلوب مبتنی بر ارزش ها و تعالیم اسلام» برگزار می شود

اردوهای جهادی چه تأثیری در پیشبرد اهداف محرومیت زدایی دارد؟

آزمون جذب دفتریاری 1400 برگزار شد/ بازدید مدیران عالی سازمان ثبت اسناد از روند برگزاری آزمون

تغییر نگاه نامتعارف به صنعت در قالب تشکیل یک شرکت دانش بنیان

صدور پروانه ایجاد 22 رشته ورزشی در دانشگاه آزاد اسلامی نیشابور

آیین نامه پژوهانه اعضای هیئت علمی تصویب شد

تصویب آیین نامه پژوهانه اعضای هیات علمی در دانشگاه علمی کاربردی

رهایی 27 بال کبک در دامن طبیعت

اردوهای جهادی چه تأثیری در پیشبرد اهداف محرمیت زدایی دارد؟

آخرین مهلت انتخاب رشته داوطلبان فوق لیسانس در دانشگاه آزاد

عرضه محصولات نانویی در هفته طراحی میلان

پرداخت کمک هزینه تحصیلی یکساله به دانشجویان ممتاز دانشگاه شیراز

تسهیل پذیرش دانشجویان افغانستانی در دانشگاه صنعتی خواجه نصیر

بازگشت ماموت های قبل از تاریخ!

آیین نامه پژوهانه اعضای هیات علمی تصویب شد

آموزش به تدریج از شیوه مجازی به حضوری تغییر می کند

آیین نامه پژوهانه اعضای هیات علمی تصویب شد

رشته هیدروپلیتیک در دانشگاه خوارزمی راه اندازی شد

اعلام نتایج آزمون ورود به دوره دکتری حرفه ای پزشکی از لیسانس

طراحی دروازه ای برای ورود به عرصه فناور محور در مقیاس فراشهری

آخرین مهلت انتخاب رشته داوطلبان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد

اقتصاد تبریز به «جان بازار» بسته است

اقتصاد تبریز به «جان بازار» بسته است