مطالب مرتبط:
جلال ستاری به اسطوره ها پیوست
کی روش عراقی ها را قال گذاشت / مرد هلندی سرمربی عراقی ها شد
ماجرای خواستگاری ریحانه پارسا از این مرد + فیلم
سریع ترین مرد ایران از راه یابی به نیمه نهایی المپیک بازماند
سریع ترین مرد ایران از راه یابی به نیمه نهایی المپیک بازماند
-5 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 10 مرداد 1400 ساعت 00:252021-07-31سياسي

وداع با مرد اسطوره ها


فهمیده بود همه چیز با سیاست حل و فصل نمی شود و خیلی  از مسائل ریشه  فرهنگی دارد؛ جلال ستاری که از جوانی قدم در راه فرهنگ و ادبیات گذاشت تا پایان عمرش عمیقا به اسطوره علاقه مند بود.

- به گزارش سایت قطره و به نقل ازایسنا، تنها پنج روز تا روز تولدش و خاموش کردن شمع های 90 سالگی اش فاصله داشت که چراغ زندگی اش خاموش شد.

جلال ستاری چهاردهم مردادماه 1310 در رشت و بر اساس روایت خودش در خانواده ای که رفاه چندانی نداشت، به دنیا آمد و عصر نهم مرداد 1400 از دنیا رفت.

او دانش آموز رتبه اولی دارالفنون بود، در سوییس تحصیل کرد و دکترا گرفت.

به مدت 13 سال، از سال 1951 تا 1963 میلادی (هم زمان با دوره ملی شدن صنعت نفت در ایران) در این کشور بود.

آن دوران و ماجرای اعزام خود به آن جا را چنین روایت می کند: خُب من در دبیرستان دارالفنون درس خواندم و جزء محصلین اعزامی به فرانسه بودم؛ یعنی اولین دوره بعد از رضاشاه بود.

در سال 1328، 19 سالم بود، امتحان سختی برای اعزام محصل بود.

من هم قبول شدم.

در ابتدا هیچ تصوری در این باره نداشتم.

به آن جا رفتم و صحنه وسیعی از فرهنگ و ادب پیش رویم گشوده شد.

به سوییس رفتم.

جزء محصلین اعزامی بودم که برای رشته تعلیم و تربیت اعزام می شدند و جمعی را هم برای فراگیری طب اعزام کردند؛ از آن جایی که دیپلم ادبی داشتم، برای گرایش تعلیم و تربیت اعزام شدم.

این مقوله مرا با دنیایی از فرهنگ آشنا کرد.

این پهنه وسیع به خاطرم خطور هم نمی کرد.

نمی دانم در آن سال های بعد از جنگ هر جناحی می خواست کارش را عرضه کند و مخاطب را صید کند و در این فرایند بود که کارهای خوبی در عرصه هنر و فرهنگ تولید و عرضه می شد، چه بین چپ ها و چه راست ها.

آن دوره 10 ـ 12 سالی طول کشید، بعد هم پایان گرفت و دیگر تکرار نشد.

خُب کم کم با آن فرهنگ عظیم آشنا شدم، با جریان های هنری ـ ادبی، سینما، تئاتر و ادبیات آشنایی بیش تری پیدا کردم.

تا مدت ها مسرور بودم و برای یاد گرفتن هیجان داشتم.

جلال ستاری آن سال ها از راهنمایی های محمدعلی جمال زاده بهره می گرفت، می گفت آشنایی با آن آدم دانا کمک فراوانی به او کرد و جمال زاده به خیلی ها از جمله بسیاری از ایران شناسان، مستشرقان و اهل علم معرفی اش کرد، البته ستاری در دوران تحصیل در سوییس شاگرد ژان پیاژه، روان شناس سرشناس و مخترع نظریه رشد مرحله ای پیاژه هم بود؛ این البته تنها نکته ای است که در اغلب بیوگرافی های موجود درباره او از دوران تحصیل در فرنگ به جا مانده اما با این حال روایت این چهره برجسته از این دوران با فراز و نشیب هایی همراه است که حکایت از دل زدگی او از سیاست و پس از آن دل بستگی به فرهنگ دارد؛ ستاری می گفت: در همان سال ها شاهد اوج گیری جریان های چپ بودیم و من هم زود جذب آن ها شدم.

بعد از گذشت زمانی کوتاه، از رفتارهای آن ها سرخورده شدم و زود فهمیدم که نباید درگیر این دست مسائل شوم.

آن چیزی که مرا از توجه به مسائل سیاسی منصرف کرد و باعث شد از چپ روی و توده ای بازی دست بکشم و درگیر نشوم، رفتن به فستیوال جوانان برلین بود.

فستیوال غریبی بود و از تمام دنیا به برلین می آمدند.

آن جا 200 هزار نفر جوان چپ آمده بودند و از ایران هم تعدادی چپ آمدند.

آن چه مرا به تعجب واداشت، برخورد توده ای های ایرانی با هم بود.

جز یک نوع حالت بی اعتنایی و تحقیرآمیز درباره کسانی که عقیده دیگری داشتند، در آن ها ندیدم.

ما از فرنگ به جمع آن ها رفتیم، گمان می بردند ما در ناز و نعمت زندگی می کنیم و نسبت به درد مردم بی اعتنا هستیم.

خُب بله در سوییس بودم، امکان های رفاهی خوبی بود؛ اما از یاد نبرید بالأخره زندگی خوابگاهی ـ دانشجویی بود که اصلا خوشایند نبود.

همچنین ماجراهای دیگری سبب شد بپذیرم از طریق سیاست نمی توانیم راه به جایی ببرم.

این شد که بیش تر از قبل به حوزه فرهنگ علاقه مند شدم.

پی بردم پایگاه اصلی ام فرهنگ است و باید استوار باشد، فهمیدم همه چیز با سیاست حل و فصل نمی شود و خیلی از مسائل ریشه فرهنگی دارد.

این علاقه مندی به فرهنگ از آن موقع در من بوده است.

این چهره فقید فرهنگی در عین حال معتقد بود که فعالیت سیاسی را به طور محض کنار نگذاشته، چرا که باور داشت هیچ فرهنگ پیش رو و خوبی فارغ از مسائل سیاسی نیست اما می گفت که فعال سیاسی بودن کار او نبود؛ می گفت احساس کرده نمی تواند و نمی خواهد فعال سیاسی باشد.

او از خود بیش از 90 جلد کتاب در زمینه های افسانه شناسی، ادبیات نمایشی و نقد فرهنگی یا ترجمه به جا گذاشته است که برخی از آن ها جزء آثار مرجع و شاخص در زمینه های تخصصی خود به شمار می آیند؛ اما سرآغاز خلق این آثار از کجا بود؟ ستاری این طور توضیح می دهد: اولین چیزی که به ذهنم آمد به آن بپردازم، کتاب هزار و یک شب بود.

در شرایطی که به این کتاب در آن مقطع بسیار توجه می شد، برایم جالب بود بدانم چطور کتابی که برای ما اثر داستان بی سروتهی است، برای آن ها منبع پژوهشی بزرگی است و این همه مورد اقبال آن هاست.

اولین ترجمه فرانسوی کتاب هزار و یک شب در قرن هجدهم درمی آید، بعد به زبان های دیگر ترجمه می شود.

کنجکاو شدم بدانم این چیست.

از آن به بعد در باب قصه ها و متل های ادبیات خودمان فعالیتم را آغاز کردم که یکی از همین کتاب های من، هزار و یک شب است.

بعدش از این اثر چاپ کامل تری به دست دادم و همین طور ادامه دارد.

این راهی برای ورود به دریای عظیم فرهنگ و هنر ایران بود.

از همان دبیرستان دارالفنون آغاز شد و ادامه دارد.

حالا که جلال ستاری رفته است، جان های آشنا ، تراژدی و انسان ، بازتاب اسطوره در بوف کور ، اسطوره در جهان امروز ، سیمای زن در فرهنگ ایران ، در قلمرو فرهنگ ، افسون شهرزاد ، نمایش در شرق ، اسطوره و رمز در اندیشه میرچا الیاده ، درد عشق زلیخا ، در بی دولتی فرهنگ ، آیین و اسطوره در تئاتر ، پژوهشی در اسطوره گیلگمش و افسانه اسکندر ، اسطورگی و فرهیختگی ، رمز و مثل در روانکاوی ، نماد و نمایش ، زبان رمزی افسانه ها ، چهار سیمای اسطوره ای ، پژوهشی در احوال شیخ صنعان و دختر ترسا ، تقلید و تماشا ، چشم انداز اسطوره ، زمینه اجتماعی تعزیه و تئاتر در ایران ، زبان رمزی قصه های پرشور ، زمینه فرهنگ مردم و مدخلی بر رمزشناسی عرفانی از جمله آثاری است که از خود در زمینه تالیف به جا گذاشته است .

علاوه بر این ترجمه هایی چون آخرین مصاحبه با سارتر ، جهان نگری ، فرهنگ و تئاتر و طاعون ، پژوهشی در ناگزیری مرگ گیلگمش ، شرق در ادبیات فرانسه ، جهان اسطوره شناسی ، رمزپردازی آتش ، دانش اساطیر ، اسطوره های عشق و تأثیر سینما در کودک و نوجوان نیز از او به یادگار مانده است.

نگاهی گذرا حتی به فهرست بلند آثار به جامانده از جلال ستاری نشان از توجه ویژه او به اسطوره شناسی دارد، چه بسا که او را پیش از هر عنوان دیگری، اسطوره شناس خطاب می کنیم.

آری او به اسطوره عمیقا علاقه مند و معتقد بود برای شناخت بهتر فرهنگ باید از اسطوره و قصه شروع کنیم .

ستاری در زمان حیاتش، این علاقه خود به اسطوره را چنین شرح می دهد: باید بگویم علاقه مندی ام به اسطوره از دوران دانشجویی شروع شد.

خب خیلی چیزها در باب تاریخ، فرهنگ و قصه ها خوانده بودم.

پی بردم به این که اسطوره اولین جوانه تمدنی بشر است.

اسطوره ها غالبا مربوط به خلقت بشر هستند.

اولین اسطوره ها به خلقت می پردازند؛ اما هرچقدر سخیف و نازل، اولین بذر تفکر بشری هستند.

نخستین بار در اسطوره ها بشر فکر کرده چرا جهان پدید آمده است.

بنابراین اگر بخواهیم به این نکته پی ببریم که چگونه جهان پدید آمده است، فکر کردم باید از اسطوره ها آغاز کرد.

چرا این به ذهنم آمد؛ برای این که یکی از استادانم که روان شناس بزرگی بود، سر کلاس می گفت نمی خواستم روان شناس شوم، می خواستم در باب تکوین معرفت فکر کنم؛ اپیستومولوژی.

اگر بخواهم این کار را بکنم، باید از پوزیتیویسم شروع کنم و بگویم که چطور شی ء درست شد و پدید آمد.

مفهوم زمان و مکان چیست.

از کودکی شروع کردم در باب زمان و کودک تا برسم به این که چطور این علمی شده است.

جلال ستاری شناخت روحیات یک قوم را در گرو قصه ها می دانست.

او به تئاتر و ادبیات علاقه جدی داشت و به روایت خودش، هر چند فعالیت محض سیاسی را کنار گذاشت اما دنبال کردن و پیش بردن فعالیت های سیاسی را از راه فرهنگ و تلاش های فرهنگی دنبال کرد.

او معتقد بود اگر بخواهیم اسطوره را ایدئولوژیک کنیم، نازیسم می شود، و با اندیشمندی و تفکر انتقادی که ضدایدئولوژی است، اسطوره نو می شود.

اسطوره به اقتضای زمانه پوست می اندازد؛ گیلگمش می شود خانه ادریسی ها ی غزاله علیزاده می شود.

جلال ستاری در عین حال نوشته است که اسطوره ماورای واقعیت است، یعنی اسطوره را نمی شود به واقعیت ترجیح داد، اسطوره چیزی می خواهد بگوید که من و شما نمی توانیم، چون ما نمی توانیم، فلان پهلوان می تواند.

حدود 16 سال پیش، در سال 84 بود که به پاس عمری تلاش فرهنگی نشان شوالیه ادب و هنر فرانسه به جلال ستاری اعطا شد.

ستاری چند سال پیش از خواندن غزل خداحافظی، روایت عمرش را به قلم ناصر فکوهی خواندنی کرد؛ کتاب خاطرات او با نام گفت وگو با جلال ستاری در سال 94 منتشر شد.

بخشی از این روایت با سد سانسور مواجه شده بود که این چهره فرهنگی درباره آن گفته بود: تنها بخش محدودی از آن از سوی اداره کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ممیزی شده که به کتاب ضربه نزده است و تقریبا همه موضوعاتی که می خواستم در کتاب باشد، باقی مانده است.

" نام جلال ستاری البته نه فقط با آثارش، بلکه بر جایزه ای که هرساله با نام او به پژوهشگران برتر نمایش ایرانی اهدا می شود نیز باقی است.

از برگزیدگان این جایزه می توان به رقیه بهزادی، سودابه فضائلی و بهرام بیضایی اشاره کرد.

جلال ستاری تنها چند روز پیش از نودمین زادروزش، بر اثر سکته مغزی در غروب روز شنبه (نهم مردادماه 1400) در خانه اش در کرج از دنیا رفت و لاله تقیان، همسر او که مدرس و پژوهشگر تئاتر است این خبر را به ایسنا اعلام کرد.


کلید واژه ها: جلال ستاری - دارالفنون - اعزام - ملی شدن صنعت نفت - اسطوره - فرهنگ - ستاری - مرداد - روایت - خاموش - دانش آموز - دنیا - دبیرستان - دوره - اولی - جلال - صنعت نفت - حل و فصل - خانواده - ادبیات - میلادی - رضاشاه - فرانسه - امتحان - فاصله - دکترا - سوییس - گزارش - جوانی - زندگی

آخرین اخبار سرویس:
روسیه: نقش ایران در عادی سازی اوضاع منطقه بسیار مهم است

اظهار امیدواری شهردار تهران در مورد پایان مشکلات پادگان 06

آیا شهر گمشده آتلانتیس واقعاً وجود داشته است؟ + تصاویر

توافق پر حاشیه

رییس جمهوری سابق الجزایر درگذشت

کمک 60 میلیارد ریالی ستاد اجرایی فرمان امام برای مقابله با کرونا در استان بوشهر

نقدعلی: اژه ای گردن کلفتی ها را بر نمی تابد

رییس مرکز ارتباطات مردمی ریاست جمهوری: ایجاد ارتباطی نزدیک با مردم، راهبرد مرکز ارتباطات ریاست جمهوری است

مولفه های راهبردی عضویت دائمی ایران در سازمان شانگ های

لوح| شهریار، شاعر حق پرست و صادق

شهریار دوران‎ ها

اولین باری که رهبرانقلاب شعر علی ای همای رحمت را شنیدند

دیدار و گفتگوی صمیمانه وزرای خارجه روسیه، هند و چین با آیت الله رییسی در حاشیه اجلاس شانگ های

با عضویت ایران در سازمان همکاری شانگ های طرح منزوی سازی ایران شکست خورد

عالمی گمنام از دیار مینودری

مولفه های راهبردی عضویت دائمی ایران در سازمان شانگهای

مولفه های راهبردی عضویت دائمی ایران در سازمان شانگهای

جمهوری اسلامی ایران یک هویت واحد در منظر و مرئای بین المللی

مولفه های راهبردی عضویت دائمی ایران در سازمان شانگهای

مولفه های راهبردی عضویت دائمی ایران در سازمان شانگهای

اعزام 100 طلبه مبلغ به عراق و استقرار در 3 نقطه از پیاده روی اربعین

تست سریع کرونا برای چه کسانی توصیه می شود و چقدر قابل اعتماد است؟

حواشی پررنگ تر از متن سفر ابراهیم رییسی به تاجیکستان/ در اجلاس سران شانگ های چه گذشت؟

پیکر معاون فرهنگی و اجتماعی سپاه لنگه در زادگاهش به خاک سپرده شد

(ویدئو) طالبان نام «وزارت زنان» را به وزارت «امر به معروف و نهی از منکر» تغییر داد

وجود 20 گود پر خطر در شهر تهران

صفحه نخست روزنامه های شنبه

آخرین خبرها از اقدامات مجلس برای رفع مشکلات کارمندان شرکتی و قراردادی

پزشکیان: با لجبازی نمی توان مملکت را اداره کرد

برگزاری نماز جمعه در قندهار / افغانستان

تدابیر لازم برای بازگشت زائران از مرز مهران اندیشیده شده است

موسسه حامیان مهر خیریه ای برای حمایت و نگهداری از کودکان بی سرپرست و بد سرپرست

معاون اول رییس جمهور درگذشت پدر شهیدان شریفیان را تسلیت گفت

ظرفیت های خود را برای هماهنگی با دبیرخانه شانگهای به کار می گیریم

به نام شفافیت به کام اصولگرایان

حفاری 225متر تونل در پایاب اصلی سد کوثر

اولین شاسی بلند نسل بعد مزدا سال2022عرضه می شود

(تصاویر) شکوه پارسه

تصویری جدید از احمد مسعود

ویدئو| کرونا برای مقابله با اسلام و خداجویی ساخته شده/ بیماران کرونایی میل به عبادت را از دست می دهند

«برجام» و «واکسن» بهانه های تشدید فشار بر روحانی

آغاز واکسیناسیون دانش آموزان از هفته اول مهر 1400

مراحل حقوقی، فنی و اداری عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای آغاز شد

شفافیت در دستور کار شورای شهر بوشهر/ طرح « 48 48» کلید خورد

اعزام 100 طلبه مبلغ به عراق و استقرار در 3 نقطه از پیاده روی اربعین

تداوم استراتژی نگاه به شرق

آموزش ازدواج تا فرزندآوری به دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق

گزارش تصویری (7): پیاده روی اربعین حسینی؛ حرکت زائران به سوی کربلای معلی

شاخص های ارزیابی استانداران و فرمانداران بازنگری شود

تشکل های مردمی در خط مقدم خدمت رسانی در ایام کرونا بودند

تقدیر آیت الله سعیدی از رییس جمهور و وزیران برای سرکشی به مناطق محروم

ترتیل صفحه 217 قرآن/ کشتی نجات+فیلم، متن و مفاهیم

آتش شدید دشمن بر روی رزمندگان گردان کمیل

مخبر درگذشت پدر شهیدان شریفیان را تسلیت گفت

معاون اول رییس جمهور درگذشت پدر شهیدان شریفیان را تسلیت گفت

لابی من و نگهبان

مخبر درگذشت پدر شهیدان شریفیان را تسلیت گفت

معاون اول رییس جمهور درگذشت پدر شهیدان شریفیان را تسلیت گفت

بیانیه وزارت امور خارجه درباره روند عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای

عامل مشکلات آبادان و خرمشهر ضعف مدیریتی است

رییس مرکز ارتباطات مردمی ریاست جمهوری: ایجاد ارتباطی نزدیک با مردم، راهبرد مرکز ارتباطات ریاست جمهوری است

مولفه های راهبردی عضویت دائمی ایران در سازمان شانگ های

پیام تسلیت مخبر در پی درگذشت پدر شهیدان شریفیان

استخدام نیروی افغانی آقا با جای خواب و غذا

دعوت به همکاری نیروی ساده جهت کار بسته بندی گروه صنعتی لینا

نیازمند دستیار دندانپزشک

بیانیه وزارت خارجه در مورد عضویت ایران در سازمان شانگهای: دیپلماسی فعالی را به کار می گیریم

لوح| شهریار، شاعر حق پرست و صادق

منطقه ما مهد علم، فرهنگ و تمدن است/ باید روابط دانشگاه های ایران و تاجیکستان بیش از پیش تقویت شود

شهریار دوران‎ ها

زباله های دپو شده در بیمارستان ایذه مربوط به بخش خصوصی هستند

بیانیه وزارت امور خارجه درباره روند عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای

مولفه های راهبردی عضویت دائمی ایران در سازمان شانگهای

حس و حال نفیسه روشن در ساحل مرجان/ عکس

بلینکن برنامه ای برای دیدار با امیرعبداللهیان در حاشیه مجمع عمومی ندارد

چگونگی ظهور در پیاده روی اربعین آشکار است

کشف شیوه جدید برای قطع پاندمی کرونا | «ایمنی دورگه» شیوه ای بالقوه برای خاموش کردن پاندمی کرونا

پویش همخوانی زیارت ناحیه مقدسه برگزار می شود

رییس شورای شهر بجنورد مشکلات انتخاب شهردار را حل شده عنوان می کرد

اولین باری که رهبرانقلاب شعر علی ای همای رحمت را شنیدند

دوام و مسیر مستقیم اسلام به وسیله امام حسین (ع) ادامه پیدا کرده است

بیانیه وزارت امور خارجه درباره روند عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای

محسن عراقی ساعت دلتنگی را خواند

عنوان طلبگی را ترجیح می دهم

ویژه برنامه «رهرو»، رویداد بزرگ رسانه ای کشور در ایام اربعین حسینی است

ارجاع شکایت از رییس جمهور سابق به قوه قضاییه وارد فاز جدیدی شد

10 نکته برای تدریس بهتر در مقابل دوربین

ثبت نام قطعی حدود 42 هزار زائر تاکنون

دیدار و گفتگوی صمیمانه وزرای خارجه روسیه، هند و چین با آیت الله رییسی در حاشیه اجلاس شانگ های

اطلاعیه روابط عمومی حوزه درباره فیلم منتشر شده در فضای مجازی

مولفه های راهبردی عضویت دائم ایران در سازمان شانگهای

تحریم آمریکا علیه چند شخص به بهانه ارتباط با حزب الله و نیروی قدس سپاه

احیای تمدن اسلامی با بهره گیری از هدایت های رهبر معظم انقلاب

ورود پنجاه و چهارمین محموله واکسن وارداتی کرونا به کشور

بعد از تالاب انزلی نوبت به پارک ملی بوجاق رسید/ ایجاد حریق در 7 هکتار از پارک ملی بوجاق

با عضویت ایران در سازمان همکاری شانگ های طرح منزوی سازی ایران شکست خورد

اربعین به همگان آموخت که اتحاد و انسجام واقعی شدنی است

بیانیه وزارت امور خارجه در خصوص روند عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای

احیای تمدن اسلامی با بهره گیری از هدایت های رهبر معظم انقلاب

بیانیه وزارت خارجه در خصوص روند عضویت ایران در سازمان شانگهای

وداع با مرد اسطوره ها

وداع با مرد اسطوره ها