موضوعات داغ: - باشگاه استقلال - رتبه بندي معلمان - واردات خودرو - فرهاد مجيدي - هواداران استقلال - دانش آموزان - بازگشايي مدارس - واكسيناسيون - تامين اجتماعي - ورزش و جوانان - شهيد سردار حجازي - كاهش شديد ديد افقي - تيم هاي آرسنال - رييس شوراي شهر شيراز - مجسمه «فرهاد قفل زن» - صحراي آفريقا - الكساندر كارلين - بيماران رواني - دفاع مقدس - استاندارد ليژ - قاچاق آثار هنري - مطالعات اجتماعي - نوعروسان تحت پوشش

مطالب مرتبط:
در میان استقبال مسئولان کمیته ملی تیم های شمیشر بازی،بدمینتون و دوچرخه سواری وارد فرودگاه بین المللی امام خمینی (ره) شدند
تیم های شمیشربازی، بدمینتون و دوچرخه سواری وارد فرودگاه امام خمینی (ره) شدند
تیم های شمیشربازی، بدمینتون و دوچرخه سواری وارد فرودگاه امام خمینی (ره) شدند
تیم های شمیشربازی، بدمینتون و دوچرخه سواری وارد فرودگاه امام خمینی (ره) شدند
فیلم | جشن عید غدیر در مصلی امام خمینی (ره) ارومیه
-37 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
شنبه، 9 مرداد 1400 ساعت 00:202021-07-30سياسي

جایگاه شیخ جلیل اشراقی در ذهن و ضمیر امام خمینی


هشتم مرداد ماه روز بزرگداشت یکی از ستارگان پر فروغ حکمت و معرفت «شیخ اشراق» می باشد.

در تاریخ بیش از هزار ساله فلسفه اسلامی و جدّ و جهد فلاسفه مسلمان، - پایگاه خبری جماران: هشتم مرداد ماه روز بزرگداشت یکی از ستارگان پر فروغ حکمت و معرفت شیخ اشراق می باشد .

فلسفه دانشی است که همزاد آدمی است و انسان متفکر و اندیشمند از آغازین روزهای زیست و زندگی خود در دنیا فلسفیدن و تلاش وتکاپوی عقلانی برای شناخت هستی را آغاز کرده است؛ اما از نگاه تاریخ علم به سرگذشت فلسفه؛ ریشه و پیشینه فلسفه اسلامی ، که هزاره ای را پشت سر گذاشته است، فلسفه یونان است ؛ چنانکه فیلسوف شهید استاد مطهری (قدس سره) بر این باور است : اسکلت اصلی فلسفه اسلامی، فلسفه یونانی و اسکندرانی است ( مجموعه آثار استاد شهید مطهری ، ج 13 ، ص 225) البته استاد شهید در یک تقسیم بندی کلی مسائل فلسفه اسلامی را به چهار قسمت تقسیم کرده است : 1) مسائلی که تقریباً به همان صورت اولی باقی مانده و مسلمین هیچگونه تصرف یا تکمیلی در آن به عمل نیاورده اند؛ 2) مسائلی که فلاسفه اسلامی آنها را تکمیل کرده اند؛ 3) مسائلی که در فلسفه قدیم مبهم و تاریک بود و در فلسفه اسلامی روشن و مشخص شد؛ 4) مسائلی که حتی عنوانش تازه و جدید است و موضوع بی سابقه ای است که فقط در جهان اسلامی مطرح و عنوان شده است؛ (همان ص225-226) در تاریخ بیش از هزار ساله فلسفه اسلامی و جدّ و جهد فلاسفه مسلمان، سه مکتب فلسفی شکل گرفته است ؛ حکمت مشاء حکمت اشراق حکمت متعالیه بر پیشانی حکمت مشاء نام حکیم فارابی وحکیم ابوعلی سینا می درخشد، چنانکه حکمت متعالیه به نام صدرالمتألهین شیرازی سکه خورده است، اما در این میان حکمت اشراق به نام نابغه زنجانی و مقتول و شهید در دیار غربت شام، شیخ شهاب الدین سهروردی (طاب ثراه) شناخته می شود.

شهاب الدین سهروردی در سال 549 ق در سهرورد، دهکده ای در حوالی زنجان کنونی متولد شد و تحصیلات خود را، نخست در مراغه نزد مجدالدین جبلی و در ادامه در اصفهان و در محضر ظهیرالدین، به انجام رسانید، آنگاه به مسافرت در مناطق مختلف ایران پرداخت و در پهنه گسترده ایران بزرگ با مشایخ صوفیه دیدار داشت و درسیر و صیرورت خویش از مناطق آناتولی و سوریه گذشت و در یکی از سفرهایی که به دمشق و حلب داشت، ملک ظاهر_ پسر صلاح الدین ایوبی_ سخت مجذوب او گردید، اما مقامات مذهبی به او بی مهر بودند و بعضی از انظار و افکار او را خطرناک دانستند و حکم به قتل او کردند و سرانجام ملک ظاهر بر اثر تهدید پدر، شهاب الدین را زندانی کرد و این حکیم بزرگ در سن سی و هشت سالگی در همان محبس شهید و به لقاء حق تعالی نائل آمد.

(ر.

ک به تاریخ فلسفه اسلامی، ص252-253) مؤسس حکمت الاشراق نابغه نادره ای بود که حکمت بحثی و ذوقی را به هم آمیخت، و در مکتب معرفت نفس، علم حصولی و حضوری را فرا گرفت و به برهان صرف بسنده نکرد؛ چه اینکه به شهود محض نیز اکتفا ننمود.

و ره آورد تهذیب و تحصیل او قرّه عیون اصحاب معارف است.

(آوای توحید ص66) از نگاه فیلسوف شهید استاد مطهری (طاب ثراه) حکمت اشراق یکی از چهار مولفه به وجود آورنده حکمت متعالیه صدرایی است.

او می گوید : فلسفه صدرالمتالهین به منزله یک چهار راه تلقی شد که در آن راه های چهارگانه مشاء، اشراق، عرفان و کلام با یکدیگر تلاقی می کردند (مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج13، ص240) ایشان درباره روش اشراقی میگوید : [در] روش اشراقی برای تحقیق در مسائل فلسفی و مخصوصاً حکمت الهی تنها استدلال و تفکرات عقلی کافی نیست، سلوک قلبی و مجاهدات نفس و تصفیه آن نیز برای کشف حقایق ضروری و لازم است.

(همان، ج5، ص140) استاد مطهری بر این عقیده است که : شیخ اشراق تحت تأثیر عرفا و متصوفه اسلامی روش اشراقی را انتخاب کرد.

[ولی] آمیختن اشراق و استدلال با یکدیگر ابتکار خود اوست.

(همان،ص143) بعضی از اساتید و محققان حکمه الاشراق، مکتب فلسفی و حکمی شیخ مقتول و شهید حکمت را چنین توصیف کرده اند : شیخ اشراق در دستگاه فلسفی اش کل هستی را بر اساس نور و ظلمت سامان داده است و بر اساس آن همه مراتب هستی از خداوند سبحان (نورالانوار) تا عالم ماده (جوهر غاسق) و حتی مباحث معاد را تبیین کرده است.

نظام نوری وی در مباحثی همچون علم النفس اشراقی و اخلاق و حکمت سیاسی اشراقی بازتاب داشته است.

[ولی] جوهره اصلی این فلسفه از سه رکن تشکیل شده است : روش اشراقی، متافیزیک نوری و علم النفس اشراقی.

(آموزش حکمت اشراقی، ص3) امام خمینی" (س) که بیش از دو دهه استاد برجسته علوم عقلی در حوزه علمیه قم بوده و علاوه بر تدریس متون رایج آموزشی حکمت متعالیه ، برای خواصی عرفان نظری و عرفان عملی را نیز تدریس می کرده ، در بعضی از تالیفات عرفانی_اخلاقی و نیز در مقام تدریس با تکریم و احترام خاص از مؤسس مکتب اشراق یاد می نموده است.

در کتاب ارزشمند مصباح الهدایه، در دو مسئله از شیخ اشراق و دیدگاه او یاد شده است: در علم باری : وجه صحّه رأی الشیخ المقتول_ مقدّم إشراقیّه الاسلام_ فی علم الباری، و جعل العلم علی مشربه ذاتیاً مقدماً علی الاشیاء وإن کان بوجه فعلیاً هوالاشیاء.

(ص67) در تعیین اول ما صدر من المبدء الاول پس از نقل کلامی از اثولوجیا می گوید : و إلیه یرجع کلام سائرالمحققین، کرییس فلاسفه الاسلام فی الشفاء وغیره من مسفوراته و الشیخ المقتول.

(ص83) حضرت امام در تعلیقات خود بر کتاب شرح الفصوص الحکم قیصری، در سه مورد از شیخ اشراق و نظرات او یاد کرده است : درمسئله صفات الهی: فعند تکثیرالاسماء و اعتبار مقام الواحدیّه و الکثره الاسماییه لا یرجع الصفات بعضها الی بعض؛ لا الاراده الی العلم بالنظام_کما هو المشهور بین الحکماء المحجوبین_ و لا السمع و البصر إلی العلم و لا العلم إلیهما کما هو رأی الشیخ المقتول شهاب الدین؛ فالکلام النفسی فی الحضره العلمیه عباره عن التجلّی الحبّی المظهر للمکنون العینی علی الحضرات الاعیانیه فی التجلی الواحدی.

(ص51-52) در بحث از نفس ناطقه : قال الشیخ الطائفه الاشراقیه : إن النفس الناطقه لا ما هیّه لها فلها مقام احدیّه جمع الحقائق الخلقیّه و ألامریّه.

(ص66) اشاره به شئون نفس؛ یمکن تطبیق هذا علی مسلک شیخ الاشراق فی باب الابصار، فان النفس باسمه البصیر یحیط علی المبصر علی مذاقه .

(ص191) در کتاب معروف شرح چهل حدیث نیز 3 مورد نام و نظر شیخ شهید حکمت به میان آمده است: در شرح حدیث 24 که در موضوع اقسام علم است: شیخ اشراق در اول حکمه الاشراق تقسیماتی میکنند راجع به کاملِ در علم و عمل و کاملِ در عمل و کاملِ درعلم که از آن استفاده می شود که کمال علمی با نقض در عمل و بعکس ممکن التحقق است و اهل کمال علمی را از اهل سعادت و متخلصین به عالم غیب و تجربه دانسته و مآل آنها را انسلاک در سلک علّیین وروحانیین پنداشته.

(ص429) در شرح حدیث 35 که سخن از اسماء حق تعالی است، ایشان با اشاره به دیدگاه شیخ اشراق چنین می گوید : شیخ جلیل اشراق (قدس سره) علم تفصیلی حق تعالی را به اشیا عبارت است از همین مقام علم فعلی می داند.

(ص665) در شرح حدیث 36 که موضوع صفات حق می باشد؛ یکی از مباحث که در باب اسماء و صفات حق_جل وعلا_ مورد بحث بین فلاسفه عظام است، اثبات سمع و بصر است از برای حق تعالی که جمهور حکما و متکلمین ارجاع نمودند سمع و بصر را به علم؛ و شیخ جلیل اشراقی، علم را ارجاع فرموده به بصر و سمع.

(ص680) در کتاب پر مغز سرّ الصلوه، در بحث حضور قلب، یکی از مراتب آن حضور قلب در جلوه فعلی معبود ذکر شده که انسان با قدم فکر و برهان، علم حاصل کند که منتهی النهایه حقایق مجرده عقلیّه تا أخیره تنزلات حقیقت وجود، تعنیّات وجود منبسط_که فیض اشراقی و تجلّی فعلی حق است_ می باشد؛ و این تجلّی فعلی مقام علم فعلی حق است که نفس حضور در محضر ربوبیت است، به مذهب عظمای فلاسفه.

و[لی] شیخ جلیل اشراقی و فیلسوف عظیم الشأن طوسی_قدس سره_ علم تفصیلی حق به موجودات را عبارت از همین تجلّی فعلی دانسته اند! گرچه انحصار علم تفصیلی به این مقام خلاف تحقیق است لکن اصل مطلب که علم فعلی حق به موجودات تفصیلاً، عبارت از فیض مقدس است، صحیح و مطابق با برهان و عیان است و اگر کسی چنین علمی برهاناً پیدا کرد، اول مرتبه حضور قلب در معبود برای او دست دهد و آن عبارت از آن است که در همه اوقات و خصوصاً وقت عبادت که موقع حضور است، ملتفت باشد که عالم محضر ربوبیت می باشد و جمیع موجودات نفس حضور در محضر مقدسند و تمام حرکات و سکنات و عبادات و طاعات و معاصی ومخالفات در محضر حق و حضور مقدسش واقع شود.

(ص28) در کتاب سه جلدی تقریرات فلسفه امام خمینی که درس گفتار های ایشان و حاصل تدریس شرح منظومه حکیم سبزواری و کتاب النفس اسفار صدرالمتألهین ، به قلم مرحوم آیت الله سید عبدالغنی اردبیلی(ره) می باشد، فراوان از حکمت اشراق و مؤسس آن نام برده و یاد شده است.

چرا که حکمت متعالیه معجون متین و موزون فکری و معنوی است که یکی از مؤلفه ها و مواد شکل دهنده آن حکمه الاشراق شیخ مقتول می باشد.

حضرت امام در این درس 39 مرتبه از شیخ اشراق نام برده و سخن به میان آورده، چنانکه 47 مرتبه از اشراقیون نام برده و سخن گفته است.

جایگاه شخصیت و اندیشه شیخ اشراق شهاب الدین سهروردی در ذهن و ضمیر امام خمینی را می شود از نامه ی دعوت توحیدی ایشان خطاب به رهبر کمونیسم جهانی _میخاییل گورباچف_ دید ؛ آنجا که به او می گوید : اگر جنابعالی میل داشته باشید در این زمینه_در اینکه در حیوان و انسان چیز دیگری است که فوق ماده است و از عالم ماده جدا است و با مردن ماده نمی میرد و باقی است.

اصولاً اشتیاق به زندگی ابدی در نهاد هر انسانی نشانه وجود جهان جاوید و مصون از مرگ است_ می توانید دستور دهید که صاحبان این گونه علوم علاوه بر کتب فلاسفه غرب ، در این زمینه به نوشته های فارابی و بوعلی سینا (رحمه الله علیهما) در حکمت مشاء مراجعه کنند تا روشن شود که : قانون علیت و معلولیت که هر گونه شناختی بر آن استوار است، معقول است نه محسوس، و ادراک معانی کلی و نیز قوانین کلی که هر گونه استدلال بر آن تکیه دارد، معقول است نه محسوس.

و نیز به کتاب های سهروردی(رحمه الله علیه) در حکمت اشراق مراجعه نموده و برای جنابعالی شرح کنند که جسم و هر موجود مادی دیگر به نور صرف که منزه از حس می باشد، نیازمند است و ادراک شهودی ذات انسان از حقیقت خویش، مبرا از پدیده حسی است.

(آوای توحید ص12) کوتاه سخن اینکه نام و یاد و افکار و انظار حکیم شهید، شهاب الدین سهروردی همواره در اندیشه و آثار امام خمینی از جایگاه ویژه و تراز اولی برخوردار بوده است.

رحمت و رضوان الهی نثار روحشان باد.


کلید واژه ها: فلسفه - اسلامی - بزرگداشت - اشراق - استاد شهید مطهری - استاد - ستارگان - شهید - یکی از - پایگاه خبری - تاریخ - یونان - مرداد - مطهری - معرفت - امام خمینی - شهید مطهری - تاریخ علم - هزار - حکمت - آغاز - اندیشمند - اشراقی - یونانی - فیلسوف - سرگذشت - پایگاه - پشت سر - دانشی - خمینی

آخرین اخبار سرویس:
درخواست اینترنت رایگان برای دانشجویان

عکس جشن تولد 50 سالگی الهام پاوه نژاد

واکنش روسیه به عضویت ایران در سازمان شانگهای

اسلامی برنامه ای برای مذاکره درباره برجام در وین ندارد

روند کاهشی مرگ و میر ناشی از کرونا در سطح استان ایلام آغاز شده است

بعد از رد نخستین فرد معرفی شده، فرجی شهردار ملایرشد

ضرورت توسعه روابط دو جانبه با کشورهای عضو سازمان شانگهای

توضیحات رییس جمهور درباره ثمرات سفر به تاجیکستان

محمد حسین پور شهردار جدید تویسرکان شد

قدردانی مخبر از تلاش ها برای تهیه و تامین واکسن و افزایش تولید داخلی

یادواره لشکر فرشتگان در یزد برگزار می شود

مدیریت مصرف اقدام ضروری برای آینده استان یزد

احتمال آغاز پیک ششم کرونا از شرق کشور

احتمال برگزاری نشست 1+4 در نیویورک

مراقب تروریسم رسانه ای اینتل باشید

تست شخصیت شناسی در 10 دقیقه

اقدامات بسیج برای حمایت از بخش کشاورزی/ کمک به خودکفایی در 5 محصول راهبردی

بنیاد حفظ آثار فارس با 12 هزار برنامه به استقبال هفته دفاع مقدس می رود

فال روز یکشنبه 28 شهریور 1400

نام نویسی جذب روحانیون عتبات عالیات آغاز شد

مراقب تروریسم رسانه ای اینتل باشید

این تست روانشناسی شخصیت شما را لو می دهد

عکس قدیمی پژمان جمشیدی و علی ضیاء

خبر فوری: رییسی به مجمع عمومی سازمان ملل نمی رود!

نشست صمیمی شاعران با حضور وزیر ارشاد

پیام تشکر سید علی خمینی پس از گذراندن دوران بیماری کرونا

واکسیناسیون افراد بالای 18 سال در لرستان

شناسایی و جایگزینی 251 درخت خطرآفرین سطح شهر قم

پیشنهاد محسن رضایی در پی پیوستن ایران به سازمان شانگهای

داشتن مدیری مدبر با روحیه جهادی حق مسلم مردم اصفهان است

کتیبه توصیه مقام معظم رهبری در مورد احیای توس رونمایی شد

احتمال آغاز پیک ششم کرونا از شرق کشور در اواخر مهر ماه

برگزاری جلسات آموزشی برای دبیران کمیسیون های تخصصی مجلس

مشارکت بیش از 10 هزار نفر از بسیجی در طرح شهید سلیمانی در فارس

یمن: پاسخ به کشورهای متجاوز تا آزادسازی کامل کشور ادامه دارد

جدیدترین دفاعیات حمید صفت در آخرین دادگاهش

توضیحات رییس جمهوری از نتایج سفر سه روزه به تاجیکستان

عضویت دائم در شانگهای فرصت مناسبی برای شکل گیری توازن سیاست خارجی

300 هزار پرس غذا در استان بوشهر توزیع می شود

عدم رفع مشکلات ناهماهنگی، تقابل و کینه ورزی ایجاد خواهد کرد

موافق تبدیل وضعیت نیروهای بهداشتی و درمانی هستیم

خواستار تسریع در تغییر مدیریت اجرایی استان کرمانشاه هستیم

آیت الله رییسی وارد تهران شد

«علی کالورا» کشته شد

بنیاد حفظ آثار فارس با 1000 برنامه به استقبال هفته دفاع مقدس می رود

انتقاد نماینده مجلس از رانت ها و امضاهای طلایی/ روند فعلی صدور مجوز باعث ایجاد بازار سیاه شده است

مردم باسمنج از بخش شدن این منطقه خشنود نیستند

تدوین طرح واردات خودرو با هدف تنظیم بازار داخلی

غبارروبی مزار شهدای روحانیت تهران

نشست خبری رییس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی

نشست زمین آینده صنایع و راه آهن اشکذر را تهدید می کند

امضای دو تفاهم نامه همکاری با وزارتخانه های تندرستی و حفظ اجتماعی و محنت،مهاجرت و شغل

احتمال برگزاری نشست 1+4 در نیویورک

هشدار درباره آغاز پیک ششم کرونا

450 زائر از مرز مهران بازگردانده شدند

توییت طحان نظیف درباره جلسات شورای نگهبان برای کاهش ایرادات قانونی بودجه

پیشنهاد محسن رضایی بعد از پیوستن ایران به سازمان شانگ های

ستاد کرونا: احتمال آغاز پیک ششم کرونا از شرق کشور در اواخر مهر ماه

فقر اخلاق اجتماعی در حوزه های علمیه با تأکید بر دیدگاه امام خمینی

وزیر دفاع یمن: پاسخ به کشورهای متجاوز تا آزادسازی کامل کشور ادامه دارد

کلاس های قرآنی مهدالرضا(ع) از مهر ماه آغاز می شود

تمدید ضوابط و تسهیلات تردد مشمولان وظیفه مقیم خارج از کشور

واکنش محسن رضایی به عضویت ایران در سازمان شانگهای

ویدئویی جالب از مزاحمت کلاغ ها برای یک عقاب در آستانه ماهیگیری

تغییرات ریشه ای طالبان در دین و زبان افغانستان

سیاست های کشور چین از دیدگاه امام خمینی

اطلاعات واکسیناسیون 76 هزار زائر اربعین ثبت شد

احتمال آغاز پیک ششم کرونا از شرق کشور در اواخر مهر ماه

تحقق عدالت آموزشی با ارتقای کیفی محتوای مجازی

برگزاری دادگاه شکایت خانواده شهدای هسته ای علیه آمریکا

رشیدی: استاندار کرمانشاه باید تغییر کند

انتخابات کانادا

تجارت ایران و تاجیکستان 10 برابر می شود

دادخواست 400 صفحه ای خانواده های شهدای هسته ای ایران علیه دولت آمریکا

لایحه رتبه بندی معلمان در پاییز تعیین تکلیف می شود

نخستین عمل پیوند عروق پا در جنوب فارس انجام شد

ایجاد تحول در حوزه زیر ساخت های بهداشت و درمان گیلان

رضایی: عضویت دائم در شانگهای فرصت مناسبی برای شکل گیری توازن سیاست خارجی است

دلیل اهمیت بهبود روابط ایران و تاجیکستان از نظر علی مطهری

لزوم تکمیل واکسیناسیون خوزستانی ها تا آبان ماه

با خبرهای کوتاه استان قزوین همراه باشید

آیت الله فاضل لنکرانی: اصولگرایی از حقیقت اصلی خودش فاصله گرفته است/طالبان نام «وزارت زنان» را به وزارت «نماز و ارشاد و امر به معروف و نهی از منکر» تغییر داد

اخبار شبانگاهی (22) شبکه سه سیما؛ 27 شهریور

11 بیمار مبتلا به قارچ سیاه در قزوین شناسایی شدند

استخدام نماینده علمی دارو، مکمل و محصولات مرتبط با حقوق ثابت، بیمه و پاداش

استخدام کارمند اداری، سرپرست تجهیز و کارشناسی تجهیز و سیر و حرکت

عضویت دائم ایران در سازمان همکاری شانگهای یک موفقیت دیپلماتیک بود/ اجماع منطقه ای نسبت به مواضع ایران درمورد افغانستان در نشست مربوط به افغانستان در حاشیه اجلاس شانگهای

کار در منزل ،آقایان وخانمها،بادرآمد هفتگی پاره وقت آنلاین

شمار مولتی میلیاردران ایران

بازدید معاون اول رییس جمهور و وزیر صمت از پگاه تهران

ایجاد تحول در حوزه زیر ساخت های بهداشت و درمان گیلان

ببینید | احتمال برگزاری نشست برجامی 1+4 در نیویورک

طحان نظیف: جلسات آموزشی برای دبیران کمیسیون های تخصصی مجلس برگزار شد

کاخ ها و موزه های تهران باز شدند

واکنش محسن رضایی به پیوستن ایران به پیمان شانگهای

آیا غل و زنجیر کسب و کارهای جدید باز می شود؟

300 هزار پرس غذا در استان بوشهر توزیع می شود

آب رسانی به 9 روستای شوشتر با همکاری خیران

توزیع 2500 پَک لوازم التحریر بین دانش آموزان کم برخوردار در رباط کریم

عضویت دائم در شانگهای فرصت مناسبی برای شکل گیری توازن سیاست خارجی

جایگاه شیخ جلیل اشراقی در ذهن و ضمیر امام خمینی

جایگاه شیخ جلیل اشراقی در ذهن و ضمیر امام خمینی