مطالب مرتبط:
شرکت های دانش بنیان و تلاش برای عبور از سد تحریم ها
زنجیر چرخ برای عبور از جاده های قزوین الزامی شد
شاخص کل فرابورس ایران از سقف تاریخی خود عبور کرد/رکوردشکنی آیفکس در پاییز 98
وزیر فرهنگ: دولت بر عدالت فرهنگی و هنری تاکید دارد
مرکل: پیشرفت در حل درگیری اوکراین برای برداشتن تحریم های روسیه کافی نیست
-3 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
شنبه، 23 آذر 1398 ساعت 10:572019-12-14سياسي

«عدالت و پیشرفت» طرحی برای عبور از «شبه مدرنیته» است


شبه مدرنیته در ساخت اقتصاد، یک اقتصاد نامتوازن برای ما ایجاد می کند و ساخت اقتصاد سنتی ما را به صورت سیستماتیک مورد حمله قرار می دهد.

- به گزارش سایت قطره و به نقل ازخبرگزاری مهر"، در اندیشه ی رهبر انقلاب اسلامی عدالت و پیشرفت دو ارزشی هستند که باید در کنار یکدیگر مورد توجه و اهتمام قرار گیرند.

هر یک از این دو بدون دیگری ناقص است: بدون عدالت، پیشرفت مفهومی ندارد و بدون پیشرفت هم عدالت مفهوم درستی پیدا نمیکند؛ باید هم پیشرفت باشد و هم عدالت.

1387/06/02 در این نگاه: مقصود از پیشرفت، پیشرفت همه جانبه است.

از همه ی ابعاد در کشور، این ملت، شایسته و سزاوار پیشرفت است.

پیشرفتاگر با عدالت همراه نباشد، پیشرفت مورد نظر اسلام نیست.

اینی که ما تولید ناخالص ملی را، درآمد عمومی کشور را به یک رقم بالایی برسانیم، اما در داخل کشور تبعیض باشد، نابرابری باشد، عده ای آلاف و الوف برای خودشان داشته باشند، عده ای در فقر و محرومیت زندگی کنند، این آن چیزی نیست که اسلام میخواهد؛ این آن پیشرفتی نیست که مورد نظر اسلام باشد.

باید عدالت تأمین بشود.

1388/01/01 این نگاه در دیدار مرداد ماه حضرت آیت الله خامنه ای با هیئت دولت نیز مورد تأکید قرار گرفت: از نظر اسلام، صِرفِ ثروتمند شدن کشور، مطلوب نیست بلکه هدفِ پیشرفت اقتصادی، تأمین عدالت اجتماعی و ریشه کن کردن فقر است وگرنه مانند کشورهای پیشرفته ای مثل آمریکا میشویم که طبقات ضعیف همچنان مشکلات عمیقی دارند.

1398/05/30 پایگاه اطلاع رسانی KHAMENEI.

IR این موضوع را با رویکرد بازخوانی ایده ی عدالت و پیشرفت ذیل تجربه ی انقلاب اسلامی و در مواجهه با تمدن غربی، در گفتگو با شهریار زرشناس نویسنده، پژوهشگر و عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه ی اسلامی مورد بررسی قرار داده است.

تبیین مفهومِ عدالت و پیشرفت از منظر اندیشه ی انقلاب اسلامی، بررسی و نقد تلقیِ غربی از دو مفهوم عدالت و پیشرفت، وضعیت تاریخیِ ایران معاصر از جنبه ی ورود مدرنیته و مسئله ی استعمار و الزامات عبور اقتصاد ملی ایران از وضعیت وابستگی به وضعیت قدرت برآمده از تولید ملی، از محورهای مهم این گفتگوی تحلیلی است که در ادامه می آید.

*برای شروع بحث بفرمایید نگاه شما به مفهوم پیشرفت چیست و شما این واژه را چگونه معنا می کنید و برای چه منظوری به کار می برید؟ مفهوم پیشرفت را شاید بشود مشترک لفظی دانست و ما باید در این باره یک تفاوت معنایی بین دو حوزه ی اندیشه ای، یعنی حوزه ی اندیشه ی غرب مدرن و حوزه ی اندیشه ی انقلاب اسلامی داشته باشیم و این دو حوزه را از هم متمایز کنیم.

شما اگر به تاریخ اندیشه در غرب یعنی تاریخی که از قرن هشتم قبل از میلاد شروع شده و نه فقط غرب مدرن نگاه کنید، در سراسر آن موردی تحت عنوان مفهوم درک مستقیم و درک خطی از زمان نمی بینید.

به این معنی که هر چه در زمان جلو می رویم، مثلاً انسان ها سالم تر، کامل تر، شادمان تر، عالم تر و .

می شوند.

در دوره ی مدرن یعنی حدود قرن هفدهم برای اولین بار در اندیشه ی فرانسیس بیکن و در کتاب آتلانتیس جدید او، این نوع تلقی در مورد آینده به وجود آمده که مثلاً ما هر چه در دل زمان جلوتر می رویم، صِرف حرکت در دل زمان به این معنی است که انسان کامل تر می شود و هر حرکتی به معنی جلو رفتن یا کمال است.

البته کمال در فلسفه ی اومانیستی چندان جایگاهی ندارد، ولی این ها آن کمال را در پیشرفت های مادی تلقی می کردند.

تفسیری که فرانسیس بیکن از آتلانتیس نوین خود ارائه می دهد، شهری است که تحت سیطره ی تکنوکرات ها و ساینتیست ها است.

این تلقی خیلی اجمالی و نه به صورت کامل در اندیشه ی فرانسیس بیکن در کتاب آتلانتیس نو آمده است.

در قرن هجدهم و در میان متفکران موسوم به متفکران دوران روشنگری یک تئوری به نام تئوری اندیشه ی ترقی یا تئوری اندیشه ی پیشرفت شکل می گیرد.

بر اساس این تئوری، بشر در ابتدا از جهل، نقص، فقر، ضعف و .

شروع کرده و هر چه در زمان به جلو می آید، در هر زمینه ای در حال پیشرفت است.

این تئوری این گونه مطرح می شود که تاریخ از یک نقطه ای شروع شده که به قول این ها نقطه ی اندیشه های خرافی است.

این ها دین و اسطوره را معادل هم و معادل خرافات می گیرند و می گویند بشر به نقطه ی مدرنیته رسیده یا خواهد رسید.

مدرنیته سیطره ی عقل و حاکمیت عقل و حاکمیت علم است و در واقع اسطوره زدایی و جهل زدایی از دنیا و آغاز و ابزار پیشرفت است.

این یک تئوری اندیشه تلقی می شود و این ها پیشرفت را در این جا کاملاً با تکنولوژی مدرن و با دست آوردهای پیچیده ی مادی تعریف می کنند.

حتی در آراء متفکران آن ها مثل کندورسه که در سال 1793 و چند ماه قبل از مرگش در زندان انقلابیون فرانسه یک کتابی می نویسد و در آن طرحی از پیشرفت ذهن بشر می دهد و مدعی می شود که ما با تکیه بر عقل اومانیستی که عقل بشری می نامیدند، می توانیم جهانی را بسازیم که در آن رفاه و صلح ابدی وجود دارد و فقر و جنگ وجود ندارد.

حتی کندورسه می گوید که ما مرگ را از بین می بریم.

ولی ما در اندیشه ی دینی این تلقی را نداریم که بشر با جهل صِرف شروع کرده باشد.

تلقی ما این است که اولین انسان کامل، حضرت آدم علیه السّلام بوده است.

یعنی بشریت با دین، با امت توحیدی و با امت واحده ی دینی آغاز شده است و در یک دوره ای در مسیر خودش بوده، ولی بعد شرک ظهور می کند.

تفاوت بعدی اندیشه ی دینی این است که هر چه انسان در زمان جلو می رود، لزوماً کامل تر نمی شود و ممکن است دچار عقب گرد شود.

تضمینی وجود ندارد که ما هر چه در زمان جلو می رویم، حتماً کامل تر و سالم تر و شادمان تر بشویم.

ولی چرا تلقی غرب مدرن در این باره این چنین است؟ چون می خواهند مدرنیته را به عنوان کامل ترین و بهترین نسخه برای پایان تاریخ ارائه بدهند.

می گویند بشر از تاریخ کهنی شروع کرده است و تمام تلاشش در طول زمان این بوده که به مدرنیته برسد و تمام حرکت بشر صیرورتی است به سمت مثلاً آزادی که در مدرنیته ظاهر می شود.

در تلقی ما از پیشرفت اما تفاوت هایی وجود دارد.

در افق اندیشه ی انقلاب اسلامی که در بیانات حضرت آیت الله خامنه ای هم هست، ما فقط بخشی از پیشرفت را مربوط به ترقیات مادی می دانیم.

در این بخش هم بیش از این که برای تولید ناخالص ملی یا توسعه ی صنعتی ارزش قائل شویم، برای عدالت ارزش قائلیم و به آن اهمیت بیشتری می دهیم.

مسأله را هم با مادیات صِرف تعریف نمی کنیم.

یعنی عنصر مهم در پیشرفت برای ما ایجاد جامعه ای است که بتواند اخلاقیات، معنویت، کمال انسانی و قرب الهی را محقق کند.

این عناصر ابداً در اندیشه ی ترقی غرب مدرن وجود ندارد، بلکه همان طور که گفتم، اندیشه ی ترقی غرب مدرن یک درک خطی از زمان بر مبنای این است که هر چه در دل زمان جلو می روید، کامل تر می شوید.

کمال در اندیشه ی امروز غرب فقط با پیچیدگی تکنیکی و دست آوردهای بیشتر مادی در حوزه ی تکنولوژی تعریف شده است و توجه به عدالت کمرنگ است.

البته عنصر عدالت در خود مفهوم اندیشه ی ترقی هست، اما کمرنگ است.

به خصوص در تئوری های لیبرالی اصلاً عدالت را کنار گذاشته اند، اما در تئوری های سوسیالیستی یک مقدار به آن توجه می کنند، منتها عدالت را جور خاصی می فهمند.

*رهبر انقلاب صراحتاً در بیانات شان مفهوم پیشرفت را نقطه ی مقابل توسعه قرار می دهند، اما برخی این نکته را بیان می کنند که خود مفهوم پیشرفت هم یک مفهوم غربی است.

به نظر شما جایگاه پیشرفت در منظومه ی فکری و اعتقادی انقلاب اسلامی کجاست؟ کسانی که این حرف را می زنند به واژه توجه می کنند و از نظر واژه درست می گویند اما بار معنایی اش متفاوت است.

این ها با واژه ی پروگرس این را بیان کرده اند.

مترجم ها واژه ی پروگرس را هم به معنی ترقی و هم به معنی پیشرفت ترجمه کرده اند.

برای همین عده ای آن را اصل ترقی و عده ای اصل پیشرفت می گویند.

این تلقی از تاریخ که هر چه در دل زمان جلو می رویم و با رسیدن به مدرنیته همه ی اوضاع عالی می شود و مدرنیته انتهای خط است و کمال تاریخ است، این را تلقی اندیشه ی ترقی می گویند، در فارسی هم این تلقی را اندیشه ی ترقی ترجمه کرده اند و اندیشه ی پیشرفت تعریف کرده اند.

آن هایی که می گویند پیشرفت یک مفهوم مدرن است، در واقع به واژه توجه می کنند و به تفاوت معنایی توجه نمی کنند.

اگر ما به تفاوت معنایی توجه کنیم، تلقی ما از پیشرفت در منظومه ی فکری انقلاب اسلامی معادل نحوی ره آوردهای مادی به علاوه ی کمال معنوی و اخلاقی و وجودی است.

یعنی این اساس است که با محوریت و اندیشه ی قرآنی قسط بیان می شود.

تلقی از تاریخ در اندیشه ی پیشرفت ما با تلقی غرب مدرن فرق دارد.

این را توجه کنید.

تلقی ما از تاریخ تلقی ای است که تاریخ با امت واحده ی توحیدی و با حضرت آدم شروع می شود و بعد دچار شرک می شود و بعد در انتها به امت واحده ی واپسین و حضرت حجت می انجامد.

تلقی آن ها از تاریخ یک جور دیگری است.

تلقی ما از زمان و سیر حرکت بشر در زمان با تلقی آن ها از زمان و سیر حرکت بشر در زمان فرق دارد.

تلقی ما از عناصری که مفهوم پیشرفت را می سازد، با تلقی آن ها از عناصر سازنده ی مفهوم پیشرفت فرق دارد.

تلقی ما از آن عنصر رهبری کننده به سمت پیشرفتی که کمال است، صورت می گیرد.

یعنی ما وحی را مبنا می گیریم، ولی آن ها کاملاً عقل اومانیستی را مبنا می گیرند.

این ها تفاوت های مفهومی است.

حالا ما واژه ی معادل نداریم، چون آن ها هر دو واژه را برای خودشان گرفته اند.

*در بحث پیشرفت، تفاوت در همین مواردی است که شما به آن اشاره کردید اما در بحث عدالت، به نظر شما عدالت مورد نظر اسلام و انقلاب اسلامی چه تفاوت هایی با دیدگاه چپ ها و سوسیالیست ها دارد؟ ببینید، در اندیشه ی غرب مدرن، اندیشه هایی که می شود آن ها را در مجموع اندیشه های سوسیالیستی دانست که البته خود این ها تقسیم بندی دارد، این اندیشه ها در تلقی از تاریخ و انسان و از مناسبات انسانی، عدالت را مطرح می کنند.

از سوی دیگر اندیشه هایی که می شود آن ها را از خانواده ی اندیشه های لیبرال دموکراسی دانست وجود دارند که عمدتاً هم شامل لیبرالیسم کلاسیک و نئولیبرالیسم هستند و لیبرالیزم کلاسیک معتقد است آن دست نامریی در جامعه خودبه خود عدالت را ایجاد می کند.

این یک تلقی وهم آلود و غلطی است و الان در عمل هم اثبات شده که حرکت سرمایه به طور طبیعی و سودطلبی خودخواهانه ی هر انسان به مثابه یک اتم سودجوی لذت گرای قائم به خود، عدالت را ایجاد نمی کند.

خب این ها عدالت را چگونه می فهمند؟ یا تفاوت معنایی عدالت نزد این ها با مفهوم عدالت در انقلاب اسلامی در چیست؟ در اندیشه ی عالم غرب مدرن عدالت را عمدتاً به معنی برابری تعریف می کنند.

مثلاً شعار انقلاب فرانسه یعنی آزادی، برادری، برابری است.

در انقلاب فرانسه آمدند این برابری را در قالب برابری صوری حقوقی قرار دادند، یعنی همه ی انسان ها از نظر حقوقی در کنار هم و برابر هستند.

فارغ از این که مثلاً از نظر اقتصادی چه تفاوت هایی دارند.

این جور بیان کردند و البته عملاً اجرایی هم نشد.

یعنی تا مدت ها آدم هایی که پول نداشتند، حق رأی هم نداشتند.

مثلاً کانت رسماً می گوید آدمی که از یک حدی بیشتر پول ندارد، حق ندارد رأی بدهد و حق ندارد انتخاب بشود.

درک این ها از عدالت حول مفهوم برابری بود.

عمدتاً هم در اندیشه های سوسیالیستی شان ظاهر شد و اندیشه های لیبرالیستی به آن توجه نداشتند.

در اندیشه ی سوسیالیستی یک مفهوم شرّ به نام مالکیت خصوصی را مطرح می کردند و می گفتند مالکیت خصوصی علت العلل همه ی گرفتاری ها و شرور است و ما مالکیت خصوصی را از بین می بریم تا یک نوع برابری در مالکیت فراگیر ایجاد کنیم.

بعد ایده آل خودشان هم یک جامعه ی مطلقاً برابر است.

در این جا هم ایده آل یک مقداری توهم است و من می گویم در فهم علت مشکلات هم این ها دچار مشکل شده اند.

اندیشه های سوسیالیستی آن زمان به دو دسته ی کلان تقسیم می شود.

یکی اندیشه ی کسانی که می توان آن ها را سوسیالیست های تخیلی نامید؛ مثل رابرت اوون، سن سیمون، شارل فوریه و اتین کابه.

این عده می خواستند در چهارچوب سیستم سرمایه داری این را برقرار کنند.

عده ی دیگری سوسیالیست های رادیکال شدند و انقلابیونی که چهره ی اصلی شان مارکس و مارکسیست ها بودند.

این ها می گفتند با از بین بردن مناسبات سرمایه داری باید عدالت را محقق کنیم و چون جریان سوسیالیست تخیلی به تاریخ پیوسته است و سوسیالیست های دیگر هم خانواده ی اندیشه های لیبرالیسم و سوسیال دموکراسی لیبرال شده اند، به آن ها بی توجهی می کنیم.

یعنی آن ها را رها می کنیم و به مفهوم مارکسیستی عدالت توجه می کنیم.

حالا مارکسیست ها عدالت را چگونه می فهمیدند؟ مارکسیست ها و جریان چپ عدالت را در چند فاکتور می فهمند.

یکی این که معتقدند برای تحقق عدالت باید مالکیت خصوصی بر ابزار تولید به طور کامل از بین برود.

دوم این که دولت باید مالکیت را به نیابت از جامعه به طور کامل در کنترل خودش بگیرد.

سوم هم این که این ها نهایت عدالت را در برابر کردن و یکسان کردن همه ی انسان ها می فهمند.

این یعنی یک تلقی ماشینی و مکانیستی که می خواهد جامعه را دست کاری کند.

حالا این تلقی را مقایسه کنید با مفهوم عدالت در اندیشه ی اسلامی، به خصوص در اندیشه ی انقلاب اسلامی که چند تفاوت اساسی دارد.

اما در اندیشه ی انقلاب اسلامی مفهوم از بین بردن مالکیت خصوصی به طور مطلق وجود ندارد.

یعنی اولین تفاوت تلقی ما و تلقی سوسیالیست های رادیکال، تلقی ما و تلقی مارکسیست ها، تلقی از عدالت در مسأله ی مالکیت خصوصی است.

ما مالکیت خصوصی را قبول داریم، منتها آن را محدود و مشروط می دانیم و برایش چهارچوب می گذاریم.

تفاوت دوم اما این است که ما عدالت را برای رساندن حق به هر کسی که مستحق آن است، می دانیم.

مبنای تئوریک ما عدالت به مثابه برابری نیست، بلکه به معنی حق و اعطای حق به هر کسی، و به هر موجودی است.

موجودات عالم همه حقوقی دارند و این حقوق ذاتی و الهی است و خداوند آن را تعیین کرده است.

شما حق هر موجودی را باید به آن بدهید و این عدالت است.

عدالت در تلقی غرب مدرن این چنین تعریف نمی شود.

در آن تلقی اولاً عدالت به جامعه ی انسانی اختصاص دارد، ثانیاً با مفهوم برابری تعریف می شود و مفهوم برابری مفهومی است که عینیت یافتنی نیست، چون شما نمی توانید انسان ها را نسبت به هم برابر و یکسان بدانید.

برابری حقوقی درست، اما یکسان بودن غلط است.

همین تلقی یکسان بودن در مسأله ی زن و مرد می شود فمینیسمی که این همه بحران درست می کند؛ این تلقی غلط است.

*رهبر انقلاب چندی پیش در دیدار هیئت دولت فرمودند هدف گذاری پیشرفت اقتصادیِ ما باید به سمت تأمین عدالت و ریشه کن کردن فقر باشد.

اما ظاهراً در غرب پیشرفت و عدالت دو نقطه ی مقابل هم هستند.

آیا غرب نتوانسته تجربه ی موفقی در این زمینه داشته باشد که هم پیشرفت به معنی رشد و آبادانی را دنبال کند و هم یک نظام عادلانه در جامعه ایجاد کند؟ اساساً شما تلفیق این دو گزاره را با یک نگاه واقع بینانه چگونه ارزیابی می کنید؟ به نظر شما آیا می شود هم پیشرفت را دنبال کرد و هم عدالت را؟ در رویکرد غالب غرب مدرن که از همان اندیشه ی اومانیستی هم نشأت گرفته، عدالت یا رسماً نادیده گرفته می شود یا عملاً به حاشیه رانده می شود و مورد بی توجهی کامل قرار می گیرد.

تلقی دومی که در عالم غرب مدرن هست یعنی تلقی سوسیالیستی، عدالت محور می شود و مورد توجه قرار می گیرد، اما تلقی غیر غالب است.

مشکل با پیشرفت و ترقی نیست، مشکل این است که نتوانسته این تلقی از عدالت را عینیت ببخشد و این برمی گردد به مسأله ی فهم این ها از عدالت که یک فهم مکانیستی است.

ببینید، جامعه ی مدرن و اندیشه ی مدرن اساساً این وضعیت مکانیستی بودن را دارد.

این ها می خواهند عدالت را به معنی یکسان سازی و برابری مطلق تعریف کنند و بر پایه ی امحای مالکیت خصوصی ابزار تولید قرار دهند که در عمل شکست خورده است.

مقصودم از پیشرفت حقیقی، پیشرفتی است که در صرف تولید ناخالص ملی و تولید سرمایه و گردش سرمایه و صرف ابزار تولید و پیچیدگی تکنیکی خلاصه نشود.

ببینید عالم غرب مدرن یک جهان صنعتی تکنیکال بسیار پیچیده و بسیار درهم آمیخته و از نظر دست آوردها بسیار شگفت انگیز به وجود آورده است، ولی همین عالم یک از خود بیگانگی ویرانگر پدید آورده است که الان محل بحث بسیاری از روانشناسان و جامعه شناسان است.

شما ببینید هربرت مارکوزه، اریک فروم، تئودور آدورنو و حتی مارکس و هگل و همه ی این ها آمدند به مسأله ی ازخودبیگانگی پرداختند، چون یک مسأله ی جدی برای آن ها است.

این ازخودبیگانگی ناشی از این تلقی از انسان و از عالم و از مفهوم پیشرفت است.

حالا شما فکر کنید حتی این ازخودبیگانگی آیا در جامعه ی سوسیالیستی از بین رفته است؟ خیر، در جامعه ی سوسیالیستی هم عیناً هست، چون آن سازوکار و آن درک مبنایی از عالم و آدم وجود دارد.

بنابراین در عالم غرب مدرن مفهوم لیبرالی آزادی با مفهوم سوسیالیستی برابری درگیری دارد.

شعار انقلاب فرانسه یعنی آزادی، برادری، برابری تضاد دارد.

یعنی شما اگر سیستم لیبرال سرمایه داری را جلو ببرید، عدالت غیر ممکن می شود.

اگر تلقی سوسیالیستی از عدالت را هم جلو ببرید، تلقی آزادی انسانی و وجوه دیگری از حیات انسانی از بین می رود.

هر دوی آن ها هم برمی گردد به فهم این ها از پیشرفت، نگوییم تضادِ بین پیشرفت و عدالت؛ تضاد این ها در آن تلقیِ از پیشرفت مدرن است ولی تلقی ما یک جور دیگر است.

ما یک تلقی متفاوتی از پیشرفت داریم و آن هایی که در درون حوزه ی انقلاب اسلامی می گویند بین پیشرفت و عدالت فاصله و اختلاف است، به خاطر این است که به تلقی غرب مدرن از پیشرفت استناد می کنند و می گویند که تلقی انقلاب اسلامی با عدالت سازگار نیست.

پس ما مسأله مان این است که یک تلقی از پیشرفت داریم که کاملاً متفاوت از عالم غرب مدرن است.

*تحلیل شما از تجربه ی چهل ساله ی انقلاب از یک نگاه کلان یعنی نسبت فراز و فرودهای بحث عدالت و پیشرفت چیست؟ در این چهل سال فراز و فرودهای ما و دستاوردها و اشکالات ما در دو مقوله ی عدالت و پیشرفت کدام بوده است؟ اگر تمام تاریخ دو قرن گذشته ی ایران را نگاه کنیم، ظهور و سیطره ی شبه مدرنیته، استعمار غرب مدرن همواره می خواسته ما را تبدیل به یک کشور پیرامونی در مجموعه ی نظام جهانی خود کند.

یعنی منابع طبیعی ما را غارت کند، نیروی کار ما را استثمار کند و ما را به بازار مصرفی کالاهایش تبدیل کند.

در واقع ما را وارد فرآیند نظام جهانی کرد تا آن عالم ایرانی اسلامی را بر هم بزند و یک صورت بندی جدیدی را بر ما حاکم کند.

این صورت بندی را می توان به همان تجددمآبی یا غرب زدگی یا غرب زدگی شبه تعبیر کرد.

حالا چرا می گوییم شبه مدرنیته؟ چون مدرنیته است، اما یک مدرنیته ی ناقص، یک مدرنیته ی تقلیدی و یک مدرنیته ی بیمار که نتیجه ی سیر طبیعی تاریخ ما نیست.

ببینید، مدرنیته در غرب نتیجه ی سیر طبیعی تاریخ آن ها بوده است.

یعنی تلقی ای که از انسان در عالم و آدم در اندیشه ی یونانی وجود داشت که می گوید در عالم غرب قرون وسطی این امکان بود که از دلش اومانیزم مدرن دربیاید.

مال ما این نبود و یک چیز دیگری بود و نباید به این جا می رسید، اما چون غرب مدرن در قرن چهاردهم و پانزدهم یک نظام جهانی ساخت و سعی کرد همه ی دنیا را جزو زمینه ی نظام جهانی به منظور غارت گری و پیشبرد منافع خودش بکند، بنابراین ما را هم به زور وارد این فرآیند کرد و شبه مدرنیته را بر ما حاکم نمود.

این شبه مدرنیته ای است که این ها بر ما حاکم کردند و تجسم آن در رژیم پهلوی بود.

البته از دوران فتحعلی شاه شروع شده بود و نقطه ی عطف آن هم انحرافی بود که در مشروطه ایجاد شد.

وقتی اعضای لژ فراماسونری بیداری در تاریخ 1288 شمسی بر تهران مسلط شدند، یکی از نتایجش این شد که شیخ فضل اللّه نوری را شهید کردند.

این شبه مدرنیته سه ساخت اصلی دارد؛ ساخت سیاسی آن که رژیم پهلوی است، ساخت اقتصادی و ساخت فرهنگی.

بحث الان من درباره ی ساخت فرهنگی آن نیست، چون ماجرای آن بسیار مفصل است و باید ساعت ها درباره ی آن حرف زد.

در ساخت اقتصاد، این شبه مدرنیته یک اقتصاد نامتوازن برای ما ایجاد می کند و ساخت اقتصاد سنتی ما را به صورت سیستماتیک مورد حمله قرار می دهد.

اگر تاریخ اقتصادی ایران را نگاه کنید، از دوره ی ناصری و از زمانی که سرمایه ی خارجی وارد ایران شد و نخستین روشنفکران و دولتمردان تکنوکرات و بوروکرات ما که اغلب هم ماسون بودند، به نمایندگان سرمایه ی خارجی در ایران بدل شدند و این ایده هم مطرح شد که باید مدل اقتصاد مدرن یا به عبارتی شبه مدرن را وارد ایران کرد.

میرزاملکم در کتابچه ی غیبی اش این آراء را می گوید و این ایده را طرح می کند.

دقت کنید که اقتصاد ماقبل مدرن ایران یک اقتصاد خودکفا است.

حالا هر عیبی هم که دارد، خودکفاست و اصلاً وابسته نیست، ولی به صورت سیستماتیک مورد حمله قرار می گیرد و روند اقتصادی ما را تضعیف می کنند و به جای آن یک اقتصاد شبه مدرن می آورند.

در این جا من مؤلفه های اقتصاد مدرن را به صورت خلاصه عرض می کنم: اولین مؤلفه ی این اقتصاد که توسط استعمار طراحی شده و توسط رژیم پهلوی اجرایی شده، این است که دچار عدم توازن ساختاری است.

یعنی بخش مولد آن بسیار ضعیف است و بخش غیر مولد آن بسیار قوی است.

اما نسخه ای مانند نسخه ی اقتصاد مقاومتی این مؤلفه ی تولید را هدف گرفته است که اگر اجرایی بشود، بخش مولد را قوی می کند.

این علت العلل و قلب مشکلات اقتصادی ایران است.

دومین مؤلفه ای که در اقتصاد شبه مدرن ما ایجاد کردند و ما هنوز به آن مبتلا هستیم، این بود که این اقتصاد را بر پایه ی تک محصولی قرار دادند.

سومین مؤلفه این است که اقتصاد را استخراجی کردند.

یعنی اقتصادی که عمدتاً مبتنی بر نفت است.

ویژگی های دیگری هم دارد؛ مثلاً توزیع ثروت در آن ناعادلانه است و از نظر فراماسون های اقتصادی سرمایه دارانه است؛ یک نوع سرمایه داری پیرامونی دفورمه ی وابسته.

حرکت تولید سرمایه که این جا صورت می گیرد، عمدتاً بر مبنای استخراجی است و بعد حرکت عمده ی سرمایه در مدارهای اقتصاد جهانی است و در داخل کشور نمی آید.

*نتایج این اقتصاد چیست؟ این اقتصاد دائم گرفتار تورم، رکود یا بحران های رکودی و بیکاری است.

وقتی انقلاب اسلامی پیروز شد، این اقتصاد باید از بین می رفت.

یعنی اقتصاد شبه مدرن ایران باید به صورت زیربنایی و مبنایی و بر اساس اندیشه ی انقلابی و نوع الگوی اقتصادی اسلامی-ایرانیِ بومی و عدالت محور متحول می شد، ولی این اتفاق نیفتاد.

شما نگاه کنید در پروسه ی فرآیند تحول اقتصادی ژاپن یا فرآیند تحول اقتصادی در روسیه یا چین، تحول اقتصادی وقتی صورت می گیرد که دولت با استفاده از نظرات اندیشمندان و با استفاده از اندیشکده ها، پژوهشکده ها و ظرفیت های نظری داخلی و بیرونی خودش یک طرح تحول بومی را آماده و اجرا می کند.

ممکن است عده ای در این جا بگویند که ما درگیر جنگ شدیم، ولی الگو را باید ساخت.

الگو از آسمان زاییده نمی شود.

مثلاً وقتی در اکتبر 1917 انقلاب روسیه اتفاق افتاد، با توجه به این که هجده کشور به این ها حمله کردند و از 1918 تا 1921 وارد جنگ داخلی شدند، اما فرآیند تحول اقتصادی را از همان درگیری شروع کردند.

از سال 1921 تا 1924 این ها درگیری های داخلی با هم دارند و از سال 1927 که استالین مستقر می شود، فرآیند صنعتی کردن را با مدل خاص خودشان شروع می کنند.

اما نه جنگ و نه نداشتن الگو، دلیلی برای عدم تحول نیست.

شما مدل چین را ببینید، اساساً این جوری نیست.

در واقع دهه ی 60 بزرگ ترین فرصت تاریخی برای ما بود، چون بیشترین همراهی مردم وجود داشت.

فضای جهاد و شهادت و معنویت وجود داشت.

مسئولین هنوز گرفتار دنیازدگی و تجمل گرایی و .

نشده بودند.

بیشترین موج آرمان گرایی وجود داشت.

بزرگ ترین فرصت تاریخی بود که با کمترین هزینه می توانست ساخت اقتصادی ایران متحول شود.

الان هم ما مضامین اصلی و آموزه های دینی را داریم.

ما اصل عدالت را داریم.

ما همان زمان می توانستیم حداقل برنامه های اقتصادی ده کشور را بررسی کنیم و یک نوع مدل اقتصادی مردمی عدالت طلبانه را به عنوان الگو با توجه به شرایط اقتصادی مان به وجود بیاوریم.

همین الان هم این کار شدنی است.

من اصلاً حرف کسانی را که می گویند ما الگو نداریم، قبول ندارم.

ما که قرار نیست برویم از اختراع چرخ شروع کنیم، کافی است جهت گیری ما یک جهت گیری عدالت خواهانه باشد و ده تا از برنامه های تحول اقتصادی در دنیا را که در قرن بیستم اجرا شده، بررسی کنیم.

مدل های تحول اقتصادی فقط هم سوسیالیستی نیستند.

توجه کنید که عدالت طلبان به هیچ وجه فقط سوسیالیستی نیستند.

ما عدالت طلبان غیر سوسیالیستی هم داریم و مدل های آن ها را هم باید بررسی کنیم.

ایده های اندیشمندان خودمان را هم جمع آوری کنیم و یک هیئت اندیشه ورزی تشکیل بدهیم و به یک طرح نظری تحول اقتصادی برسیم و بعد این طرح را تبدیل به یک برنامه کنیم.

این کار هیئت دولت است.

مشکل ما این است که یک جریان روشنفکری بوروکرات تکنوکرات، قوه ی مجریه ی ما را گرفتند که نفوذ ایدئولوژیک داشتند که تحت سیطره ی مشهورات مدرنیستی بودند.

این ها تنها کاری که در دهه ی 60 کردند، دولتی کردن اقتصاد بود.

دولتی کردن با سوسیالیستی کردن اصلاً یکی نیست.

شما اقتصادهای سرمایه ی دولتی هم زیاد دارید.

اصلاً اقتصاد سرمایه داری شبه مدرن ایران که رژیم پهلوی درست کرد، دولتی بود.

استعمار غرب مدرن اغلب برای اجرایی کردن شبه مدرنتیه از دولت های دست نشانده ی خودش استفاده می کند و اقتصادها هم همه دولتی اند.

شما اقتصاد شبه مدرن غیر دولتی ندارید.

اصلاً این اقتصادها نتیجه ی سیر طبیعی حرکت این جوامع نیست.

در جامعه ای مثل جامعه ی غرب مدرن، در شهرهای ناپل و ونیز و جنوا در ایتالیای قرن 14 و 15 یا آلمان و انگلستان قرن 16 و 17 و 18 سرمایه داری نتیجه ی سیر طبیعی حرکت این ها بود، ولی این مربوط به ما نبوده است.

ما اگر به حال خودمان رها می شدیم، چون نه اومانیزم، نه رفرماسیون مذهبی پروتستانیسم به شیوه ی این ها داشتیم و نه رنسانس و نه دوران روشنگری داشتیم، البته این ها ضعف ما نیست و قوت ما است، اگر این ها را نداشتیم بالطبع سرمایه داری از نوعی که این ها می خواهند هم نداشتیم.

*آیا با این تعریف شما، می توان گفت که مدل اقتصاد آرمانی ما در انقلاب اسلامی، اقتصاد دولتی نیست و یک مدل اقتصاد مردمی است؟ دقیقاً.

ما باید به سمت یک نوع اقتصاد مردمی عدالت محور برویم.

ببینید، نوع خصوصی سازی که این آقایان اجرایی کردند، خصوصی سازی سرمایه دارانه و نئولیبرالی است.

این باعث می شود یک حلقه ی خاص دولتی و نور چشمی ها و ژن خوب ها منتفع بشوند و بقیه ی جامعه محروم بمانند.

هر جا نئولیبرالیسم اقدام به خصوصی سازی کرده، تعدیل ساختاری به وجود آورده و دولت را کامل کنار گذاشته و به عدالت بی اعتنایی کرده است؛ چون تئوریسین اصلی آن ها فون هایک معتقد است که عدالت وهم است.

*الان خیلی ها حتی جریان های انقلابی و عدالت خواه از خصوصی سازی یک فهم ضد عدالت دارند و آن را معادل و مساوی با رانت خواری و ویژه خواری تلقی می کنند.

نسبت خصوصی سازی با تفکر انقلابی و اقتصاد مردمی چگونه است؟ شما بعضی مدل های معروف پوپولیسم چپ را در دنیا نگاه کنید، این ها مدل های عدالت طلب غیر سوسیالیستی است.

بعد می بینید که این ها مبتنی بر گسترش مالکیت خصوصی های کوچک است.

یعنی همان مردمی کردن اقتصاد در حد سرمایه ی کوچک و متوسط که ما در ایران نیاز داریم.

برای این که اقتصاد شبه مدرن ایران متحول شود، باید عدم توازن ساختاری بین بخش مولد و غیر مولد را از بین برد و این نکته ی اصلی آن است.

برای این که خود این امر محقق شود، باید دو مورد در اقتصاد شبه مدرن ایران از بین برود؛ یکی عدم توازن که رفع آن موجب بالا رفتن تولید ناخالص ملی می شود و حرکت سرمایه در مدارهای اقتصاد ایران باقی می ماند و بیرون نمی رود و بسیاری از مشکلات تورمی ما حل می شود، چون تورم های ما بر خلاف اقتصادهای متروپل ناشی از اضافه تولید نیست، ناشی از کمبود تولید است.

وقتی مسأله ی حرکت سرمایه در مدارهای داخلی حل شود، مسأله ی بیکاری هم حل می شود.

دومین مورد هم بازتوزیع عادلانه ی ثروت است.

این دو فاکتور در خصوصی سازی مردمی مؤثر است.

یعنی هم در فرآیند تولید که شما اگر بتوانید وزن اقتصاد را ببرید در تولید خُرد و کوچک و اشتغال های کوچک و خُرد و متوسط را زیاد کنید، حضور مردم در سرمایه ی بزرگ هم باعث دموکراتیزاسیون اقتصادی می شود.

یعنی وقتی حضور مردمی را در اقتصاد بیشتر کنید، اساساً نمی گذارید سرمایه گذار ترک تازی و انحصارطلبی کند.

وقتی انحصار و ترک تازی سرمایه ی بزرگ نباشد، بالطبع ویژه خواری هم نخواهد بود.

پس این خصوصی سازی اگر عادلانه و عدالت محور اجرا بشود، هم می تواند در بازتوزیع عادلانه ی ثروت که یکی از نقاط ضعف اقتصاد ما است، کمک کند و هم می تواند در مسأله ی حل عدم توازن ساختاری اقتصاد ما مؤثر باشد.

*یکی از مؤلفه های مهمی که به لحاظ ساختاری اقتصاد ما درگیر آن است، همین بحث تولید است که رهبر انقلاب هم چند بار فرموده اند که ستون فقرات اقتصاد مقاومتی است.

الان یکی از مشکلات ما جنگ سرمایه داری تجاری علیه اقتصاد ملی و تولیدی است.

به نظر شما با این سرمایه داری تجاریِ رانتیِ وابسته که خودش را بازتولید کرده و دائماً هم از لحاظ سیاسی می خواهد جهت گیری های انقلابی نظام را خنثی کند، چه باید کرد؟ باید برنامه ریزی ای بکنیم که به تعویض این روند بینجامد.

عوض کردن این روند هم نیاز به کنترل روزنه ها و مجاری حرکت سودآور سرمایه در مسیر تجارت دارد که باید آن را محدود و اصلاً مسدود کرد.

از طرف دیگر باید سرمایه را الزام آور نمود.

این الزام انواع مخلتفی دارد.

مثلاً اقتصاد آلمان را طبق یک مدلی بعد از جنگ جهانی اول بازسازی کردند، اما سرمایه ی بزرگ را مصادره نکردند، بلکه الزام های جدی ایجاد کردند و سرمایه را در مسیر تولید صنعت بردند.

در مدل سوسیالیستی هم بلشویک ها در روسیه تمام سرمایه ی بزرگ را در حوزه ی صنعت مصادره کردند.

مدل های مختلف و بسیاری هست که می توان انتخاب کرد.

در اقتصاد ایران با توجه به وزن خرده مالکی و وزن اقتصاد متوسط که این وزن از نظر کمّی زیاد است، اگرچه از نظر کیفی تأثیرگذار نیست، ما می توانیم مکانیزم های مختلفی را پیش بگیریم.

مهم ترین شان این است که ما حرکت سرمایه ی بزرگ را محدود و کنترل کنیم و راه های سودآوری را در بخش های تجاری و در بخش های انگلی مسدود کنیم.

بنابراین در حوزه ی تجارت باید شدیداً کنترل کنیم، چون خیلی از مسئولان مملکتی ما اصلاً مونوپل های تجاری و وارداتی اند.

اقتصاد ایران از زمانی که سرمایه داری وارد ایران شده، بر مبنای تجاری چرخیده است.

افرادی مثل صنیع الدوله یا امین الضرب نمایندگان کمپانی های خارجی بودند و هیچ کدام تولیدگر داخلی نبوده اند.

تولید داخلی ما از همان ابتدا مونتاژ و تولید بر مبنای تولید وابستگی بنا شده است.

لذا این ساختار را باید زیر و رو کرد.

*این ساختار چگونه باید زیر و رو شود؟ با یک برنامه ریزی که راه های سودآوری در بخش های غیر تولیدی بسته شود.

تمام سرمایه ها به هر نحو و با هر فشاری که شده، باید به بخش تولید وارد شود.

باید در بخش تولید برنامه ریزی شود که ما در چه حوزه هایی از صنعت چه مجتمع هایی درست کنیم.

در واقع وزن صنعت خرد، متوسط، سبک و سنگین در حوزه های مختلف را باید تقسیم بندی کنیم.

این کارها شدنی است.

مثلاً شما مدل صنعتی شدن ژاپن در دهه ی 1860 را بببیند.

منظورم مدل شوگون ها نیست، بلکه رئوس اصلی آن را ببینید.

یا مثلاً مدل صنعتی شدن پروس را ببیند.

یعنی کشورهایی که خودشان را صنعتی کردند.

بیسمارک در دهه ی 1860 صنعت خود را پروس کرد.

پروس هسته ی مرکزی آلمانی شد که بعداً به وجود آمد و در سال 1871 تأسیس شد.

می دانید که ژاپن بر خلاف این حرف هایی که این ها می زنند، اساساً با ادغام در اقتصاد جهانی صنعتی جمع شد و اتفاقاً با فاصله گرفتن صنعتی شد.

ژاپن از دهه ی 1630 که غرب مدرن به سراغش آمد، 220 سال کشورش را به روی همه ی دنیا بست.

بروید کتاب تاریخ ژاپن را بخوانید که اصلاً معروف به دوره ی کشور بسته است.

در تمام آن 220 سال این ها به زیرساخت های خودشان تکیه کردند که یک کار فرهنگی بود.

اگر رئوس اصلی نسخه ی اقتصاد مقاومتی در کشور ما اجرایی بشود و به یک برنامه ی عملیاتی تبدیل شود، عدم توازن اقتصاد ایران را تغییر می دهد، منتها لازمه اش این است که یک جاهایی شما با اعمال زور قهری، اعمال زور قانونی، یا با هر شیوه ای که می توانید، آن را عملیاتی کنید.

الان قوه ی قضاییه این کار را شروع کرده است و این موضوعی نویدبخش است.

اگر قوه ی قضاییه بتواند شبکه های مافیایی فساد را در بالاترین سطوح و بدون تبعیض به صورت تمام عیار در هم بشکند، زمینه را برای سلامت در اقتصاد فراهم می کند.

این یک پیش شرط است و تا این کانون ها و شبکه های مافیایی هستند، مقاومت های وحشتناک خواهند کرد و در هر جا سدی جلوی شما ایجاد خواهند کرد.

پس این ها باید از بین بروند.

*به وجوه سیاست گذاریِ ساختاری پرداختید.

از جنبه ی تئوریک و نخبگانی در بحث عدالت و پیشرفت توأمان و این که بالاخره ما باید یک الگویی بسازیم و مدل های نظری برایش لازم داریم، اندیشمندان ما، جوانان نخبه و تئوریسین های انقلابی به چه نکاتی باید توجه کنند و بر روی چه مواردی باید کار کنند؟ باید اول تلقی مان از پیشرفت را تئوریزه کنیم و تفاوت های مؤلفه های تلقی خودمان از پیشرفت را با تئوری اندیشه ی ترقی غرب مدرن توضیح بدهیم.

برای این یک پیشینه لازم داریم.

ما یک درکی از تاریخ داریم که به نظر من در قالب حکمت معنوی تاریخ قابل بیان است.

در تلقی پروگرس اندیشه ی ترقی غرب مدرن از تاریخ، تاریخ از جهل و نقص و فقر شروع می شود و از نوعی مثلاً به قول این ها اندیشه های خرافی و اسطوره ای که این ها دین را هم جزء آن می گذارند به عقلانیت مدرن و روشنگری و .

می رسد.

در تلقی ما اصلاً این چنین نیست.

در تلقی ما اولین مخلوق یک انسان کامل است؛ یعنی حضرت آدم پیامبر (علیه السلام).

امروز ما باید با تلقی از تاریخ حکمت معنوی و با تلقی از مفهوم پیشرفت و عدالت که با عدالت سوسیالیستی تفاوت دارد، یک الگوی اقتصادی برای امروز ایران بسازیم که اقتصاد ما را ظرف یک دهه الی پانزده سال از مدل سرمایه داری شبه مدرن پیرامونی وابسته ی دفورمه ی ناکارآمد و متأسفانه نئولیبرال، تغییر بدهد به یک اقتصاد مردمی و عدالت محورِ اسلامی-ایرانی.

برای این تغییر البته به یک طراحی نسخه نیاز داریم، اما نسخه زمانی می تواند اجرا و کامل شود که مدیر جوان انقلابی و جهادی و معتقد به انقلاب اسلامی و منتقد غرب مدرن و لیبرالیسم و نئولیبرالیسم و سرمایه داری سر کار بیاید.

بعد این مدیر انقلابی فراخوان اندیشه ای بدهد و ایده ها را برای تغییر اقتصاد ایران جمع آوری کند تا یک طرح تحول اقتصادی بر اساس یک نوع اقتصاد عدالت محور آماده شود.

این کارها خیلی سخت نیست و در دنیا ظرف مثلاً شش ماه تا یک سال انجام شده است و در همین قرن بیستم ده ها نمونه از آن وجود دارد.

الان اقتصاد ایران مثل یک بدن چرکین است که باید این غده های چرکین را از بین برد.

بعد از آن تازه شما می توانید بر اساس الگوی سلامت آن را سالم و تقویت کنید.

پس یکی از این پیش شرط ها این است.

نکته ی دوم این است که باید قوه ی مجریه مدیران انقلابی، جوان، معتقد، حزب اللّهی، آرمان گرا و با روحیه ی جهادی و مسئولیت پذیر را به کار بگیرد و نه افرادی با روحیات اشرافی و متکبر و آلوده به مثلاً تجمل گرایی و .

را.

*آیا این برخوردهای قوه ی قضاییه مانع ورود سرمایه به داخل کشور نمی شود؟ مشکل اصلی اقتصاد ایران که سرمایه نیست.

شما نگاه کنید از دیرباز مشکل محوری اقتصاد ایران فقدان سرمایه نبوده است.

وقتی ما این جا یک اقتصاد سالم، شفاف و عدالت محور و دارای رونق تولیدی راه بیندازیم، اتفاقاً سرمایه ی خارجی راحت تر می آید.

البته باید دقت کنیم که اقتصاد خودمان را به کانون غارتگر سرمایه ی خارجی بدل نکنیم.

سرمایه را همین شرکت های چندملیتی به داخل می آورند.

این کانون های چندملیتی بنگاه های خیریه که نیستند که دلشان به حال ملت ها سوخته باشد و سرمایه و رونق بیاورند، این ها توهمات است که این آقایان دامن می زنند.

سرمایه ی خارجی اگر بیاید و دو ریال بگذارد، می خواهد دو هزار تومان از جیب این مملکت و این جامعه ببرد وگرنه نمی آید.

شما توجه کنید اصلاً این توهم است که ما فکر کنیم صِرف ورود سرمایه ی خارجی رونق و رفاه درست می کند.

مثلاً شما مکزیک را ببینید.

مکزیک تحت ایالت تگزاس آمریکاست.

حتی تا چند دهه ی پیش تگزاس مال مکزیک بود، ولی آمریکا به زور از این ها گرفت.

مکزیک جولان گاه سرمایه ی آمریکایی و شرکت های چندملیتی سرمایه است.

با هر مقیاسی شما اقتصاد مکزیک را نگاه کنید، وضعش از اقتصاد امروز ایران بدتر است.

اگر صِرف حضور سرمایه ی خارجی وضع ملت و اقتصاد را خوب می کند، چرا در مکزیک نکرده است؟ مکزیکی ها بیچاره اند و دومین کشور فقیر و بدهکار آمریکای لاتین هستند.

طبق آمار چند سازمان اقتصادی جهانی که در اینترنت هم قابل دسترس است، شما مقیاس های اقتصادی مکزیک را ببینید که در خط فقر، در بیکاری و در هر حوزه ای وضعش از ما بدتر است.

یا در مورد کشور مصر.

مصر یک کشوری است که قدمت تاریخی اش مثل ماست و مسلمان هم هستند، ولی نه از دیوار سفارت بالا رفته اند و نه مرگ بر آمریکا گفته اند.

هیچ کاری نکرده اند و سرمایه ی خارجی هم آن جا هست.

رژیم صهیونیستی هم آن جا سفارت خانه دارد.

شما این مصر را نگاه کنید، از نظر میزان خط فقر، از نظر میزان تورم و بیکاری وضعیتش از ما بسیار بدتر است.

این ها حتی شهر اسکندریه را که دومین شهر بزرگ و تاریخی است، نمی توانند اداره کنند.

حتی آب شرب آن را نمی توانند اداره کنند.

چه کسی می گوید که صِرف حضور سرمایه ی خارجی وضع را خوب می کند؟ این یک دروغ بزرگ است.

زمانی که شما ساخت اقتصادی تان را سالم کنید و بنیه ی اقتصادی تان را نیرومند کنید که یکی از لوازم این نیرومندی اتفاقاً عدالت است و این را که محقق کنید، آن وقت اگر وارد فرآیند اقتصاد جهانی بشوید، سرمایه ی خارجی هم در شرایطی که شما ایجاد کرده اید، نمی گذارید کنترل اقتصاد را به دست بگیرد.

یا در مورد کشور کره ی جنوبی یا مالزی چند سؤال مطرح باید کرد.

آیا کره ی جنوبی و مالزی از طریق نئولیبرالیسم به این وضع رسیدند؟ آیا این کشورها متروپل شدند یا پیرامونی هستند؟ وضعیت عدالت و بازتوزیع ثروت در این کشورها چگونه است؟ می دانید که کره ی جنوبی در دهه ی 1960 در یک اقتصاد بسیار منضبط بعد از کودتای 1961 یک شیوه ی برنامه ریزی داشت که تنه به تنه ی برنامه ریزی سوسیالیستی می زد.

این را از نظر عدالت یا از نظر ابهام مالکیت خصوصی نمی گویم، بلکه یک اقتصاد کاملاً دولتی بود.

جالبی ماجرا این است که کره ی جنوبی با یک اقتصاد کاملاً دولتی، برنامه ریزی شده، منضبط، آمرانه، خشن و سیستماتیک تبدیل به یک کشور صنعتی شده است و نه یک کشور متروپل.

کره ی جنوبی با همین مدل تنها یک اقتصاد صنعتی در حوزه ی کشورهای پیرامونی است.

حال چرا نظام جهانی اجازه نداد که کره ی جنوبی به متروپل تبدیل شود؟ برای اینکه اقتصاد کره هم چنان یک اقتصاد وابسته به نظام جهانی بماند.

یعنی نظام جهانی اگر امروز تصمیم بگیرد، کره ی جنوبی فردا زمین می خورد.

البته صنعتی شدن آن به هیچ وجه با مدل نئولیبرالی نبود، ولی چرا آمریکا این اجازه را در چهارچوب نظام جهانی به کره ی جنوبی داد؟ چون این ها می خواستند در آن فضا یک مدل صنعتی در مقابل کره ی شمالی و چین در آن زمان ایجاد کنند، چون چین هم آن زمان در فرآیند صنعتی شدن بود.

نکته ی بعدی درباره ی کره ی جنوبی این است که عدالت در این کشور چه در دهه ی 1960 و چه امروز وجود ندارد و بازتوزیع ثروت به هیچ وجه عادلانه نیست.

در کره ی جنوبی فقر و فاصله ی طبقاتی شدیدی وجود دارد.

عده ای مرتب از شرکت سامسونگ نام می برند، خب شرکت سامسونگ سودش برای یک حلقه ی خاص از مدیران است که تعدادشان به صد نفر هم نمی رسد.

هر کسی که آن جا کار می کند یا همه ی مردم کره ی جنوبی که از آن بهره نمی برند.

ما باید این دو مفهوم را از هم تمیز بدهیم، چون خیلی مغالطه در آن می شود: یکی رفاه است و دیگری پیشرفت اقتصادی به معنی حرکت تولید سرمایه و گردش سرمایه.

هر نوع پیشرفت اقتصادی لزوماً به معنی رفاه نیست.

این را باید توجه کرد.

شما ممکن است پیشرفت اقتصادی پیدا کنید، ولی رفاه نداشته باشید.

رفاه یعنی این که بخش عمده ی سرمایه به جیب یک عده ی بسیار اندک و خاص می رود و اکثریت مردم محرومند.

در کره ی جنوبی جوانان دچار مشکل بیکاری هستند.

در کره ی جنوبی رقابت های شدید درسی وجود دارد که طرف بتواند وارد دانشگاه بشود، چون اگر تحصیلات دانشگاهی نداشته باشد، به هیچ وجه نمی تواند کار پیدا کند و اکثریت با مسأله ی فشار ناشی از بیکاری و فقر روبه رو هستند.

کره ی جنوبی از نظر شرایط کاری در وضعیت بسیار سختی قرار دارد و نرخ بیکاری در آن بسیار بالا است.

انضباط کاری خیلی شدید است و اکثر مردم تحت فشارهای اقتصادی سنگین قرار دارند و لذا کره ی جنوبی یکی از افسرده ترین کشورهای دنیاست.

کشور مالزی هم بر مبنای نوعی مدل ناسیونالیسم چپ در اقتصاد، صنعتی می شود و اصلاً مدلش لیبرالی نیست.

ماهاتیر محمد یک نئولیبرالیست نیست.

مالزی هم یک کشور پیرامونی است و یک کشور متروپل نیست.

نظام جهانی باعث شد که اقتصاد مالزی در سال 1997 نابود شود.

این در بیانات رهبر انقلاب هم هست که ایشان گفتند نخست وزیر یک کشوری آمد پیش من و گفت که ما یک شبِه گدا شدیم.

مالزی در آن چهارچوب هم باز با مدل نئولیبرالی صنعتی نشد و ما باید این توهم را کنار بگذاریم.

*اگر نکته ی پایانی در انتهای این گفتگو دارید بفرمایید.

من این را به شما بگویم که با نئولیبرالیسم هیچ چیزی به دست نمی آید.

ما با نئولیبرالیسم حتی کره ی جنوبی، مالزی، تایوان و .

هم نمی شویم.

این مدل نئولیبرالیسم فقط فاصله ی طبقاتی ایجاد می کند و فقط جیب مسئولین را پر می کند و فقط ژن خوب ها را تقویت می کند و بازتولیدش در جامعه فقر و ظلم است.

مدل نئولیبرالی در اقتصاد ایران نه تنها جواب نداده، بلکه فاصله ی طبقاتی را تشدید و بحران های اقتصادی ما را بیشتر کرده است.

نسخه ی نئولیبرال ها در سیاست خارجی هم زمین گیر شده و نتایج خودش را نشان داده است.

الان دقیقاً آشکار شده که وادادگی نسبت به غرب جواب نمی دهد و شکست خورده است.

من این را قاطعانه به شما می گویم که هیچ کشوری نتوانسته از طریق هضم شدن در نظام جهانی و پذیرش سلطه ی نظام جهانی و پذیرش جایگاهی که نظام جهانی برای آن کشور تعیین می کند، به یک اقتصاد نیرومند متروپل و نه پیرامونی بدل شود.

یک نمونه هم حتی وجود ندارد.

شما برای این که تبدیل به یک کشور نیرومند حتی در مدل سرمایه داری متروپل بشوید، باید مرزها و محدوده ای را که نظام جهانی برای شما تعیین می کند، بشکنید.

نظام جهانی یک نظام قلدر و ظالم و بسیار مستبد است و برای شما چهارچوب و وظیفه تعیین می کند که تو باید فقط این نفت خام را بفروشی و تکان هم نباید بخوری.

اگر صنعت می خواهی، مونتاژ؛ آن هم از نوعی که او به تو می گوید.

بعد هم باید بازار سرمایه و کالایت در اختیار او باشد.

پیش شرط رفاه مردم هر جامعه ای اولاً نیرومند شدن اقتصاد آن و ثانیاً حاکمیت عدالت بر آن اقتصاد است.

ما هم همین را نیاز داریم.

اقتصاد ما باید نیرومند شود و بر این بحران عدم توازن ساختاری غلبه کند و مدل عدالت محور بر آن حاکم شود.

با مدل نئولیبرالی و با مدیران نئولیبرالی هیچ کدام از این ها محقق نمی شود.

اصلاً نئولیبرالیزم و مدیریت تکنوکرات ها و بروکرات های نئولیبرال مانع این هاست؛ نه می گذارد اقتصاد ما نیرومند شود و نه می گذارد توزیع عادلانه ی ثروت صورت بگیرد.

تا این دو رخ ندهد، رفاه عمومی، آسایش عمومی و معیشت آسوده برای مردم فراهم نخواهد شد.


کلید واژه ها: پیشرفت - عدالت - اقتصاد - رهبر انقلاب اسلامی - تولید ناخالص ملی - مدرنیته - انقلاب اسلامی - کشور - مورد - رهبر انقلاب - مفهوم - اسلام - خبرگزاری - ساخت - قرار - اسلامی - اهتمام - اندیشه - انقلاب - بالایی - شایسته - مفهومی - تولید - همراه - گزارش - عمومی - درآمد - سنتی - حمله - رهبر

آخرین اخبار سرویس:
اصول اولیه در برخورد با آسیب دیدگان روحی بعد از حوادث ناگوار

پنجاهمین جلد «تفسیر تسنیم» منتشر شد

ماهواره بر امید، سفیر ایرانیان روی مدار صلح و دوستی

شهادت حاج قاسم سلیمانی موجب انسجام مردم در کشور شد

کدام گروه در قرآن به عنوان ملاک دینداری معرفی شده اند

دولت حداقل های مورد نیاز دانشگاه ها را تامین کند

نگرش اقتصاد محور و چالش مصالح ملی

دختران بیش از پسران بدنبال دوست یابی در فضای مجازی

دولت حداقل های مورد نیاز دانشگاه ها را تامین کند

اخذ مالیات برای سفر خارجی، افزون بر عوارض خروج از کشور است/ برای تامین بودجه راهی جز اخذ مالیات وجود ندارد

حج 99 جلوه ای از معنویت ملت ایران و اتحاد امت اسلامی خواهد بود

بررسی ادله تشکیل حکومت اسلامی در ماهنامه «معرفت»

آیا زن می تواند مهریه خود را از پدرشوهرش بگیرد؟

فیلم | ناگفته های سردار حاجی زاده از ترور شهید سردار قاسم سلیمانی

بازخوانی چگونگی شکل گیری سپر مقاومتی و صیانتی از انقلاب در مدارس

ولایتمداری از مهم ترین مؤلفه های مکتب شهید سلیمانی است

انتقاد شیخ حسین انصاریان از تقلیدکنندگان صدایش

ویدیو|خبر ورود موج سرمای بی سابقه به کشور صحت دارد؟

نگرش اقتصاد محور و چالش مصالح ملی

chr(034)اوکراین گیتchr(034) فسادی گسترده در مقامات کاخ سفید

تقدیر از قدیمی ترین رستوران دار جزیره زیبای کیش

اوکراین گیت فسادی گسترده در مقامات کاخ سفید

چرا اصولگرایان، اصلاح طلبان و اعتدالیون از روحانی ناراضی اند؟ /سئوال کیهان از رییس جمهور: شخصاً پاسخگوی کدام بی تدبیری هستید؟! /آیا ایران با عربستان مذاکره می کند؟!

استقامت از فروع معنویت است/ اخلاص و استقامت؛ رمز جهانی شدن شهید سلیمانی

«ایثار» در دموکراسی لیبرال توجیه عقلانی ندارد/ تبدیل خودخواهی به دیگرخواهی در سایه دین

رییس قوه قضاییه به یزد سفر می کند

مشکلات کارکنان دادگستری شهرستان بافق استماع شد

خاویر مِلِرو؛ یک روشنفکر کاتالان*

رییس قوه قضاییه به یزد سفر می کند

مرکز استعدادهای درخشان کیش راه اندازی میشود

برق 11 مرکز حساس تهران قطع شد

واکنش وزیر ارتباطات به خبر رفع فیلتر تلگرام

درآمدی بر تعریف فلسفه فقه در «فلسفه دین»

آیا نمایندگان ردصلاحیت شده فعلی امکان قانون گذاری در مجلس دارند؟

چرا باید با زندگی در سختی هزینه مقاومت را پرداخت کنیم؟

خستگی برخی مدیران، گردِ ناامیدی را بر ساختار آموزش و پرورش نشاند

«حاج قاسم» آرزو داشت در ایران یکبار و در عراق صد بار شهید شود

در دومین جلسه دادگاه استیضاح ترامپ چه گذشت

تامین امنیت پیش زمینه اجرای عدالت است

زبان فارسی، کودکی بی سرپرست

آغاز رتبه بندی معلمان از اواسط آذر ماه

همه چیز در مورد لایو وزیر ارتباطات

حضور رییس بسیج جامعه پزشکی کشور در ایکنا

آثار جامع و متقن علمی در خصوص ادیان شرقی وجود ندارد

آسیبی که برجام به «دریچه جمعیتی» ایران زد

واکنش سناتور آمریکایی به گزارش تلفات عین الاسد

باید از سیره حاج قاسم سلیمانی درس گرفت

چرا ترانه علیدوستی به دادسرا احضار شد؟ + عکس

با قصه حاج قاسم مدل های نظامی و معنوی را تغییر دادیم

آیا نمایندگان ردصلاحیت شده فعلی امکان قانون گذاری در مجلس دارند؟

ماجرای چالش صداوسیما و دولت چه بود؟

جریان ترور فرمانده بسیج شادگان خوزستان چه بود؟

ماجرای چالش صداوسیما و دولت چه بود؟

2 مدرسه پویش ایران من درشرق استان کرمان به بهره برداری رسید

مجلس انگلیس لایحه برگزیت را تصویب کرد

دومین نشست «ایده گفتارهای فقه حکومتی» برگزار می شود

پاسخگویی به بیش از 70 سئوال و ابهام حقوقی در کمیسیون پژوهش سازمان قضایی نیرو های مسلح

تحقیق و تفحص از شهرداری تهران به عمر مجلس دهم نمی رسد

برگزاری 140 ویژه برنامه ایام فاطمیه در کردستان

هشدار لاریجانی به اروپایی ها/ ضربه آمریکا به اقتصاد کشور را کتمان نمی کنیم

آیین بزرگداشت شهید سلیمانی با حضور امام جمعه موقت تهران و دبیرعالی جامعه روحانیت

117 هکتار از اراضی دولتی در یزد رفع تصرف شده است

رای منفی مجمع تشخیص مصلحت نظام به لایحه CTF

70 استاد دانشگاه خادم افتخاری آستان حضرت عبدالعظیم(ع) شدند

تمدید مهلت ثبت نام آزمون ورودی جامعهالزهرا(س) تا 13 بهمن ماه

همایون هاشمی:وجود آفلاتوکسین در شیر یک شایعه خطرناک بود / شیر ایران سالم و قابل مصرف است

مرگ یک گوزن در مرکز نگهداری پارک ملت تهران

کابوس ناتمام یک سقوط

سیره پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) در مواجهه با تحریم ها

رفع انحصار از آموزش زبان انگلیسی ضروری است

شورای نگهبان تحت تأثیر جوسازی ها نیست

عربستانی ها در کتب دبیرستان خود خون و مال معتقدان به حرمت قبور را حلال می دانند

بازخوانی چگونگی شکل گیری سپر مقاومتی و صیانتی از انقلاب در مدارس

کمک به مظلوم، حکم عقلی است

نمی خواهیم تجربه مسکن مهر در طرح اقدام ملی مسکن تکرار شود |

گام به گام تا خلق حماسه ای ماندگار

واکنش شهرداری به فروش عمارت chr(034)خانه شهردارانchr(034)

فراخوان طراحی هویت بصری برند ملی گردشگری منتشر شد

ولایتمداری از مهم ترین مؤلفه های مکتب شهید سلیمانی است

اردوی نوروز یا اردوی عید چیست؟ |

ناگفته های ترور حاج قاسم سلیمانی

آیت الله جزایری:مردم به جای مطالعه سرگرم فضای مجازی شده اند

70 استاد دانشگاه خادم افتخاری آستان حضرت عبدالعظیم(ع) شدند

بهنوش بختیاری مجری میلیونر شو شد

موسوی: خون به ناحق ریخته شده شهید سلیمانی را پیگیری می کنیم

محمد سلوکی مجری یک برنامه انتخاباتی شد

همکاری های جالب مدیران برای ساخت یک زائرسرا در مشهد

13 نصیحت کلیدی و مهم از موفق ترین افراد جهان برای موفقیت!

واکنش فلاحت پیشه به احتمال خروج ایران از NPT/ تصمیم انتحاری نگیریم

چرا باید با زندگی در سختی هزینه مقاومت را پرداخت کنیم؟

سخنان معاون علمی و فناوری رییس جمهور در حضور بازرگانان ترکیه و ایران

حرکت حوزه به سمت ایجاد رشته های تخصصی

اطلاع رسانی اخبار خانواده سپهبد شهید قاسم سلیمانی صرفاً از طریق سپاه انجام می شود

ادعای تازه درباره سرنوشت 800 پرونده قضایی مدیریت شهری سابق تهران

تشییع پیکر شهید مدافع حرم حجت الاسلام موسوی در قم

فراخوان طراحی هویت بصری برند ملی گردشگری منتشر شد

تمدید مهلت ثبت نام آزمون ورودی جامعهالزهرا(س) تا 13 بهمن ماه

#ترامپ

تجلی خوشنویسی عهد قاجار در آثار خوشنویسان

به تماشای جامعه امروز

«عدالت و پیشرفت» طرحی برای عبور از «شبه مدرنیته» است

«عدالت و پیشرفت» طرحی برای عبور از «شبه مدرنیته» است