سیری در «ولایت فقیه» و «حکومت اسلامی»

کتاب فقه و سیاست در ایران معاصر اثر قابل اعتنایی است که به بررسی دو مقوله ولایت فقیه و حکومت اسلامی پرداخته و با توجه به آرای امام خمینی (ره) تحلیل کرده است.

- اندیشه حکومت اسلامی به عنوان آرمان جایگزین از دهه 20 به بعد در گفتمان سیاسی ایران زاده شد و لاجرم فقه حکومت اسلامی نیز در ادبیات فقه شیعه تکوین و توسعه یافت.

فقه حکومت اسلامی نسخه های متفاوتی پیدا کرد.

یکی از مهم ترین و تأثیرگذارترین نظریه ها در حوزه فقه حکومت اسلامی، دیدگاه امام خمینی (ره) و نظریه ولایت فقیه او بود.

نظریه امام چنان اهمیتی یافت که به تدریج نوعی همسانی یا ملازمه بین نظریه ولایت فقیه و حکومت اسلامی پیدا شد و هر کدام آن دیگری را تداعی نمود.

این نظریه از دهه 20 در آثار امام خمینی (ره) ظاهر شده و تکامل یافته است.

تحول شناسی ادبیات نظریه در اندیشه امام خمینی (ره) ملازمه تعیین کننده ای بین دو مفهوم حکومت اسلامی و ولایت فقیه وجود دارد.

این ملازمه، از نخستین آثار مکتوب ایشان تا آخرین نوشته ها خطاب به شورای بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در سال 1368 دیده می شود.

در گفتار سوم از کشف الاسرار (1324) که به موقعیت روحانی در جامعه شیعه پرداخته است، نخستین توضیح از این ملازمه دیده می شود.