مانی پیامبر و نقاش

چگونه اندیشه ای برخاسته از ایران ساسانی توانست به یکی از گسترده ترین جریان های دینی جهان باستان تبدیل شود؟ علی نیکویی در این مقاله با واکاوی ریشه ها و ابعاد آیین مانی، - اهمیت این نظام فکری در آن بود که سرنوشت فرد را بخشی از روایتی کیهانی می دانست؛ روایتی که در آن شناخت حقیقت با رهایی نور پیوند می خورد.

[viii] مانی و میراث ادیان پیشین؛ اقتباس یا بازآفرینی؟ اندیشه مانی در خلأ شکل نگرفت او در میان رودان سرزمینی واقع در محل تلاقی سنت های دینی و فرهنگی گوناگون پرورش یافت و با فضایی آشنا شد که در آن باورهای ایرانی، مسیحیت و دیگر جریان های دینی حضور داشتند؛ ازاین رو شناخت مانویت بدون توجه به این زمینه تاریخی دشوار است.

بااین حال شباهت میان برخی آموزه های مانوی و سنت های پیشین به تنهایی برای اثبات اقتباس مستقیم از یک دین مشخص کافی نیست.

[ix] مانی خود را پیام آوری در امتداد زنجیره ای از آورندگان حقیقت می دانست، در روایت دینی او شخصیت هایی چون زرتشت، بودا و عیسی جایگاهی مهم داشتند و هر یک با رساندن پیام حقیقت به مردمان روزگار خود پیوند می یافتند.

بااین حال مانی برای رسالت خویش جایگاهی ویژه قائل بود و پیام خود را کامل تر و برای انتقال به نسل های آینده مناسب تر می دانست.