فقیهی که تاریخ معاصر ایران را به خوبی می شناخت

آیت الله شبیری نه تنها کلیت تاریخ معاصر را می شناخت، بلکه رابطه فقهای بزرگ شهرهای مختلف با مردم و حاکمیت زمان شان را به خوبی می دانست؛ از تهران و اصفهان و شیراز گرفته تا مشهد و تبریز و زنجان و حتی نجف و کربلا.

- 1- مرجعیت به عنوان یک واقعیت دینی اجتماعی یکی از ویژگی های خاص جامعه تشیع است.

چنین پدیده ای در ادیان و مذاهب دیگر بدین گونه که در تاریخ و جهان تشیع وجود دارد، وجود ندارد.

حتی رهبری در کلیسای کاتولیک که در اختیار پاپ است، و علی رغم شباهت های فراوانش با مرجعیت، در نهایت چنین نیست.

این سخن و به دلایل مختلف در مورد ایران صحیح تر است.

صرف نظر از دلایل نظری و فقهی، از اوایل دوران قاجار و به علت های مختلف شرایط به گونه ای بود که فقیهان عموم مناطق و شهرهای کوچک و بزرگ در موقعیتی متفاوت با موقعیت فقها در دوران های گذشته، قرار گرفتند.

در بسیاری از موارد آنان جبران کننده ضعف حکومت در عرضه امور خدماتی و آموزشی و رفاهی بودند؛ و بعضاً در کنار مردم و در برابر حاکم مستبدی که هیچ حقی برای رعایایش قائل نبود؛ خصوصا در گرفتن مالیات.

حاکم سمت و جایگاهش را از سلطان خریده بود و می کوشید در اولین فرصت ممکن آنچه را پرداخته بود، از مردم قلمرویش بگیرد.