ضرورت رقیب باثبات؛ ایران در محاسبات ژئوپلیتیکی ترکیه

ایران باثبات برای ترکیه می تواند رقیب باشد؛ اما همین ایرانِ باثبات، مرزی قابل مدیریت، ساختار حکمرانی مشخص، مسیرهای تجاری قابل پیش بینی و یک طرف مشخص برای مذاکره در اختیار آنکارا قرار می دهد.

- در سیاست بین الملل، همسایه الزاماً دوست نیست و رقیب نیز الزاماً دشمنی نیست که شکست یا فروپاشی او مطلوب باشد.

گاه پیچیده ترین روابط میان کشورهایی شکل می گیرد که در یک میدان با یکدیگر رقابت می کنند و در میدانی دیگر، بقای نظم و ثبات یکدیگر را برای امنیت خود ضروری می یابند.

مناسبات ایران و ترکیه نمونه ای برجسته از همین وضعیت است؛ رابطه ای که در آن رقابت ژئوپلیتیکی، همکاری اقتصادی، ملاحظات امنیت مرزی، مسأله کردها، انرژی و رقابت بر سر کریدورهای اوراسیا به شکلی درهم تنیده عمل می کنند.

ترکیه و ایران 560 کیلومتر مرز مشترک دارند؛ مرزی که وزارت خارجه ترکیه می گوید نزدیک به چهار قرن تقریباً بدون تغییر باقی مانده است.

آنکارا و تهران در سوریه، عراق، قفقاز جنوبی و برخی ترتیبات ژئوپلیتیکی آسیای مرکزی الزاماً منافع یکسانی ندارند، اما در عین حال، هر دو به حفظ نوعی نظم قابل پیش بینی در مرزهای مشترک و محیط پیرامونی خود نیازمندند.

این پارادوکس را می توان با اتکا به نظریه موازنه تهدید استیون والت توضیح داد.