بارگاه شمس تبریزی ؛ یک استثنا در میراث فرهنگی ایران / هیچ بنایی حتی برج آزادی هم شانسی مثل آن نداشته است

بارگاه شمس تبریزی این فرصت را پیدا کرد که به استثنایی در تاریخ میراث فرهنگی ایران تبدیل شود؛ فرصتی که بسیاری از بناهای ساخته شده، چه پیش از انقلاب و چه پس از آن، هنوز به دست نیاورده اند.

عصر ایران ؛ حسن ظهوری ــ بارگاه شمس تبریزی در خوی، 15 مهر 1405 به طور رسمی افتتاح شد؛ اما چند روز پیش از آن، در 11 مهر 1405، با شماره 34594 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود.

دلیل این ثبت، شأن ملی و برخورداری از معیارهای مختلفی بود که برای ثبت آثار ملی در نظر گرفته شده اند.

به این ترتیب، بارگاه شمس تبریزی نه تنها نخستین بنایی است که به طور کامل پس از انقلاب ساخته شده و در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده، بلکه تنها بنایی است که پیش از افتتاح رسمی هم ثبت ملی شده است؛ اتفاقی که در روند ثبت آثار ملی چندان مرسوم نیست.

قوانین مربوط به ثبت آثار ملی در ایران، مسیری پرفرازونشیب را طی کرده اند.

نخستین قانون مهم و رسمی در این زمینه، قانون راجع به حفظ آثار ملی بود که 12 آبان 1309، در دوره رضاشاه، به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

ماده یک این قانون به صراحت اعلام می کرد که تمام آثار صنعتی، ابنیه و اماکنی که تا پایان دوره سلسله زندیه در ایران احداث شده اند، اعم از منقول و غیرمنقول، می توانند جزو آثار ملی ایران محسوب شوند و تحت حفاظت و نظارت دولت قرار گیرند.