بحران عقلانیت در ایران امروز

جامعه ای که کمتر می خواند، الزاماً جامعه ای غیرعقلانی نیست؛ اما جامعه ای که فرصت و عادت مطالعه ی عمیق، گفت وگو و مواجهه با اندیشه ی متفاوت را از دست می دهد، بخشی از ابزارهای پرورش عقلانیت را نیز از دست می دهد عصر ایران؛ ایلیا دیانوش- ده سال پیش یادداشتی با عنوان چرا کتاب نمی خوانیم؟ نوشتم که در عصرایران منتشر شد (asriran.

com/0027Rh ) و با استقبال قابل توجه مخاطبان روبه رو شد.

آن زمان، مسأله را بیشتر یک آسیب فرهنگی می دیدم که چرا مطالعه ی عمیق در زندگی ما جایگاه شایسته ای ندارد و چرا اطلاعات پراکنده را با دانستن اشتباه می گیریم؟ ده سال گذشته است و امروز به نظرم می رسد آن پرسش را باید یک پله بالاتر برد: آیا مسأله فقط کتاب نخواندن است یا با بحران بزرگ تری به نام بحران عقلانیت مواجهیم؟ جامعه ای که کمتر می خواند، الزاماً جامعه ای غیرعقلانی نیست؛ اما جامعه ای که فرصت و عادت مطالعه ی عمیق، گفت وگو و مواجهه با اندیشه ی متفاوت را از دست می دهد، بخشی از ابزارهای پرورش عقلانیت را نیز از دست می دهد.

عقلانیت؛ از دکارت تا گفت وگو اگر بخواهیم مفهوم عقلانیت را در تاریخ اندیشه ی مدرن بسیار فشرده دنبال کنیم، دکارت (دانشمند و فیلسوف فرانسوی) نقطه ی آغاز مهمی است: چگونه می توان مطمئن شد آن چه می دانیم، درست است؟ شک روشمند دکارت در نهایت به می اندیشم، پس