قدرت؛ مسئله ای مهم تر از فرهنگ و جغرافیا

دارون عجم اوغلو، برنده نوبل اقتصاد 2024، در تحلیل مسیر توسعه ملت ها بر نقش ساختار قدرت و کیفیت نهادها تأکید دارد؛ دیدگاهی که نشان می دهد برخورداری از منابع و ظرفیت انسانی، بدون حکمرانی کارآمد و قدرت پاسخگو، لزوماً به توسعه منجر نمی شود.

دکتر علی هاشمیدبیرکل سابق ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور و مدرس دانشگاه دارون عجم اوغلو، برنده نوبل اقتصاد 2024، در کتاب چرا ملت ها شکست می خورند یک پرسش بنیادین را مطرح می کند: چرا برخی ملت ها ثروتمند و توسعه یافته می شوند و برخی دیگر، با وجود منابع و ظرفیت های فراوان، در فقر و بحران باقی می مانند؟ پاسخ او بیش از آنکه اقتصادی باشد، سیاسی و نهادی است: مسئله اصلی، چگونگی توزیع و مهار قدرت است.

نمونه هایی مانند نوگالس در مرز آمریکا و مکزیک، برلین شرقی و غربی و کره شمالی و جنوبی نشان می دهند که وقتی جغرافیا، تاریخ، زبان و حتی خانواده ها مشابه اند، تفاوت سرنوشت را باید بیش از هر چیز در نهادها و ساختار قدرت جست وجو کرد.

از نگاه عجم اوغلو، دو نوع نهاد تعیین کننده اند: نهادهای فراگیر؛ جایی که قانون بر افراد حاکم است، قدرت قابل نظارت و پاسخگوست، رقابت اقتصادی امکان پذیر است، مالکیت و حقوق شهروندان محترم شمرده می شود و مردم می توانند حاکمان را از طریق سازوکارهای قانونی تغییر دهند.