مرجعیت با کدام است؟ رسانه یا انسان رسانه؟!

پیش از انقلاب و سال های منتهی به 1357، معلمان به عنوان روشنفکر محلی در بسیاری از شهرها و روستاها، یکی از باسوادترین و اثرگذارترین افراد جامعه و واسطه ی ورود مفاهیم جدید به جامعه بودند که می توانستند بر بسیاری از مسائل اجتماعی و سیاسی اثرگذار باشند و به دلیل ارتباط روزمره با خانواده ها و دانش آموزان، نفوذ اجتماعی گسترده ای داشتند.

بعد از انقلاب و در سال های ابتدایی دهه ی 1360، و با تشکیل نهضت سوادآموزی که معلم و مربی سوادآموزی به نقاطی می رفت که رسانه، دانشگاه و حتی گاهی ساختار اداری حضور پررنگی نداشتند، نقش معلم با توجه به تعداد و گستردگی جغرافیایی آموزش وپرورش، به این قشر یک ویژگی منحصربه فرد می داد که در ساختن انسان و جامعه ی جدید پررنگ تر شد.

  در دوران جنگ و دهه ی نخست جمهوری اسلامی، مرجعیت سیاسی و فرهنگی بیش از پیش در ساختارهای رسمی، روحانیت، نهادهای انقلابی و رسانه های رسمی متمرکز شد.

مرجعیت سیاسی عمدتاً در اختیار منبر، مسجد و روحانیون بود که مهم ترین کانون های تولید معنا و شکل دهی به افکار عمومی بودند و تلویزیون و رادیو نیز نقش بسیار مهمی در تولید روایت فرهنگی داشتند.

در این دوره، امکان تکثر رسانه ای و رقابت بر سر توجه عمومی بسیار محدود بود.