عقلانیت دیپلماتیک و منازعه بر سر منافع ملی

تأملی جامعه شناختی بر مناقشه های پساجنگ و جایگاه گفت وگوی ملی در سیاست خارجی ایران - مقدمه: سیاست در لحظه بازسازی تجربه جنگ ها، فارغ از ابعاد نظامی و ژئوپلیتیک آن، همواره نقطه ای تعیین کننده در بازآرایی نظم سیاسی، اجتماعی و ذهنی یک جامعه به شمار می رود.

در سنت جامعه شناسی سیاسی، لحظات پس از جنگ نه صرفاً دوره ای از آتش بس نظامی، بلکه مرحله ای از بازتعریف مشروعیت ، بازسازی سرمایه اجتماعی و بازچینش اولویت های ملی تلقی می شود.

در چنین بزنگاه هایی، دولت ها ناگزیرند میان استمرار منطق تقابل و حرکت به سوی منطق دیپلماسی، یکی را برگزینند.

انتخاب مسیر مذاکره و توافق، در بسیاری از نظریه های روابط بین الملل، نه نشانه ضعف بلکه بیانگر نوعی عقلانیت راهبردی برای کاهش هزینه های بقا و افزایش ظرفیت کنش ملی است.

در این چارچوب، هرگونه تفاهم یا توافق بین المللی که از مسیر نهادهای رسمی و قانونی کشور عبور کرده باشد، بخشی از فرایند حکمرانی محسوب می شود و نه امری بیرون از آن.

سیاست خارجی و مسأله مشروعیت نهادی بر اساس نظریه ماکس وبر، مشروعیت در نظام های مدرن عمدتاً بر پایه عقلانیت قانونی استوار است.

یعنی تصمیم زمانی واجد اعتبار سیاسی است که از مسیر نهادهای تعریف شده و قواعد رسمی عبور کرده باشد.