تاب آوری اجباری؛ از انسجام جنگی تا آستانه فرسودگی اجتماعی

حوادث و رخدادهایی که مشخصا مردم ایران در یک دهه اخیر از سرگذارندند، مفهوم تاب آوری Resilience را از یک بحث صرفا روان شناختی یا مهندسی، به یک بحث عمیق جامعه شناختی و نهادی برای تحلیل رفتار آنها تبدیل کرده است.

در شرایطی که طبق الگوهای کلاسیک جامعه شناسی انتظار می رفت با بروز تهدیدات نظامی مستقیم و وقوع مجددجنگ در روزهای پایانی سال 1404، شاهد فروپاشی نظم اجتماعی یا موج های عظیم جابجایی جمعیت (مانند آنچه در اوکراین یا افغانستان رخ داد) باشیم، اما جامعه ایران رفتار متفاوتی از خود نشان داد.

ایران در جریان چهل روز حمله و تجاوز خارجی قرار گرفت؛ اما سوریه نشد.

فهم این موضوع معطوف به دیدن به ابعاد و سویه های مختلف رفتار مردم است.

به نظر می رسد جامعه ایران طی دهه ها بحران، به نوعی عقلانیت بقا دست یافته و این گزاره رسیده است که هزینه آوارگی و پناهندگی از دست دادن هویت، دارایی ها و عدم قطعیت در سرزمین بیگانه بسیار فراتر از خطرات ماندن است.

در واقع روند سال های اخیر از بروز و ظهور چرخه های اعتراضی در سال های 1396، 1398، 1401، 1404 و پاندمی بیماری کووید نوزده و تبعات زیان بار هر یک از این رخدادها، تداوم وضعیت رکود و تورم و التهابات بازار ارز؛ باعث شده که بخشی از مردم بروز جنگ، اعتراضات و یا پاندومی یک بیماری را نه به عنوان یک گسست ناگهانی، بلکه به عن�