مطالب مرتبط:
در سوگ شهادت امام سجاد علیه السلام
تصاویر/ مراسم عزاداری شب شهادت امام سجاد(ع) در مسجد امام سجاد(ع) پردیسان
گریه های احیاگر امام سجاد(ع)
سوگواری زائران و مجاوران رضوی در سالروز شهادت امام سجاد (ع)
ویژه برنامه های رادیو فرهنگ در سوگ امام سجاد (ع)
-6 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 19 مرداد 1401 ساعت 17:372022-08-10سياسي

راهبردهای امام سجاد(ع) در هدایت مردم و احیای اسلام محمدی(ص)


معاون فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: محققان مسلمان عصر امام سجاد(ع) را از نظر سیاسی و فرهنگی، تاریک ترین عصر ها می دانند و از آن، - راهبردهای امام سجاد(ع) در هدایت مردم و احیای اسلام محمدی(ص) معاون فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: محققان مسلمان عصر امام سجاد(ع) را از نظر سیاسی و فرهنگی، تاریک ترین عصر ها می دانند و از آن، به دوره سقوط فرهنگ اسلام یاد می کنند؛ بر این اساس جامعه عصر امام سجاد(ع)، دارای شاخصه هایی است که آن را از جامعه عصر امامان دیگر متفاوت می کند.

اگر چه امام حسین(ع) در واقعه عاشورا و پیامد های اجتماعی، سیاسی و اعتقادی آن نقش محوری داشت، اما امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) نیز نقش بسیار اساسی و مهمی در قیام کربلا داشتند.

دوران امامت امام سجاد(ع)، یکی از مشکل ترین و بحرانی ترین دوران امامت تشیع است.

در این دوران به سبب اتفاقاتی که رخ داده بود، جامعه اسلامی باید به نوعی تجدید بنا می شد.

در واقع امام سجاد(ع)، باید تفکر و مکتب راستین اسلام ناب را از نو پایه گذاری می کرد.

از این رو می توان حضرت را پرچمدار مدیریت بحران مسائل اجتماعی و فکری شیعیان در آن دوران دانست که با راهبرد های هوشمندانه و اندیشمندانه، ضمن حفظ تشیع، اسباب بالندگی و زمینه های ارتقای کمی و کیفی شیعیان را فراهم کرد.

در این یادداشت ضمن بررسی شرایط جامعه عصر امام سجاد(ع)، برخی راهبرد های آن حضرت بررسی می شود.

اوضاع سیاسی و اجتماعی عصر امام سجاد(ع) محققان مسلمان عصر امام سجاد(ع) را از نظر سیاسی و فرهنگی، تاریک ترین عصر ها می دانند و از آن، به دوره سقوط فرهنگ اسلام یاد می کنند.

بر این اساس جامعه عصر امام سجاد(ع)، دارای شاخصه هایی است که آن را از جامعه عصر امامان دیگر متفاوت می کند که به برخی از این شاخصه ها اشاره می شود.

امام صادق(ع) در ترسیم وضع تلخ و اندوه بار جامعه و شیعیان عصر امام چهارم(ع) فرموده است: اِرْتَدَّ النَّاسُ‏ بَعْدَ قَتْلِ‏ الْحُسَیْنِ‏(ع) إِلَّا ثَلَاثَهً أَبُوخَالِدٍ الْکَابُلِیُّ وَ یَحْیَی ابْنُ أُمِّ الطَّوِیلِ وَ جُبَیْرُ بْنُ مُطْعِمٍ، ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ لَحِقُوا وَ کَثُرُوا؛ بعد از شهادت امام حسین(ع) همه مردم از مسیر اهل بیت: برگشتند، مگر سه نفر: ابوخالد کابلی، یحیی بن ام طویل و جبیر بن مطعم.

سپس مردم اندک اندک به آنان محلق شدند .

بنا بر سخن امام صادق(ع)، تنها سه نفر از مردم به امامت امام سجاد(ع) معتقد و شیعه حقیقی بودند.

اگر چه شیعیان در تمامی دوران امامت ائمه، از نظر کمی و کیفی همیشه در اقلیت بوده اند، اما در دوران امامت امام سجاد(ع) این تعداد به کمترین حد ممکن رسید؛ زیرا تعداد قابل توجهی از شیعیان در کربلا، بخشی دیگر از آن ها در واقعه توابین و بخش دیگری در قیام مختار به شهادت رسیده بودند.

بنا بر نقل های تاریخی حدود پنج تا هفت هزار نفر توسط مصعب بن زبیر که به مبارزه با مختار برخاسته بود، به شهادت رسیدند، بخشی دیگر از شیعیان مدینه از جمله 80 نفر از صحابی پیامبر(ص) و 700 نفر از حافظان قرآن که علیه مخالفت یزید قیام کرده بودند در هجوم وحشیانه لشکر شام به فرماندهی مسلم بن عقبه و حصین بن نمیر به شهادت رسیدند؛ تاریخ نویسان شمار کشته شدگان این واقعه را بیش از چهار هزار نفر و به قولی 11 هزار و 700 نفر دانسته اند.

بر این اساس امام سجاد(ع) فرمود: مَا بِمَکَّهَ وَ لَا بِالْمَدِینَهِ عِشْرُونَ‏ رَجُلًا یُحِبُّنَا: در مکه و مدینه بیست نفر دوستدار واقعی نداریم .

سهل بن شعیب، یکی از بزرگان مصر می گوید: روزی به حضور علی بن الحسین(ع) رسیدم و احوال ایشان را پرسیدم، فرمود: فکر نمی کردم شخصیت بزرگی از مصر مثل شما نداند که حال ما چگونه است؟ اینک اگر وضع ما را نمی دانی، برایت توضیح می دهم: وضع ما در میان قوم خود، مثل وضع بنی اسراییل در میان فرعونیان است که پسران شان را می کشتند و دختران شان را زنده نگه می داشتند.

امروز وضع بر ما به قدری تنگ و دشوار است که مردم با سبّ و ناسزاگویی به بزرگ و سالار ما بر فراز منبر ها، به دشمنان ما تقرب می جویند .

دشمنی با اهل بیت(ع) و دینداری ظاهری و سطحی عبدالله زبیر مکه را به عنوان محل حکومت خود انتخاب کرده بود و دوران حکومتش 9 سال به طول انجامید، او بر پایه گفته خود، کینه ای 40 ساله نسبت به اهل بیت(ع) داشت؛ این کینه را می توان در خطابه های او علیه امام علی(ع) و پیروان آن حضرت و نیز در ناسزاگویی به امام در ملاقات با ابراهیم بن مالک اشتر به وضوح مشاهده کرد.

دشمنی او با اهل بیت پیامبر(ص) تا آنجا بود که تا 40 هفته در خطبه نماز جمعه حتی از درود فرستادن بر پیامبر(ص) خودداری کرد تا مبادا اهل بیت(ع) به آن افتخار کنند و می گفت: إنَّ لَهُ أَهیلُ سُوءٍ فَإِن ذُکِرَ مَدُّوا أَعناقَهُم لِذِکرِهِ: رسول خدا(ص) خاندان بدی دارد که با یاد شدن رسول خدا(ص) گردنکشی می کنند.

همچنین بیشترین دوره امامت امام سجاد (ع) با دوران حکومت عبدالملک بن مروان همزمان بود، در دشمنی مروان و خاندان او نسبت به بنی هاشم، به ویژه فرزندان علی(ع) جای بحث و استدلال نیست.

در زیارت عاشورا، آل مروان در کنار آل زیاد لعن شده اند.

در بخشی از زیارت عاشورا می خوانیم: فَرِحَتْ‏ بِهِ‏ آلُ‏ زِیَادٍ وَ آلُ مَرْوَانَ بِقَتْلِهِمُ الْحُسَیْنَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ: خاندان زیاد و خاندان مروان افرادی بودند که از شهادت امام حسین (ع) مسرور و شادمان شدند.

دوران امامت امام سجاد(ع)، یکی از دشوارترین دوران حیات اسلام است.

امام حسین(ع) در توصیف مردمان این عصر فرموده است: النَّاسَ‏ عَبِیدُ الدُّنْیَا وَ الدِّینُ‏ لَعْقٌ عَلَی أَلْسِنَتِهِمْ یَحُوطُونَهُ مَا دَرَّتْ مَعَایِشُهُمْ فَإِذَا مُحِّصُوا بِالْبَلَاءِ قَلَّ الدَّیَّانُون‏: مردم بنده دنیا هستند و دین بر زبان شان می چرخد و تا وقتی زندگی هایشان بر محور دین بگردد، به دنبال آن هستند؛ اما وقتی به وسیله بلا آزموده شوند، دینداران اندک می شوند.

بهره مردم آن دوران از دین، به اندازه بهره انسان گرسنه از چشیدن شیرینی بود.

از این رو در تضاد دین با دنیا، دین مغلوب بود و مردم دنیا را بر دین ترجیح می دادند.

در این زمان به علت تبلیغات گسترده حاکمان علیه امامان شیعه، مردم از اهل بیت(ع) و مفسران وحی جدا شده بودند.

در این دوران قداست زدایی از خاندان نبوت در دستور کار حاکمانی چون عبدالملک بن مروان قرار گرفته بود.

از همین رو بود که حجاج که نماینده عبدالملک بن مروان بود، به زائرین قبر رسول خدا(ص) می گفت: به شام بروید و قصر امیرالمؤمنین عبدالملک بن مروان را طواف کنید، مگر نمی دانید خلیفه رسول از خود او برتر است.

گسترش ناهنجاری های اخلاقی اوضاع فرهنگی مدینه در دوران امامت امام سجاد(ع)، بسیار اسفناک بود.

فساد و فحشا عمومی شده و مجلس میگساری و آوازخوانی افزایش یافته بود.

بسیاری از خانه های شهر مدینه که زمانی شب ها صدای نیایش، دعا و قرآن از آن ها شنیده می شد، به مجالس آوازه خوانی و جشن های مختلط تبدیل شده بود.

رقاصه ها، نوازندگان و خوانندگان از بالاترین منزلت اجتماعی برخوردار شده بودند.

برای مثال وقتی جمیله که یکی از خوانندگان مشهور بود، به حج رفت؛ در شهرهای مختلف در مسیر حج مورد استقبال مردم قرار گرفت؛ به گونه ای که تا آن زمان چنین استقبالی برای هیچ عالِم و بزرگی رخ نداده بود؛ طبیعی است که وقتی حاکم فاسد باشد، برای اینکه بتواند بر مردم حکومت کند، مردم نیز باید فاسد باشند.

امام سجاد(ع) در چنین اوضاع و شرایطی باید به بازیابی و بازسازی جامعه اقدام کند و شیعه یا همان اسلام راستین را دوباره پی ریزی کند.

راهبردهای امام سجاد(ع) حضرت زین العابدین(ع) برای هدایت مردم به اسلام اصیل اقداماتی انجام داد که به برخی از آن ها اشاره می شود: از آنجا که در زمان امام چهارم(ع) شرایط اختناق آمیزی حکم فرما بود، امام(ع) بسیاری از اهداف و مقاصد خود را در قالب دعا و مناجات بیان می کرد.

مجموع دعا ی امام سجاد(ع) به نام صحیفه سجادیه معروف است که پس از قرآن مجید و نهج البلاغه، بزرگ ترین و مهم ترین گنجینه گران بهای حقایق و معارف الهی به شمار می رود؛ به گونه ای که از ادوار پیشین از طرف دانشمندان برجسته ما اخت القرآن و انجیل اهل بیت: و زبور آل محمد(ص) لقب گرفته است.

در مکاتبه ای که میان مرحوم آیت الله مرعشی نجفی و طنطاوی، یکی از بزرگان مصر صورت گرفته بود؛ مرحوم آیت الله مرعشی نجفی کتاب صحیفه سجادیه را برای طنطاوی فرستاده بود.

طنطاوی در مدح و ثنای این کتاب ارزشمند گفته بود: چگونه تا الآن ما را از این کتاب با ارزش محروم کرده بودید؟ شما مقصر هستید که ادعیه ای مانند دعاهای امام سجاد(ع) را به ما معرفی نکرده اید .

دعاهای صحیفه سجادیه در موضوعات مختلفی همچون خداشناسی، انسان شناسی، جهان شناسی، جایگاه پیامبر(ص) و اهل بیت:، امامت، فضایل و رذایل اخلاقی و .

است.

یکی از پرتکرارترین دعاهای امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه، ذکر صلوات بر پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) است؛ مانند دعای 47 که طولانی ترین دعای این کتاب شریف است که امام(ع) برای تثبیت جایگاه پیامبر(ص) و اهل بیت: از آن استفاده نمود؛ چنانکه در این دعا می فرماید: رَبِّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلاهً تُجَاوِزُ رِضْوَانَکَ وَ یَتَّصِلُ اتِّصَالُهَا بِبَقَائِکَ .

رَبِّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، صَلاهً تَنْتَظِمُ صَلَوَاتِ مَلائِکَتِکَ وَ أَنْبِیَائِکَ وَ رُسُلِکَ وَ أَهْلِ طَاعَتِکَ .

رَبِّ صَلِّ عَلَیْهِ وَ آلِهِ، صَلاهً تُحِیطُ بِکُلِّ صَلاهٍ سَالِفَهٍ وَ مُسْتَأْنَفَهٍ: پروردگارا! بر محمد و آلش درود فرست؛ درودی که از خشنودی تو فرا رود و پیوندش به جاودانی تو وصل شود و پایان نپذیرد .

پروردگارا! بر محمد و آلش درود فرست؛ درودی که درود فرشتگان و پیامبران و رسولان و اهل طاعتت را به رشته نظم درآورد .

پروردگارا! بر او و آلش درود فرست؛ درودی که هر درود گذشته و جدید را در برگیرد.

در شرایطی که دشمنان تلاش می کردند نام پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) را از خطبه نماز جمعه حذف کنند، آن حضرت با ذکر صلوات، جایگاه پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) را در جامعه تثبیت می کرد.

امام(ع) در این تنگناها و شرایط دشوار با راهبرد تقیه و دعا، طی مدت 34 سال جایگاه اهل بیت(ع) را آرام آرام در میان مردم تثبیت کرد تا آنجا که وقتی هشام بن عبدالملک به حج رفته بود؛ امام(ع) نیز در مکه حضور داشت.

وقتی هشام نتوانست به دلیل ازدحام جمعیت حجرالاسود را زیارت کند، امام سجاد(ع) وارد شد و مردم راه را برای آن حضرت باز کردند تا امام(ع) بتواند به راحتی خانه خدا و حجرالاسود را زیارت کند.

در این هنگام فردی با اشاره با امام(ع)، از هشام پرسید: این شخص کیست که تو با این عظمت و برادر خلیفه بودن، مردم برای تو راه باز نکردند؛ اما برای او راه باز کردند؟ هشام جواب داد: او را نمی شناسم.

فرزدق شاعر که در آنجا حاضر بود، به هشام گفت: تو او را نمی شناسی ولی این زمین و زمان او را می شناسند و این شعر را سرود: هذَا الَّذِی تَعْرِفُ الْبَطْحَاءُ وَطْأَتَهُ وَ الْبَیْتُ یَعْرِفُهُ وَ الْحِلُّ وَ الْحَرَمُ این کسی است که سرزمین بطحا جای پایش را می شناسد و خانه کعبه و بیرون حرم و حرم او را می شناسند.

 تبیین جایگاه امامت در حکومت اسلامی از آنجا که امام چهارم(ع) در عصر اختناق زندگی می کرد، نمی توانست مفاهیم مورد نظر خود را به صورت آشکار بیان کند از این رو با شیوه موعظه مردم را با اندیشه اسلامی آشنا می ‏کرد.

بررسی این موعظه ها نشان می دهد که امام(ع) با روش حکیمانه و بسیار زیرکانه ای، مباحثی را که اثر و نتیجه سیاسی داشت و بر ضد دستگاه حاکم بود؛ بدون آنکه حساسیت حکومت را بر برانگیزد، به مردم انتقال می داد.

امام(ع) مسئله امامت و رهبری جامعه اسلامی توسط امام معصوم(ع) را تبیین و مردم را از حاکمیت حاکمان زور و کفر و سردمداران فاسق و منافق آگاه می ‏ساخت؛ چنانکه فرمود: مردم پرهیزگار باشید و بدانید که به سوی خدا باز خواهید گشت.

آن روز (رستاخیز) هر کس آنچه را که از نیک و بد انجام داده است، نزد خود حاضر خواهد یافت و آرزو خواهد کرد که بین او و اعمال بدش فرسخ ها فاصله باشد؛ نخستین اموری که دو فرشته منکر و نکیر در قبر از آن سؤال خواهند کرد، خدای تو که او را عبادت می ‏کنی و پیامبر تو که به سوی تو فرستاده شده است و دین تو که از آن پیروی می‏ کنی، و کتاب آسمانی که آن را تلاوت می ‏کنی، و امام تو که ولایتش را پذیرفته ای، است.

همچنین در دعاهای مختلف صحیفه سجادیه همواره به جایگاه رفیع امامت، اشاره کرده است؛ چنانکه در دعای 48 فرموده است: اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا الْمَقَامَ لِخُلَفَائِکَ وَ أَصْفِیَائِکَ وَ مَوَاضِعَ أُمَنَائِکَ فِی الدَّرَجَهِ الرَّفِیعَهِ الَّتِی اخْتَصَصْتَهُمْ بِهَا قَدِ ابْتَزُّوهَا، وَ أَنْتَ الْمُقَدِّرُ لِذَلِکَ، لا یُغَالَبُ أَمْرُکَ وَ لا یُجَاوَزُ الْمحْتُومُ مِنْ تَدْبِیرِکَ کَیْفَ شِئْتَ وَ أَنَّی شِئْتَ وَ لِمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ غَیْرُ مُتَّهَمٍ عَلَی خَلْقِکَ وَ لَا لِإِرَادَتِکَ حَتَّی عَادَ صِفْوَتُکَ وَ خُلَفَاؤُکَ مَغْلُوبِینَ مَقْهُورِینَ مُبْتَزِّینَ، یَرَوْنَ حُکْمَکَ مُبَدَّلًا وَ کِتَابَکَ مَنْبُوذاً وَ فَرَائِضَکَ مُحَرَّفَهً عَنْ جِهَاتِ أَشْرَاعِکَ وَ سُنَنَ نَبِیِّکَ مَتْرُوکَهً؛ خدایا! این جایگاه اقامه نماز عید قربان و جمعه که ویژه اوصیا و برگزیدگانت و جایگاه امنای توست، در مرتبه بلندی است که آن را ویژه آنان قرار دادی؛ ولی غاصبان و غارتگران این مقام را از آن ها به غارت بردند و تو تقدیر کننده آنی.

فرمانت مغلوب کسی نشود و از تدبیر حتمی ات هر گونه که بخواهی و هر زمان که بخواهی، فراتر نتوان رفت.

به سبب اینکه تو آگاه تر به اموری و نسبت به آفریدنت و اراده ات متهم نیستی، کار این غارتگری نسبت به جایگاه عظیم عید و جمعه تا آنجا رسید که برگزیدگانت و اوصیانت، مغلوب و شکست خورده و حقوق شان به غارت رفت.

می دیدند که حکم و فرمانت تغییر یافته، کتابت دور انداخته شده، واجباتت از مسیر شرایعت به دست تحریف افتاده و سنت های پیامبرت متروک مانده است.

این فرمایش امام سجاد(ع)، گویای وخامت جامعه اسلامی آن روز است.

امام(ع) در چنین زمانه ای که هم نام پیامبر(ص) و هم جایگاه امامت روزبه روز ضعیف شده بود، باید جامعه مسلمین را بازسازی می کرد و به مردم یادآوری می نمود؛ از همین رو در ادامه دعا می فرماید: خدایا، دشمنان شان را از اولین و آخرین و هر که به کردارشان راضی شد و طرفداران و پیروان شان را لعنت کن.

خدایا، مرا اهل توحید و ایمان به خود و تصدیق به رسولت و امامانی که طاعت شان را واجب فرموده ای، قرار ده؛ آن هم از جمله کسانی که توحید و ایمان، به وسیله آن ها و به دست آنان جریان پیدا می کند.

آمین، ای پروردگار جهانیان! نیروسازی و نشر معارف اسلامی؛ راهبرد امام سجاد یکی از راهبرد های امام سجاد(ع) کادر سازی است؛ یعنی امام(ع) به تربیت شاگردان برجسته علمی، سیاسی و اخلاقی همچون ابوحمزه ثمالی، ابان بن تغلب و ابوخالد کابلی  پرداخت و به آنان ظلم ستیزی، معارف الهی و فضایل را آموخت.

ابوحمزه ثمالی نقل می کند امام(ع) طی سخنانی فرمود: خداوند ما و شما را از مکر ستمگران و ظلم حسودان و زورگویی جباران حفظ کند، ای مؤمنان شما را طاغوت ها و طاغوتیان دنیاطلب که دل به دنیا سپرده و شیفته آن شده اند و به دنبال نعمت های بی ارزش و لذت های زودگذر آن هستند، فریب ندهد؛ به جانم سوگند، در ایام گذشته حوادثی را پشت سر گذاشتید و از انبوه فتنه ها به سلامت گذشتید، در حالی که پیوسته از گمراهان و بدعت گذاران و تبهکاران در زمین دوری و تبری می جستید؛ پس اکنون نیز از خدا یاری بخواهید و به سوی فرمانبری از خدا و اطاعت از ولی خدا که از حاکمان کنونی شایسته تر است، برگردید.

امر خدا و اطاعت از کسی را که خدا اطاعت او را واجب کرده است، بر همه چیز مقدم بدارید و هرگز در امور جاری، اطاعت از طاغوت ها را که شیفتگی به فریبندگی های دنیا را به دنبال دارد؛ بر اطاعت از خدا و اطاعت از رهبران الهی مقدم ندارید.

از معاشرت با گنهکاران و آلودگان، همکاری با ستمگران و نزدیکی و تماس با فاسقان بپرهیزید و از فتنه آنان برحذر باشید و از آنان دوری بجویید و بدانید که هر کس با اولیای خدا مخالفت ورزد و از دینی غیر از دین خدا پیروی کند و در برابر امر رهبری الهی خودسرانه عمل کند، در دوزخ گرفتار آتشی شعله ور خواهد شد.

یکی دیگر از راهبردهای امام سجاد(ع) نشر احکام اسلامی و تبیین مباحث تربیتی و اخلاقی بود.

امام سجاد(ع) در این زمینه گام های بلندی برداشتند؛ به طوری که دانشمندان را به تحسین و اعجاب واداشته است.

شیخ مفید در این زمینه می نویسد: فقهای اهل تسنن به قدری علوم از او نقل کرده اند که به شمارش نمی گنجد، و مواعظ و دعاها و فضایل قرآن و حلال و حرام به حدی از آن حضرت نقل شده است که در میان دانشمندان مشهور است و اگر بخواهیم آن ها را شرح دهیم، سخن به درازا می‏کشد .

.

نمونه ای از تعالیم تربیتی و اخلاقی که از امام چهارم به یادگار مانده است، مجموعه ارزشمندی به نام رساله الحقوق است که امام(ع) طی آن، وظایف گوناگون انسان را چه در پیشگاه خدا و چه نسبت به خویشتن و دیگران بیان کرده است.

فهرست منابع ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول، تصحیح علی اکبر غفاری، چاپ دوم، قم: جامعه مدرسین، 1404ق.

ابن قتیبه دینوری، عبدالله بن مسلم، الامامه و السیاسه، قاهره: چاپ طه محمد زینی، 1387ق.

بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، به کوشش سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت: دارالفکر، 1417ق.

پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، قم : موسسه امام صادق ع، چهل وهفتم 1400 شثقفی، ابراهیم بن محمد، الغارات، تصحیح عبدالزهرا حسینی؛ چاپ اول، قم: دارالکتاب الاسلامی، 1410ق.

دینوری، احمد بن داود، اخبار الطوال، قم: منشورات الرضی، 1368ش.

کاتب واقدی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، چاپ دوم، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1418ق.

کشی، محمد بن عمر، اختیار معرفه الرجال، تصحیح مهدی رجایی؛ چاپ اول، قم: مؤسسه آل البیت:، 1363 ش.

مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، تحقیق جمعی از محققان، چاپ دوم، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1403 ق.

مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، به کوشش اسعد داغر، قم: دارالهجره، 1409ق.

مشهدی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، مصحح: قیومی اصفهانی، جواد،قم : دفتر انتشارات اسلامی، اول1419 ق‏.

مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، تصحیح علی اکبر غفاری و محمود محرمی زرندی؛ چاپ اول، قم: الموتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید، 1413ق.

مقدسی، مطهر بن طاهر، کتاب البدأ و التاریخ، پاریس: چاپ کلمان هوار، 1899ـ 1919م.

مقالات.

یادداشت از حجت الاسلام والمسلمین سعید روستا آزاد، معاون فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم  انتهای پیام
کلید واژه ها: امام - دفتر تبلیغات اسلامی - تبلیغات اسلامی - فرهنگ - اسلام - فرهنگی - حوزه علمیه قم - معاون فرهنگی - حوزه علمیه - سیاسی - تبلیغات - مسلمان - تبلیغی - اسلامی - محققان - واقعه عاشورا - امام سجاد(ع) - جامعه - معاون - هدایت - احیای - دفتر - مردم - حوزه - اساس - اعتقادی - متفاوت - عاشورا - بحرانی - یکی از

آخرین اخبار سرویس:
روایت 300 نفری که پیاده خود را به جبهه رساندند/ اراده پولادین دلاورمردان لردگانی برای دفاع از وطن

اجتماع امام رضایی ها کرمانشاه برگزار می شود

خدمت رسانی به زائران پیاده امام رضا (ع) در محور قوچان به مشهد

راهپیمایی مردم در پی محکومیت اغتشاشگران در اغلب استان های کشور

اتصال 42 خدمت سازمان تأمین اجتماعی به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند

تصفیه خانه آب در ساری

خبرگزاری اصولگرا: شنبه شب خبری از «اغتشاش» نبود

پادکست | اجابت نامه ها

اسکان نزدیک به 5 هزار زائر در طبقه زیرین میدان شهدا

رییس سازمان انرژی اتمی وارد وین شد

حاجی علی اکبری: میدان انقلاب، امروز میدان رویارویی با دشمنان پلید انقلاب است

اعلام خسارت های ناشی از سیل در کهگیلویه و بویراحمد

دفاع مقدس، صحنه همدلی اقوام و مذاهب مختلف برای پاسداری از ارزش های دینی و ملی

پیامبر (ص) با صبوری اخلاق اسلامی را در جامعه ترویج دادند

تاکید نیکاراگوئه بر اراده این کشور برای گسترش مناسبات با جمهوری اسلامی ایران

جاده گهرباران - امیرآباد برای ترانزیت مناسب نیست

دادستان تهران: اولویت ما آرامش مردم است

بازدید دادستان تهران از بازداشتگاه های عناصر اغتشاشات | اولویت ما آرامش مردم است

شهدای عشایر حماسه آفرینان بی نام و نشان

اجتماع بزرگ امت رسول الله (ص) در خرم آباد

ملت رسول الله(ص) به پا خاست/ اجتماع عظیم مردم علیه آشوبگران

در این تهدید هم فرصت هست!

حضور بهادری جهرمی، در تجمع بزرگ مردم تهران در محکومیت اغتشاشات اخیر در کشور

فیلم / پاسخ ملت به آشوبگران؛ ایران به پا خاست

بازدید هوایی استاندار خراسان رضوی از مسیر زائران پیاده امام رضا(ع)

اجتماع بزرگ «امت رسول الله» در ساری

برپایی دسته عزای خادمان حرم بانوی کرامت در رثای امام رضا(ع)

رییس سازمان انرژی اتمی وارد وین شد

همسر احمدرضا عابدزاده هم روسری اش را برداشت + عکس

امیرعبداللهیان: هیچ محدودیتی برای گسترش روابط با اردن قائل نیستیم

بیانیه پایانی اجتماع بزرگ امت رسول اللّه (ص) در تهران قرائت شد

دادستان تهران: اولویت ما آرامش مردم است

شعرخوانی احمد بابایی در اجتماع امت رسول الله

اجتماع پر شور «امت رسول الله (ص)» علیه اغتشاش گران/ بیانیه تجمع قرائت شد

تقدیر رییس قوه قضاییه از زحمات فرماندهی انتظامی کشور

میدان انقلاب پایتخت در قرق امت رسول الله (ص) | همه برای دفاع از مقدسات آمده اند

تغییر سیستم آمریکایی نهاجا به سیستم بومی و پایه گذاری دانشگاه هوایی شهید ستاری از افتخارات ارتش است

حضور خردسالان قرآنی همدان در اعتراض به هتک حرمت قرآن کریم

بازدید رییس سازمان زندان ها از محل بازداشتی های اخیر

قطعنامهٔ پایانی اجتماع بزرگ امت رسول اللّه (ص) میدان انقلاب

راهپیمایی مردم استان اصفهان در محکومیت اقدامات آشوبگران

ملت رسول الله(ص) به پا خاست/ اجتماع عظیم مردم در اعتراض به هنجارشکنان

سخنی در مهجوریت و مظلومیت نهج البلاغه

تأکید وزیر خارجه نیکاراگوئه بر عزم این کشور برای گسترش مناسبات با ایران

قطعنامهٔ پایانی اجتماع بزرگ امت رسول اللّه (ص) میدان انقلاب

قطعنامه پایانی اجتماع بزرگ امت رسول اللّه (ص) در میدان انقلاب

سبک زندگی پناه گرفتن!

خروش تهران علیه اغتشاش گران/ بیانیه تجمع قرائت شد

بازدید هوایی استاندار خراسان رضوی از مسیر زائران پیاده امام رضا(ع)

برگزاری اجتماع بزرگ «امت رسول الله(ص)» با حضور اقشار مختلف مردم + تصاویر

آزادی 23زندانی جرائم غیرعمد در قالب پویش به عشق حسین(ع) می بخشم

درباره شهید رسول دوست محمدی، مدافع حریم اهل بیت(ع)

گزارش تسنیم/ بازگشت آرامش به سراسر کشور پس از 6 روز ناآرامی/ شنبه شب در استان ها خبری از اغتشاش نبود

بزم رزم | وطنم محمد گلریز + لینک دانلود

ویدئو| صف وزیران دولت برای روبوسی با رییسی در فرودگاه!

صدور شناسنامه المثنی منتفی است

حضور سفیر ایران در بغداد در هیات گذرگاه های مرزی عراق

تصاویر | ایران به پا خاست؛ اجتماع بزرگ «امت رسول الله» در سراسر کشور | قرآن در دستان راهپیمایان؛ نه قاطع به آشوبگران

قاری ایرانی، نفر اول مسابقاتِ کرواسی شد

سپاه بیانیه داد

اتمام حجت وزارت ارشاد با بازیگرانی که کشف حجاب کردند

راهپیمایی مردم استان اصفهان در محکومیت حرکات هنجار شکنانه آشوبگران

ایران به پا خاست؛ اجتماع بزرگ «امت رسول الله» در سراسر کشور | قران در دستان راهپیمایان؛ نه قاطع به آشوبگران

عزادارای عاشقان پیامبر اسلام (ص) و اهل بیت (ع) در اصفهان

مراسم عزاداران نبوی در تبریز

راهپیمایی مردم خراسان جنوبی در محکومیت اغتشاشگران

تشییع پیکرهای دو شهید گمنام دفاع مقدس در کرمان

عزادارای عاشقان اهل پیامبر اسلام (ص) و اهل بیت (ع) در استان

اجتماع بزرگ امت رسول الله در محکومیت اغتشاشگران

نیرو های مسلح حافظ حریم حرمت خانواده

آغاز پرواز های تهران به مونیخ ایران ایر از امروز

اگر بخواهیم قانون اساسی را اجرا کنیم باید همه زنان را بگیریم

زم رزم | وطنم محمد گلریز + لینک دانلود

راهپیمایی پرشکوه مردم ارومیه علیه آشوبگری ها/ پیکر شهید امنیت بر دوش امت ولایی بدرقه شد

فیلم| محکومیت اهانت به مقدسات توسط امت رسول الله (ص)

اقتدار امروز نظام مرهون خون شهداست

آغاز اجتماع بزرگ امت رسول الله (ص) در خرم آباد

راهپیمایی مردم انقلابی قزوین در پاسخ به هنجارشکنی اغتشاشگران

مردم در طول انقلاب اسلامی همواره با حضور خود دشمن را عقب رانده است

دستیابی علیرضا مُکاری به مقام نخست مسابقات بین المللی قرآن کریم

در روزهای آینده لبنان شاهد تشکیل دولتی با اختیارات کامل خواهد بود

ویدئو|مشهدالرضا غرق در سوگ و ماتم

گاف خبرگزاری دولت با انتشار یک عکس از تجمع مردم!

مسیر توسعه اقتصادی کشور توسط دولت سیزدهم بسیار روشن است

راهپیمایی پرشکوه مردم ارومیه علیه آشوبگری ها/پیکر شهید امنیت بر دوش امت ولایی بدرقه شد

استخدام کارشناس GIS در شرکت تحلیل نقشه نیان در تهران

مراسم عزاداری رحلت پیامبر اکرم (ص) و شهادت امام حسن(ع) در سارایوو

استان اردبیل در سالروز رحلت پیامبر مهربانیها (ص) غرق در ماتم و عزا

خبر تازه از پرونده ی ترور معاون وزیر دفاع دولت روحانی

هرکس این تست هوش را در کمنر از 30 ثانیه جواب دهد بسیار باهوش است!

خروش انقلابی «امت رسول الله»

پوتین حکم افزایش مجازات برای سرباز فراری ها را امضا کرد

رییس سازمان نظام مهندسی ساختمان تهران استعفا داد

راهپیمایی مردم آذربایجان غربی در محکومیت اغتشاشگران و آشوبگران

خبر خوش وزیر ارتباطات برای دانش آموزان

فیلم| تقدیر رییس قوه قضاییه از نیرو های انتظامی

وارد کنندگان خسارت به بیت المال تحت پیگرد قانونی قرار می گیرند

راهپیمایی مردمی محکومیت اغتشاشگران در آذربایجان غربی برگزار شد

ملت ایران اجازه تعرض به آرمان ها و ارزش های انقلاب اسلامی و مقدسات را نخواهند داد

واکنش احسان علیخانی به مرگ مهسا امینی

راهبردهای امام سجاد(ع) در هدایت مردم و احیای اسلام محمدی(ص)

راهبردهای امام سجاد(ع) در هدایت مردم و احیای اسلام محمدی(ص)