مطالب مرتبط:
تمرینی برای اجرای یک سرود
اختصاص 35 هزار خودرو ظرفیت فروش برای اجرای طرح حمایت از خانواده
اجرای پیوند کلیه، مغز و استخوان و قرنیه در کرمانشاه/ کرونا آمار اهدای عضو را کاهش داد
اجرای آزمایشی طرح های ملی مهارت آموزی کشور در استان فارس
اجرای 200 عنوان برنامه در سالروز آزادسازی خرمشهر در خراسان جنوبی
-239 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 1 خرداد 1401 ساعت 08:472022-05-22فرهنگي

«دف» چگونه از انزوا خارج شد؟+اجرای هنرمندان


ساز دف در دوران معاصر در موسیقی ایران و دیگر کشورهای همجوار بنا به تشابهاتی که بین موسیقی ها وجود دارد، کاربرد و جایگاهی جدی دارد اما به گفته مورخان سازی ایرانی است و خاستگاه آن کشور خودمان است.

- به گزارش سایت قطره و به نقل ازخبرنگار ایلنا، شاید در میان انبوه سازهای قومی و ایرانی، دف؛ تنبور و دوتار بار موسیقی عرفانی را بیشتر به دوش کشیده اند و همچنان در بسیاری موراد بر همین اساس نواخته می شوند.

در ادامه همین روند است که آلات موسیقایی مذکور؛ یعنی دف، تنبور و دوتار پیش از آنکه ساز محسوب شوند واسطه ای برای بیان حالات عرفانی بوده اند.

این سه ساز (بخصوص دف و تنبور) طی دهه های قبل صرفا در حصار خانقاها و جم خانه ها بودند و توسط دراویش نواخته می شدند اما به تدریج مانند دیگر سازها شهری شدند.

این سازها همچنین به مدد اساتید تحصیلکرده به موسیقی ایرانی راه یافته و شمه ای موسیقایی به خود گرفته اند و تا امروز نیز جایگاه خود را حفظ کرده اند.

دونوازی دف و نی/ بیژن کامکار نوازنده دف و خواننده، محمدعلی کیانی نژاد نوازنده نی آیا دف ایرانی است؟ ساز دف در دوران معاصر در موسیقی ایران و دیگر کشورهای همجوار بنا به تشابهاتی که بین موسیقی ها وجود دارد، کاربرد و جایگاهی جدی دارد اما به گفته مورخان سازی ایرانی است و خاستگاه آن کشور خودمان است.

قدمت دف مربوط به دیروز و امروز و حتی سده های قبل نیست و در دوران پیش از اسلام هم جزو سازهای اصلی بوده است و اقالیم کردنشین در این میان به آن توجه ویژه داشته اند.

باید گفت شکل دف در ایران باستان دایره وار نبوده بلکه چهارگوش بوده و نمونه های آن در تمدن ایلام و قرون هفتم و هشتم پیش از میلاد وجود دارد.

بعدها نمونه دایره وار و گرد دف در مصر دیده شده که قدمت آن به هزار و سیصدسال پیش از اسلام بازمی گردد.

در ایران هم نمونه های بسیاری از دف و دایره در مینیاتورهای دوره ی گورکانیان و صفویان مشاهده می شود.

در نقاشی های دوران صفوی اغلب دف به همراه نی در مجلس سماع دیده می شود و در اشعار شعرای کهن نیز اغلب این دو با یکدیگر می آیند.

گروه دف نوازان جم به رهبری و آهنگسازی رضا دربندی/ خواننده هژیر مهرافروز، نوازنده سورنا احسان عبدی پور برخی مدعی هستند دف ؛ سازی غیرایرانی و عربی است اما بیژن کامکار نوازنده و خواننده معتقد است دف یک ساز کاملا ایرانی است و در بسیاری از اشعار ایرانی کلمه دف بکار برده شده که این خود دلیل محکمی برای ایرانی بودن ساز دف است.

اگر بنا به ارائه اطلاعاتی از قدمت دف در قاره آسیا باشد، باید گفت این ساز از همان ابتدا بیش از دیگر کشورها و قاره ها در آسیا مورد توجه بوده و کشورهای عربی هم به آن توجه داشته اند که عربستان، عمان، ترکیه، عراق و آذربایجان از آن قبلی هستند.

در سال ها و قرن های بعد به مرور ساز تنبک یا ابزاری مشابه آن جای دف را می گیرد و هرچه می گذرد این ساز بیش از دیگر سازها مورد توجه ایرانیان قرار می گیرد.

ساز دف از مقطعی به بعد در اسلام به دلیل ابعاد عرفانی و به دور از غنا بودن آن، حلال شمرده شد و شاید یکی از دلایل توجه بیشتر به آن در شهرهای غیر کرد همین موضوع باشد.

در ادامه همین تغییر نگرش است که سایر طریقت ها از جمله نقشبندیه به آن توجه نشان دادند و مولودی خوان ها در مراسم خود از وجود آن بهره بردند.

حال هم اگر به مراسم جشن های مذهبی و اعیاد و مولودی خوانی های تهران و دیگر شهرها توجه کنیم در خواهیم یافت که دف و دف نوازی بخش جدایی ناپذیر اینگونه مراسم است.

پس از آنکه ساز دف به خانقاه ها و تکایا محدود شد هیچکس تصور نمی کرد که این اتفاق سال ها و بلکه قرن ها طول بکشد اما درنهایت دف به مدت 13 قرن؛ یعنی هزار و سیصد سال صرفا درنیایش ها و اذکار و سماع به کار گرفته می شد.

درادامه همین روند بر اساس ذکرها مقام های مربوط به آن هم شکل می گیرد.

بست نشینی دف تا سال 1353 ادامه داشت تا اینکه به اهتمام محمدرضا لطفی و بیژن کامکار دف به جریان موسیقی کشور وارد و در اجراهای عمومی و در موسیقی غیرعرفانی مورد استفاده قرار گرفت.

کدام هنرمندان دف باستانی و آیینی را از حصار خانقاه خارج کردند؟ امروز همه آن هایی که به موسیقی فولکوریک و ایرانی علاقه دارند، خانواده و گروه کامکارها را می شناسند.

بنیان گذار گروه کامکارها حسن کامکار (موسیقی دان، نوازنده ویولن و آهنگساز) است و فرزندان او اعضای آن هستند.

در میان خانواده کامکارها، بیژن کامکار از سوی کمیته ثبت ملی میراث فرهنگی ناملموس به عنوان حامل میراث فرهنگی در فهرست گنجینه های زنده بشری قرار گرفت.

تک نوازی بیژن کامکار درواقع بیژن کامکار ساز دف را شهری کرد و به آن وجهه ای رسمی بخشید و دف از آن زمان تاکنون یکی از سازهای کوبه ای مهم در موسیقی دستگاهی و مقامی است و البته گروه ها و فعالان موسیقی تلفیقی نیز از وجود این ساز بهره می برند.

می توان گفت بیژن کامکار تمام عمر هنری خود را وقف و صرف تکمیل و هویت بخشی به این ساز کرده است.

البته او از ابتدای فعالیتش روی دف تمرکز نداشت بلکه تنبک می نواخت و در زمینه آواز به دانش اندوزی و کسب تجربه می پرداخت اما در ادامه به سراغ ساز دف و تار رفت.

کامکار پس از راهیابی به دانشکده هنرهای زیبای تهران، تحصیلات تئوریک و آکادمیک خود را تکمیل می کند.

کامکار از کودکی با فضای خانقاه و موسیقی عرفانی و آیینی آشنا شد و همین اتفاق سرمنشاء پرداختنش به دف بود و در ادامه آشنایی با محمدرضا لطفی (موسیقی دان و نوازنده تار و سه تار) به همکاری او در گروه شیدا منجر شد.

گروه شیدا و اولین اجرای دف در کنسرت رسمی گروه شیدا در سال 1351 توسط محمدرضا لطفی و با همکاری درویش رضا منظمی، حسین عمومی و ناصر فرهنگ فر در دانشگاه تهران پایه گذاری شد.

فعالیت رسمی این گروه در سال 1353 با همکاری هوشنگ ابتهاج در رادیو ایران آغاز شد.

اولین برنامه گروه شیدا که از رادیو پخش شد، بازسازی آثار قدما شامل پیش درآمد ابوعطا از درویش خان و تصنیف شیدا بود؛ و نخستین اجرای گروه شیدا نیز در جشن هنر سال 1354 با اجرای دستگاه نوا همراه بود.

بیژن کامکار هم در این گروه در کنار هنرمندانی چون عبدالنقی افشارنیا، پشنگ کامکار، فرخ مظهری، زیدالله طلوعی، هادی منتظری، مجید درخشانی، جمال سماواتی و ارژنگ کامکار فعالیت خود را ادامه داد.

در همین راستا بود که دف برای اولین بار توسط گروه شیدا در کنسرت نواخته شد.

طی سال های گذشته دف نوازان زیادی در کردستان و کرمانشاه به مناسبت های مختلف در کوچه و خیابان ها به دف نوازی های گروهی پرداخته اند.

اخیر نیز مصادف با روز عید فطر چهارشنبه 14 اردیبهشت تعداد کثیری از دف نوازان کرد اعم از زن و مرد در روستای پالنگان به دف نوازی گروهی و مولودی خوانی پرداختند.

پالنگان، روستایی تاریخی با بافتی پلکانی و از توابع بخش مرکزی شهرستان کامیاران در استان کرمانشاه است.

قدمت این روستا به پیش از اسلام برمی گردد و یکی از بخش های میراث جهانی هورامان به حساب می آید.

دیدن بخشی از این اجرا خالی از لطف نیست.

دف نوازی هنرمندان کرد در روستای پالنگان/ اجرا به مناسبت عید فطر امسال بیژن کامکار درباره جایگاه دف در جامعه پیش و پس از انقلاب به رسانه ها گفته است: پیش از انقلاب شرایط مقداری سخت بود و دف در موسیقی ایرانی جایگاهی چندانی نداشت و اهالی خانقاه هم دوست نداشتند دف وارد موسیقی ایرانی شود، اما من کم کم دف را در جشنواره های معتبری که آن زمان برگزار می شد همراه خود بردم و اکنون تمام ایران دف را می شناسند و حتی در شهرهایی همانند سیستان و بلوچستان نیز ما دف نواز داریم.

مشخصات ظاهری ساز دف دف سازی دایره وار با پوستی یک طرفه است که در درون آن حلقه هایی فلزی قرار داده شده و با در دو دست نوازنده قرار می گیرد و با انگشتان او نواخته می شود.

دف ایرانی شبیه به ساز دایره و کمی بزرگتر از آن و با صدایی بم تر است.

حلقه های زنجیروار داخل دف با فواصل مساوی تثبیت شده اند و صدایی زنگ وار تولید می کند که به همراه صدای اصلی ساز، حالت دلنشین را به وجود می آورد.

در گوشه ای از جدار چوبی دایره سوراخی تعبیه شده که نوازنده برای نگه داشتن ساز به هنگام اجرا انگشت شست خود را درون آن می گذارد و با بقیه انگشتان هر دو دستش بر روی سطح پوستی ساز می کوبد.

نوازنده در هنگام نواختن با تکان هایی که به ساز می دهد سبب لرزش حلقه های آویزان در جدار داخلی آن می گردد و از این طریق صدای زنگ وار، توأم با کوبش پوست به وجود می اورد.

هیچ یک از صداهای تولید شده در این ساز، ارتفاع معینی، ندارند.

سخن پایانی در پایان باید گفت همه سازهای ایرانی بنا به ویژگی ها و صدا دهی هایی که دارند با اهمیت محسوب می شوند.

برخی از سازهای ایرانی در طول زمان منسوخ شده یا به انزوا رفته اند اما برخی دیگر چون دف و تنبور و دوتار با تلاش هنرمندان نسل های گذشته و حاضر ارزش و اهمیت جهانی پیدا کرده اند.

در رابطه باد دف هم بیژن کامکار معتقد است اگر روزی دیدید نوازندگان خارجی به دف نوازی می پردازند اصلا تعجب نکنید.

انتهای پیام/
کلید واژه ها: موسیقی - موسیقی ایران - ایران - ایرانی - تنبور - موسیقی ایرانی - دوتار - تحصیلکرده - هنرمندان - کشور - شوند - دیگر - خبرنگار - خانه ها - کاربرد - اساتید - دراویش - گزارش - انبوه - انزوا - واسطه - ادامه - دوران - امروز - توسط - سازی - شهری - روند - حصار - بیان

آخرین اخبار سرویس:
کتاب «پس مرتضی کو » به چاپ دوم رسید

ریل گذاری جدید سینما / تایید صلاحیت چه اشخاصی برای فیلمسازی؟

مدیرکل دفتر برنامه ریزی و آموزش های هنری ارشاد انتخاب شد

شانس به بازیگر جذاب ایرانی رو کرد

خانواده رویا میرعلمی در یک قاب / تبریک تولد میرعلمی به پسرش

مجموعه کتاب های «آموزش فرهنگ و حقوق شهروندی» منتشر شد

برادر و برادر زاده های محسن کیایی در یک قاب

ببینید | تو مسئول گلت هستی! | روایتی کوتاه از شازده کوچولو و آنتوان دو سنت اگزوپری

برگزاری جشنواره کودکان و نوجوانان در پلدشت+گزارش

خبر بد و ناراحت کننده درباره کرونا | مردم گوش به زنگ باشند

برگزاری جشنواره کودکان و نوجوانان در پلدشت

نادر مشایخی: همایون شجریان از مصالح موسیقی ایرانی استفاده نمی کند

خدمات بازسازی خانه؛ از ویلا تا برج!

علاقه عجیب بهاره رهنما به درخت | از بوداپس تا چشمه علی دامغان + عکس

شکایت دو بازیگر مرد از ترانه علیدوستی به اتهام افترا و نشر اکاذیب

بازیگر معروف تونسی سریال «سلمان فارسی» درگذشت

موزیک ویدئوی خاطره انگیز «از سرزمین شمالی» منتشر شد+نماهنگ

حسین مسافرآستانه مشاور عالی جشنواره بین المللی تئاتر مقاومت شد

شکایت دو بازیگر مرد از ترانه علیدوستی به جرم افترا و نشر اکاذیب

اعتراض کمپین معلولان به برنامه جوکر

شفیعی کدکنی در کنار مزار استاد آواز ایران

♦️بازیگران سریال «آزادی مشروط» در راه بیمارستان

واکنش معلولان به برنامه جوکر؛ «لطفا معلولیت رو سوژه خندیدن نکنید»

پیگیری کمبود آب در روستاهای باغملک + فیلم

اجرای بزرگترین نمایش میدانی غدیر در بوستان ولایت

نشست نقد کتاب داوطلبی (چشم اندازی برای آینده بهتر)

ببینید | طناز طباطبایی در لباس عروس | ازدواج طناز طباطبایی علنی شد

درگذشت بازیگر تونسی سریال سلمان فارسی

بهاره رهنما با دو کیلو آرایش چسبید به درخت غول پیکر؛ خانوم شعر گفت گوجه ای!

نمایشگاهی از آثار زنان خوشنویس در فرهنگسرای گلستان

«بیلی آیلیش» و «جیمی دورنان» در جمع دعوت شدگان به آکادمی اسکار

شکایت دو بازیگر مشهور از ترانه علیدوستی

ماجرای فحش خوردن فریبا نادری از مردم چه بود ؟

خلاقیت عجیب “الهه حصاری” در عکس سلفی/ تصویر

ترجمه و شرح «صحیفه سجادیه» به چاپ سوم رسید

خلاقیت عجیب «الهه حصاری» در عکس سلفی/ تصویر

«خانه سبز» را دوباره در تلویزیون ببینید

برنامه سالن های تئاترهای تهران | سام درخشانی و امیررضا دلاوری روی صحنه

چهره “نیکی کریمی” عوض شد/ عکس

چهره «نیکی کریمی» عوض شد/ عکس

خلاء سینمای مدرن در کرمان

شفیعی کدکنی در کنار مزار استاد شجریان/ عکس

نمایش فیلم های سینمایی ایران و جهان در پایان هفته تلویزیون

در گذشت بازیگر مشهور سریال «سلمان فارسی»

آواز پارسا خائف عصر جدید و تار علی قمصری +فیلم

این لک لک ها خانه خراب نمی شوند | تصمیم مخابرات درباره پرنده ای که آشیانه اش را روی دکل های مخابراتی ساخت

کتاب «زلال» رونمایی می شود

شرط عجیب اداره کل هنرهای نمایشی برای نوید محمدزاده!

بازیگر مشهور سریال «سلمان فارسی» درگذشت

روایتی از همراهی یک نویسنده با کولبرها

شفیعی کدکنی در کنار مزار استاد آواز ایران/ عکس

کدام بازیگران سریال سلمان فارسی فوت کردند؟

سریال آزادی مشروط؛ طنز جنجالی و قابل توجه

“سحر قریشی” ریحانه پارسا را نابود کرد!

تایید صلاحیت فیلم اولی ها؛ ریل گذاری جدید وزارت ارشاد

اختتامیه اولین جشنواره سرود ملی فجر در زاهدان

نقاش چشم های بزرگ درگذشت

«سحر قریشی» ریحانه پارسا را نابود کرد!

سریال آزادی مشروط؛ طنز جنجالی و قابل توجه

هنرمندان اتیسم، سندرم دان و سی پی کنسرت برگزار می کنند

کارگردان “یاغی” از مخاطبان درخواست کمک کرد!

ترانه علیدوستی: حبیب رضایی و مهدی کوشکی از من شکایت کرده اند

این لک لک ها خانه خراب نمی شوند | دفاع تمام قد شرکت مخابرات از پرنده ای که آشیانه اش را روی دکل های مخابراتی ساخت

اجرای ارکستر موسیقی کُردی در تالار وحدت

ششمین جوایز بین المللی صنایع دستی 2022 برگزار می شود

کارگردان «یاغی» از مخاطبان درخواست کمک کرد!

انیمیشن سازی صنعتی درآمدزا و خلاق است

بازیگر «سلمان فارسی» درگذشت

نمایشگاه «روز هفتم»، یادبود شهدای هفتم تیر آغاز به کار کرد

موفقیت فرهنگی آباده ای در جشنواره ملی فرهنگی هنری معلمان

طرز تهیه بستنی شیری در خانه

بازیگر سینما به عضویت آکادمی اسکار در آمد

ببینید| پارسا خائف عصر جدید و تار علی قمصری / آهنگ استاد حسن زیرک

کامبیز تشیعی درگذشت+ سوابق

جشنواره ملی قرآنی «آرام جان» از شبکه قرآن 

کتاب «لغزش های اعتقاد در عصر غیبت» منتشر شد

تصاویر جدیدی از سریال ده نمکی

رونمایی از کتاب « یک زمستان با کولبرها »

رونمایی عجیب نیوشا ضیغمی از تیپ تابستانه اش + ویدئو

عکس| نقاش چشم های بزرگ درگذشت

ریسک پذیری شاخِ الناز شاکردوست تو تیپاش؛ پول دادن واسه این کیفا دل و جیگر میخواد!

حسین مسافرآستانه مشاور عالی جشنواره تئاتر «مقاومت» شد

بازیگر تونسی سریال «سلمان فارسی» درگذشت

شکست عشقی «خانم بازیگر» پس از طلاق

عکس| حراج ملی آثار ارزشمند کشور بدون مجوز میراث فرهنگی!

نمایش شاخص ترین آثار«هنر معاصر»جهان در موزه هنرهای معاصر تهران

فروش 2 میلیارد تومانی «هِناس» با طرح بلیت شناور

گاف عجیب در کنسرت مجید رضوی: آرشه ویولن از دست نوازنده افتاد و صدای موسیقی پخش می شد!

دانلود فیلم طلاخون ( فیلم طلاخون شهاب حسینی ) با لینک مستقیم و حجم رایگان

کتاب خاطرات سفیر به چاپ هفتاد و هفتم رسید

بازیگران سریال «آزادی مشروط» در راه بیمارستان

ضرورت توجه به تالیف مبتنی بر فرهنگ غنی ایرانی اسلامی است

2 بازیگر متهم به تجاوز از ترانه علیدوستی شکایت کردند

حراج تهران؛ بدون مسئولیت با درآمد میلیاردی

واکنش جالب یک مار در مواجهه با خطر+فیلم

محمدحسین اسماعیلی مدیرکل دفتر برنامه ریزی و آموزش های هنری ارشاد شد

انتقاد از واگذاری تولید سریال حاج قاسم سلیمانی به «سیروس مقدم»

انیمیشن ایرانی به اکران حقیقت رسید

اکران حقیقت به دور جدید رسید

مستند روایی از زندگی استاد همایون خرم در رادیو فرهنگ

«دف» چگونه از انزوا خارج شد؟+اجرای هنرمندان

«دف» چگونه از انزوا خارج شد؟+اجرای هنرمندان