مطالب مرتبط:
پویش نذر خون از ابتدای محرم تا پایان صفر؛ سازمان انتقال خون اصفهان در روز اربعین پذیرای اهداکنندگان است
هشدار صندوق بین المللی پول به کشورها برای به صفر رساندن انتشار گازهای گلخانه ای تا سال 2050
شرایط آموزشی دانش آموزان با نیازهای ویژه طی سال تحصیلی جدید چگونه است؟
رنکینگ پنج سال اخیر باشگاه های یوفا؛ بایرن مونیخ در صدر
صدور بیش از 124 هزارگواهی معاینه فنی برتر درنیمه نخست سال/مردودی 277خودروی با شدت صوت بالا
-208 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 4 مهر 1400 ساعت 18:202021-09-26فرهنگي

نغمه های سوگ محرم و صفر، عمری به درازای 6 هزار سال دارند


هوشنگ جاوید می گوید ریشه های موسیقی سوگ در ایران به پنج تا شش هزار سال پیش مربوط است و اگر به موسیقی عزاداری محرم و صفر بنگریم، از نظر نغمگی و آهنگ به دورانی بسیار کهن برمی گردد.

- به گزارش سایت قطره و به نقل ازخبرگزاری خبرآنلاین"، بحث ریشه مناسک عزاداری در ماه های محرم و صفر در فرهنگ و هنر ایرانی، همیشه مطرح بوده است.

از نوحه خوانی، تعزیه و روضه خوانی گرفته تا سینه زنی و زنجیرزنی، همگی به نوعی برآمده از مراسمی دیرپاتر است که پیش از اسلام هم در ایران رواج داشته است.

اینک، با فرارسیدن اربعین 1443 هجری قمری مصادف با پنجم مهر 1400، سراغ هوشنگ جاوید، پژوهشگر شناخته شده موسیقی نواحی و فرهنگ عامه رفته ایم و از او درباره نقش موسیقی ایرانی را در شکل دهی نوحه ها و مرثیه های عزاداری محرم و صفر پرسیده ایم.

جاوید ریشه های موسیقی عزای محرم و صفر را به پنج تا شش هزار سال پیش مربوط می داند و می گوید اگر به موسیقی سوگ مان بنگریم از نظر نغمگی و آهنگ به دورانی بسیار کهن برمی گردد و با توجه به کشفیات حوزه باستان شناسی ایران می توان حدس زد که ریشه پاره ای از نغمه ها به لحاظ آهنگ و ملودی شان ممکن است تا زمان ذکرشده برسد هرچند به لحاظ متنی دچار تغییراتی شده اند و با گذر از دوره تاریخی به دوره کنونی رسیده اند.

وقتی گوشه های نوا، شدالبکاء بودند هوشنگ جاوید با بیان این که به طور کلی موسیقی عاشورایی مربوط به ماه محرم و صفر در میان موسیقی نواحی اقوام گوناگون قابل مشاهده است و برخی مختصات آن بسته به روزهای گوناگون این دو ماه، تغییر می کند ، می گوید: به عنوان مثال اربعین یا پایان ماه صفر که در برخی مناطق اصطلاحا چهل وهشتم می نامندش، متونی ویژه خود دارند و هر روز از دهه محرم هم به همین ترتیب.

از نظر موسیقی نیز شامل ملودی ها و آهنگ ها به همین صورت است.

به عنوان مثال در گذشته دور، قرون اولیه هجری که اصطلاحا در موسیقی ایران دوران پردگانی است، تمام گوشه های نوا که امروز به عنوان دستگاه می شناسیمش، با عنوان شدالبکاء به معنای کمربند گریه شناخته می شدند.

این مطلب در تحقیقاتی که به عنوان مثال استاد مجید کیانی در مورد دستگاه نوا انجام داده اند در کتابی که یک مرتبه از سوی انجمن موسیقی ایران منتشر شد، قابل دسترسی است.

این پژوهشگر شناخته شده موسیقی نواحی و آیینی ایران ادامه می دهد: آقای کیانی در بررسی شان در مورد دستگاه نوا به این نتیجه رسیدند که نوا و گوشه های آن از نظر ملودی هنوز هم در عزاداری های ما نقش اول را دارند.

پس در محرم و صفر کاربرد گوشه های نوا بسیار است.

علاوه بر این در موسیقی ایران گوشه های خاصی مانند حزن، مویه، حسینی و.

نیز هست که مشخصا با موسیقی سوگواری در ارتباطند اما نکته ای که نباید فراموش کرد این است که همگی اینا نغمگی اند و نه متن.

متن بعدها توسط خوانندگان از روی دست شعرهایی که شاعران سروده بودند به این نغمگی ها افزوده شد.

عمر 6 هزارساله موسیقی سوگ جاوید با بیان این که اگر به موسیقی سوگ مان بنگریم از نظر نغمگی و آهنگ به دورانی بسیار کهن برمی گردد می افزاید: با توجه به کشفیات در حوزه باستان شناسی ایران می توان حدس زد که ریشه پاره ای از نغمه ها به لحاظ آهنگ و ملودی شان ممکن است تا پنج، شش هزار سال پیش هم برسد اما به لحاظ متنی دچار تغییراتی شده و با گذر از دوره تاریخی به دوره کنونی رسیده است.

او ادامه می دهد: اتفاقی که در دوره فتحعلی شاه رخ می دهد این گونه است که همه آهنگسازان، نوازندگان و موسیقی شناسان را گرد هم جمع می کنند و با انجام یک ارزیابی کلی چیزهایی را حذف می کنند و چیزهایی را نگه می دارند؛ آن چه در آن دوره از موسیقی می ماند به دوره بعد یعنی دوره ناصرالدین شاه و سپس پهلوی اول می رسد، در قرن جدید به چیزی به نام هفت دستگاه تبدیل می شود.

البته خیلی ها می گویند هنر شبیه خوانی نگه دارنده این ها بوده است در حالی که ما روضه خوانی، مناقب خوانی، مناجات خوانی، مولودی خوانی و.

را هم داریم و این بیست و سه، چهار، پنج شاخه ای که در موسیقی مذهبی ما به لحاظ متنی شکل پیدا کرده اند، به اضافه 170 آیین مختلف موسیقی ویژه سوگواری های محرم و صفر باعث شده است که این گوشه ها بمانند در حالی که بعضی از آن ها حتی وارد موسیقی ردیف- دستگاهی هم نشده اند.

دستگاه نوا و گوشه های خاصی مانند حزن، مویه، حسینی و.

، مشخصا با موسیقی سوگواری محرم و اربعین ما در ارتباط هستند جاوید با بیان این که ما در موسیقی آذربایجان، در موسیقی عاشیقی، گوشه هایی نزدیک به ردیف- دستگاه داریم که وارد ردیف- دستگاه نشده ‎اند می گوید: علتش هم کم کاری است.

کم کاری علمی در مورد این مسئله و می بینیم که افزوده ای صورت نگرفته است و فقط یک دوره استاد صبا می آید و روی بعضی از گوشه های موسیقی دیلمان و موسیقی گرایلی ها کار می کند و گوشه ها را به موسیقی ردیف- دستگاهی می افزاید.

درواقع از موسیقی نواحی برمی دارد و به موسیقی ردیف- دستگاهی اضافه می کند و بعد از آن ما هیچ حرکتی نمی بینیم که آمده باشند وچنین کاری کرده باشند.

علی رغم این که چهل سال بعد از انقلاب اسلامی، فعالیت های فراوان شد اما هیچ آهنگ سازی، هیچ موزیسینی نیامد یکی از این آهنگ ها را به عنوان یک گوشه وارد موسیقی ردیف- دستگاهی کند.

این پژوهشگر ادامه می دهد: دستگاه های فرهنگی ما مثل وزارت ارشاد، میراث فرهنگی و غیره هم به فکر این قضیه نبوده اند، چون اصلا موسیقی برای دستگاه فرهنگی ما مهم نیست و بیشتر به عنوان تفنن به آن نگاه می شود تا این که بخواهند برنامه ای جدی برایش بریزند.

دست کم تا همین امروز که چنین بوده است و خدا می داند نفر بعدی که بیاید چه خواهد کرد.

او در پایان می گوید: تنها خوشبختی ما پژوهشگران موسیقی این است که با فعالیت هایی که کردیم، حداقل هویت موسیقی مناطق و نواحی را به آن اندازه شناساندیم که وزیری که می خواهد روی کار بیاید، یکی از مسائلش بردن نام موسیقی نواحی است و این جای خوشبختی است اما واقعا کم کاری فراوان است و حرف زدن ها ما هم بی فایده است چون گوش شنوایی وجود ندارد.


کلید واژه ها: محرم و صفر - موسیقی - عزاداری محرم - هوشنگ جاوید - عزاداری - ایران - محرم - در ایران - موسیقی ایرانی - هزار - ایرانی - موسیقی نواحی - فرهنگ - فرهنگ و هنر - هوشنگ - مربوط - روضه خوانی - فرهنگ عامه - هجری قمری - رفته - نوحه - خبرگزاری - سینه زنی - پژوهشگر - اربعین - تعزیه - گزارش - نواحی - اسلام - مرثیه

آخرین اخبار سرویس:
»آستان عشق« منتشر شد

ادغام جشنواره های ملی و جهانی فیلم فجر

درماندگی نگار جواهریان در صحنه ای از «خاتون» /عکس

بهاره رهنما تهیه کننده مستندی درباره علم اعداد

بازی علی صادقی در سریال طنز «پلاک 13»

«تک تیرانداز» سوژه «سینما آی فیلم» این هفته

سریال سرجوخه در مورد ترکیه نشین ها می گوید

بازیگر پرحاشیه این روزها در کنار الیکا عبدالرزاقی و همسرش /عکس

اکران غیررسمی «اورکا» در خارج از ایران

رییس سازمان سینمایی: سینماداری باید از شیوه سنتی خود خارج شود

بهاره رهنما تهیه کننده مستندی درباره علم اعداد

سریال خاتون به کجا رسید؟

خشونت را باید دید و دلایلش را پیدا کرد

اتمام مرمت پل تاریخی سیاه پله در لرستان

شعر و زبان فارسی همراه با «دروغگوهای دوست داشتنی» بررسی می شوند

فیلم| توضیحات وزیر کشور در خصوص اختلال در توزیع بنزین

جلسه با شهردار برای اجرایی شدن حریم «تئاتر شهر»

آغاز عملیات مرمت آب انبار تاریخی چهاردرگاه نایین

نسخه اسپانیایی «نردبان جهان» منتشر شد

سعید عقیقی: سینما جور تفرجگاه ها را می کشد/ ریشه سردرگمی های فرهنگی

استادکار و معمار سنتی پیشکسوت قزوین درگذشت

حضور »خورشیدگرفتگی« در جشنواره مورد تایید اسکار

رونمایی از دو ترجمه پشتو قرآن در پیشاور + عکس

ادامه فیلمبرداری خاتون در تهران

الناز شاکردوست در مسیر صعود به قله؛ یکم بهاره ازش یاد بگیره! +عکس

آغاز مرمت آب انبار تاریخی چهار درگاه نایین

درماندگی نگار جواهریان در صحنه ای از «خاتون» /عکس

برگزاری یکپارچه و واحد جشنواره های ملی و جهانی فیلم فجر

«دینامیت» در صدر فروش فیلم های سینمایی امسال قرار گرفت

«ارسطو؛ راهنمای سرگشتگان» در بازار کتاب

ابهام در سرنوشت جشنواره ای که ثبت جهانی شد!

«بازی مرکب» راوی وضعیتی رعب آور و تکان دهنده از زندگی فرودستان

گشایش پانزدهمین جشنواره ملی خلیج فارس در بوشهر

«دست خدا» وارد رقابت اسکار شد

یکی از شانس های اصلی اسکار وارد رقابت شد

شعر و زبان فارسی همراه با «درغگوهای دوست داشتنی» بررسی می شوند

وفور فیلم های ضدروستایی و تلخ در جشنواره فیلم کوتاه

اشعار معینی کرمانشاهی + گلچین زیباترین اشعار عاشقانه و زیبای شاعر معروف

عکس های 50 ساله احصایی از موزه های جهان/ «خیال گسیخته» تماشایی می شود

مرجانه گلچین:با افتخار می گویم بازیگر تلویزیونم !

امیرحسین رستمی نخستین بازیگر »جنابِ عالی« شد

یوسف کارگر داور جشنواره «برکلی» شد

ضبط صحنه های «خاتون» در تهران

جایزه ادبی «جانتان جور» برگزیدگان خود را شناخت

«شکستن» بهترین فیلم جشنواره برزیل شد

نمایشگاه مرور آثار تجسمی و ادبی مهدی سحابی در موزه هنرهای معاصر تهران هفته آینده افتتاح می شود

آقای سحابی دِینی است که موزه هنرهای معاصر باید خیلی زودتر از این ها ادا می کرده است

از سرگیری سوخت رسانی برخی از جایگاه ها + فیلم

فیلم شوکه کننده همسر «مهدی قائدی» در رستوران دبی/ ویدئو

رییس سازمان سینمایی: جشنواره های ملی و جهانی فیلم فجر ادغام می شوند

بهنوش طباطبایی در جشن تولد خانوادگی خواهرش /عکس

آخرین فروش فیلم ها به روایت آمار

امیرحسین رستمی نخستین بازیگر «جنابِ عالی» شد

تمجید از بازی کاظم هژیرآزاد در «زخم کاری»

تیپ کوهنوردی الناز شاکردوست +عکس

بهنوش طباطبایی در جشن تولد خانوادگی خواهرش /عکس

ماهور الوند با چهره ای متفاوت + عکس

تشریح جزییات نمایشگاه جدید/ آثار سحابی از انقلاب شگفت انگیز است

آگاهی از مسائل روز پیش نیاز سردبیری رسانه است/پاکیزگی زبان عنصر مفقوده در روزنامه نگاری ایران

جشنواره تک نوازان دف برگزیدگان خود را شناخت/ تلاش برای تاسیس خانه دف

آیین افتتاح موزه خودروهای کلاسیک ایران در ورودی غربی پایتخت

هشتمین جشنواره تک نوازان دف برگزیدگان خود را شناخت

ست چرم سمانه پاکدل و همسر بازیگرش /عکس

رتبه سوم حوزه هنری لرستان در موسیقی و نمایش / 24 برنامه تولید شد

دخترانی که در 10 سالگی مادر می شوند / » کودک همسری » جایش را به » کودک مادری » داد !

غبارزدایی از یک هنرمند

«بازی باز» در خانه هنرمندان رونمایی می شود

ست چرم سمانه پاکدل و همسر بازیگرش /عکس

«شکستن» بهترین فیلم جشنواره برزیل شد

فینال مسابقات ملی کتاب و پایان نامه سه دقیقه ای

»تک تیرانداز« سوژه ی »سینما آی فیلم« این هفته

وزیر فرهنگ: میز امور فرهنگی در مجموعه های ورزشی ایجاد می شود

سایه سنگین سیاست بر سر دبیر چهلمین جشنواره فیلم فجر

وزیر فرهنگ: مدیران فرهنگی در هیات مدیره باشگاه ها حضور می یابند

«کلاس زندگان» در تماشاخانه ایرانشهر تشکیل می شود

نمایشگاهی برای ارتقای سطح شعور بصری مردم

بهاره رهنما در گلخانه پاییز زده اش /عکس

چه بر سر فرش های صادراتی سیستان آمده است ؟

با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ جلسه 760 شورای فرهنگ عمومی کشور برگزار شد

«تک تیرانداز» سوژه «سینما آی فیلم» شد

گلدن گیت، پلی برای پایان دادن به زندگی

الزامات برندسازی در حوزه انیمیشن

«قهرمان» از عالی ترین فیلم های قرن است

علی صادقی در سریال کمدی جدید تلویزیون

خزاعی: جشنواره های ملی و جهانی فیلم فجر ادغام می شوند

ادغام جشنواره های ملی و جهانی فجر پس از پنج دوره؛ جایگاه ایران در فیاپ چه خواهد شد؟

بهاره رهنما در گلخانه پاییز زده اش /عکس

خرافات، سوژه فیلم کارگردان شیرازی شد

مسابقات ملی پایان نامه و کتاب سه دقیقه ای

درخشش هنرمندان خراسانی در مسابقات ملی خوشنویسی

امیرحسین رستمی در سریال «جناب ِعالی»

آیا تغییرات به معاونت قرآن و عترت وزارت ارشاد خواهد رسید؟

امیرحسین رستمی نخستین بازیگر «جنابِ عالی»

آشنایی با روش دانلود پروژه پریمیرآماده بدون پرداخت هزینه

درخواست حذف «شرط بندی» از ضوابط برگزاری مسابقات فرهنگی و هنری

علی صادقی در سریال کمدی جدید تلویزیون

ارسال 23 اثر به دبیرخانه جشنواره تئاتر «ترنج»

رییس سازمان سینمایی: جشنواره های ملی و جهانی فیلم فجر ادغام می شوند

«سیرک سیاه» به پاکستان رسید

«تل ماسه» رتبه اول باکس آفیس را به دست آورد

نغمه های سوگ محرم و صفر، عمری به درازای 6 هزار سال دارند

نغمه های سوگ محرم و صفر، عمری به درازای 6 هزار سال دارند