مطالب مرتبط:
کلان روایتها در تاریخ نگاری ایران دوره قاجار کتاب شد
کلان روایتها در تاریخ نگاری ایران دوره قاجار کتاب شد
بهترین فیلم های تاریخ ایران و جهان را در سایت کاغذ رنگی بشناسید
«کتاب آرایی نسخه های هنری دوره قاجار» منتشر شد
ایران در طول تاریخ دوبار الگوی حکمرانی بوده است
-86 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 29 شهریور 1400 ساعت 14:302021-09-20فرهنگي

کلان روایتها در تاریخ نگاری ایران دوره قاجار به روایت محمدامیر احمدزاده


- " 29 شهریور 1400 کتاب کلان روایتها در تاریخ نگاری ایران دوره قاجار(1264- 1210) نوشته محمدامیر احمدزاده به همت انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منتشرشد.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازکتاب نیوز" به نقل از مهر، کتاب کلان روایتها در تاریخ نگاری ایران دوره قاجار(1264- 1210) نوشته محمدامیر احمدزاده به همت انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به بهای 66 هزار تومان منتشرشد.

کتاب حاضر با هدف و دغدغه تحلیل متون تاریخ نگاری دوره اول قاجاریه به تفکیک چهار مسئله اصلی یعنی هویت، مشروعیت، روابط خارجی و جنگ و بازنمایی این مسائل در تواریخ صدر قاجاریه پرداخته است.

دستاورد بحث نشان می دهد که متون تاریخ نگاری در هر دوره ای دربردارنده اندیشه ها، افکار و آرای مورخان در باب اصلی ترین مسائل عصر خود هستند و بازخورد هر مسئله ای را می توان علی رغم پیچیدگی های زبانی متون تاریخ نگاری رسمی، کشف و استخراج کرد.

فهرست مطالب این کتاب عبارت است از مقدمه، بازتاب مسئلهٔ هویت و تبار قاجارها در روایت مورخان ایرانی، مسئلهٔ مشروعیت و برجستگی آن در اندیشهٔ مورخان، مسئلهٔ جنگ در روایت مورخان دورهٔ اول قاجاریه، بازنمایی مسئلهٔ فرنگ و فرنگی در منابع تاریخ‏نگاری، جمع بندی، نتیجه گیری و منابع و مآخذ.

در بخشی از مقدمه این اثر در معرفی آن آمده است: متون تاریخ ‏نگاری یکی از میراث‏های فرهنگی هر جامعه ‏ای اند که می‏توان بازتاب مسائل عصرشان را در روایت پردازی آنان یافت.

اینکه مسائل کلان و اساسی مطرح شده در متون تاریخ ‏نگاری دورهٔ قاجاریه کدام اند و چه جایگاهی در رویکرد و روایت پردازی مورخان نیمهٔ اول دورهٔ قاجاریه داشته ‏اند مسئلهٔ نوشتار پیشِ روست.

رویکرد تحقیق مبتنی بر تحلیل تاریخی و بازنمایی و تفسیر روایت‏هایی است که به صورت بندی جدیدی از روایت مورخان دربارهٔ مسائل دورهٔ قاجار کمک می‏کند.

آنچه به عنوان دستاورد کلی بحث می‏توان آورد این است که حکومت قاجار همچون هر حکومت نوتأسیسی در ابتدای عمر خود با بحران هویت و مشروعیت مواجه بوده است؛ در نتیجه حجم عظیمی از مباحث و روایات مورخان رسمی به این دو مسئله متمرکز شده است.

گفتمان هویت به مثابهٔ مسئلهٔ عصر تأسیس در تواریخ دورهٔ اول قاجاریه گرچه رنگ وبوی ایلی _ قومی دارد، به تدریج به سمت هویت سرزمینی ایران باستان و هویت اسلامی با طرح ممیزات خاص هر کدام پیش رفته است.

علت توجه مورخان به مسئلهٔ هویت را می‏توان در اتصال آن به مسئلهٔ مشروعیت از یک سو و از سوی دیگر، رویارویی نابرابر با فرنگ مدرنی دانست که متفاوت با اعصار گذشته به تأثیرگذاری یک جانبه در جامعهٔ شرق روی آورد.

مسئلهٔ دیگری که در متون تاریخ ‏نگاری رسمی قاجاری انعکاس چشم گیری دارد گفتمان جنگ است که مورخان با رویکردی عینی و واقع گرایانه به مسئلهٔ جنگ‏های مدرنی که ایران در برابر روسیه تزاری با آن مواجه شد پرداخته‏‏اند.

مسئلهٔ چهارم قابل طرح در متون تاریخ‏نگاری قاجاریه را مناسبات خارجی، قرائت و خوانش از دیگریِ قدرتمند فرنگی و اهمیت مسائل دنیای پیرامونی تشکیل می‏دهد.

این رویکرد به تدریج ایران را از الگوی روابط خارجی به سوی اتخاذ یک سیاست خارجی و تشکیل نهادهای مدرن سیاست‏گذار در عرصهٔ مناسبات خارجی به پیش می‏برد و در رویکرد مورخان قاجار با گذر زمان درک نسبتاً روشن‏تری از فرنگ مترقی و رویه‏های تمدنی _ استعماری آن بازتاب یافته است.

تاریخ ‏نگاری نیمهٔ اول قرن سیزدهم قمری در ایران عمدتاً متأثر از الگوبرداری نوشتارهای تاریخی از فضای سنت‏ها و ارزش‏های فرهنگی و سیاسی جامعهٔ ایران تحت تسلط قدرت قاجاریه بود.

این موضوع در گونه ‏‏شناسی الگوهای تاریخ نگاری ایرانی اعم از تاریخ های محلی و تاریخ‏های سلسله‏ای، که اغلب معطوف به طرح ارزش‏های قبایلی _ ایلی به عنوان الگوی غالب در فرهنگ سیاسی و مناسبات اجتماعی هویت تاریخی است، بازتاب یافته است.

اغلب مورخان نیمهٔ اول حکومت قاجاریه، ضمن آگاهی از تحولات دنیای بیرونی و رشد دانش جدید، از تحصیلات سنتی برای نگارش تاریخ برخوردار بودند که این امر موجب شد تاریخ‏نگاری را به مثابهٔ فعل و عملی دیوانی پیگیری کنند تا به عنوان یک دانش و حوزهٔ معرفتی.

طبعاً این دیوان‏سالاران ایرانی ضمن علاقه مندی به میراث ارجمند فکری _ فرهنگی و سیاسی ایران بر آن بودند که تاریخ حکومت قاجارها و ظهور رهبران نظامی _ سیاسی آن را در تسلسل و تداوم تاریخی با ادوار کهن و باستانی ایران و سلطنت‏های قدیم ترسیم کنند و بدین ترتیب از ذهنیت تاریخی _ اجتماعی خود به عنوان بخشی از جامعهٔ ایران برای تبیین جایگاه و اهمیت پادشاهی جدیدالتأسیس و اتصال الگوی حکمرانی رهبران جدید به پادشاهان ایرانی قدیم بهره بگیرند.

بنابراین، همهٔ اقدامات منشیان و دبیران و اهل دیوان‏سالاری ایرانی در مقام مورخ و ادیب عبارت است از تأثیرپذیری ناآگاهانه یا آگاهانه از رسالت منشیانهٔ خود برای ثبت تاریخ معاصر زمانه در چهارچوبی اندیشیده.

مورخان قاجار هم به خاطر الگوبرداری از سنت تاریخ نویسی ماسَبَق خود یعنی مکتب استرآبادی و هم با توجه به سپری کردن عمر و حرفه در مکتوب نویسی منشیانه و ملفوفه ‏نویسی دبیران عمدتاً از موضع ادیب و منشی به سنت‏های سیاسی و تاریخی می‏پرداختند که نتیجهٔ آن تولید متون نسبتاً منشیانه با درجه ‏هایی از تفاوت در سطح بود.

مورخان رسمی قدرت سیاسی قاجار به مانند اغلب هم‏سلکان خود در ادوار پیشین به ثبت تاریخ براساس ارزش‏های فرهنگی و قومی مسلط در زمانه با نظر به کارکردهای تاریخی ثبت وقایع مشغول بودند.

بنابراین، متون تاریخ‏ نگاری بخشی از اندیشهٔ سیاسی ادوار گوناگون تاریخ ایران را در بر گرفته ‏اند و بخشی از اندیشهٔ سیاسی هر دوره را باید در لفافهٔ متون تاریخ‏نگاری آن جست وجو کرد.

اهمیت طرح بحث و پرداختن به چنین موضوعاتی از این روست که تاریخ‏نگاری در دورهٔ قاجار از حیث کمّی و کیفی متحول و دگرگون شد؛ اولین نشانه‏ های تغییر در نثر و سبک نگارش تجلی پیدا کرد، سپس به تدریج دامنهٔ تحول به محتوا و نگرش تاریخ‏نگاران کشیده شد.

افق و حیطهٔ تاریخ‏نگاری هم از محدودهٔ جغرافیا و فرهنگ ایران زمین و سرزمین‏های همجوار فراتر رفت و به قلمروِ تاریخ جهان بسط یافت.

تنوع و تکثّر بی‏سابقه‏ای در نوشته ‏های تاریخی و مورخان صورت گرفت و نگارش و مطالعهٔ تاریخ از محدودهٔ انحصاری دیوان سالاران ادیب خارج گردید و برخی نویسندگان از این حد هم فراتر رفتند.

محتوای مطالب تاریخی را از وصف سرگذشت شاهان و جنگ‏ها به مباحث اجتماعی و اقتصادی گسترش دادند و به نقادی تاریخ نگاری سنتی پرداختند.

در ادامه، اسلوب و فن تاریخ‏نگاری علمی جدید را پایه‏ گذاری کردند و بر درک و فهم فلسفی از تاریخ تأکید ورزیدند.

مسئلهٔ تحقیق حاضر بر این مبنا استوار است که بکاود کلان روایت های موجود در تاریخ‏نگاری دورهٔ اول حکومت قاجاریه کدام اند و چه نسبتی با وضعیت سیاسی و فرهنگی جامعه داشته‏ اند؟ با تأسیس حکومت قاجار جغرافیای تاریخی ایران، پس از دوره ‏هایی از تلاطم ناشی از فقدان حکومت متمرکز، مجدداً از چهارچوب جغرافیایی و ثبات نسبی در قلمروِ سرزمینی برخوردار شد و عصر حیات حکومت‏های محلی و منطقه‏ای با شکل‏گیری نظام سیاسی و متمرکز قاجاریه در ایران پایان یافت.

تشکیل حکومت متمرکز به بازآفرینی جریان و سنت‏های سیاسی _ فرهنگی ایران از جمله توسعهٔ مکتب بازگشت ادبی، توسعهٔ فرهنگی و رشد ساختارهای اداری _ سیاسی کمک کرد.

به تدریج شاهد آن هستیم که حکومت قاجاریه با توسعهٔ الگوی نظام سیاسی پادشاهی بر مبنای میراث و سنت‏های ایرانی پا گرفت و تحقق چنین مسئله ای بر اثر مشارکت فعال و اثرگذار صاحبان قلم و دیوان سالاران ایرانی از جمله حاج ابراهیم خان کلانتر و خاندان قائم مقام صورت واقعی به خود گرفت.

گرچه این ساختار قدرت سیاسی جدید بر مبنای انتساب به ایل قاجار شکل گرفت، مقدمات و زمینه‏ های رشد دبیران و دیوانیان ایرانی را بر اثر تغییر در محتوای ساختار سیاسی و نیز متأثر از تحولات بیرونی عصر مدرن به پیش برد.

در عرصهٔ تاریخ ‏نگاری نیز، مؤلفه ‏هایی که باعث تغییرات تدریجی در محتوای متون دورهٔ قاجاریه شد عبارت اند از 1.

تغییروتحول تدریجی در بسترهای اجتماعی _ فرهنگی ایران دورهٔ قاجار، به گونه ‏ای که ایران از جامعه ای دینی و سنتی که تداوم اندیشه‏ها و علایق عصر صفویه را در خود داشت به سوی جامعه ای در حال گذار و تحول پیش رفت.

هر چند زمینه های وقوع این تحول امری درونی و برآیند سیر طبیعی تغییرات درون‏زا در ایران نبود، تداوم این روند سبب شد تاریخ نگاری از الگوی اندیشهٔ تقدیرگرایانه، هزاره‏ گرایی و سده ‏گرایی به سمت تاریخ ‏نگاری عینی و واقع گرایانه پیش برود.

اگرچه برخی قالب‏های کلان روایت موجود در منابع تاریخ نگاری از جمله پارادایم مسلط سیاست نگاری در منابع تاریخ نگاری تغییری در رویکرد و محتوای خود نداد، موضوعات سیاسی و مسائل اهل قدرت و سیاست به مثابهٔ واحد مطالعه و مسئله در تاریخ با نگرش‏های دیگری نیز مورد مطالعه و بازبینی قرار گرفت.

2.

توسعهٔ تاریخ ‏نویسی محلی و سلسله‏ای در راستای ثبت مسائل و موضوعات جدید قرن سیزدهم قمری و رشد خودآگاهی مورخان از ماهیت تحولات دنیای بیرونی.

3.

طرح موضوعات جدید بر مبنای الگوپذیری از سنت‏های نوشتاری موجود در تاریخ‏های نو.

4.

گرایش به ساده‏نویسی در متن بر مبنای تحولات صنعت چاپ و بسط مخاطبان.

در حقیقت، این تغییرات در بسترهای اجتماعی و جغرافیای فرهنگی بازتاب خود را در تاریخ نگاری ایران دورهٔ قاجار داشته است و این امر خود متأثر از تغییرات کلان در عرصه های ساختار سیاسی و زندگی فرهنگی و اجتماعی جامعهٔ ایران بود.

این پژوهش براساس روش تحلیل تاریخی و نیز تفسیر متون تاریخ نگاری صدر قاجاریه صورت گرفته است؛ بدین منظور، ابتدا وقایع و رخدادها را بررسی می کند و در مرحلهٔ بالاتر با روش تحلیلی به ارزیابی مباحث و مسائل موردتوجه مورخان این برهه می‏پردازد و سپس براساس روش تحلیل محتوا، کشف و بررسی کلان روایت ها و مسائل مدنظر مورخان دورهٔ قاجار موردتوجه قرار می گیرد.


کلید واژه ها: پژوهشگاه علوم انسانی - دوره قاجار - مطالعات فرهنگی - تاریخ - قاجار - احمدزاده - علوم انسانی - دوره - روایت - انتشارات - پژوهشگاه - کتاب - ایران - مطالعات - قاجاریه - فرهنگی - کلان - روابط خارجی - نوشته - مسائل - بازنمایی - علوم - دستاورد - اندیشه - شهریور - روابط - تومان - گزارش - تحلیل - زبانی

آخرین اخبار سرویس:
ممنوعیت تبلیغات رویداد های هنری بدون مجوز در خراسان رضوی

جزییاتی از اقدامات استحکام بخشی در پاسارگاد/ تهیه شناسنامه برای آثار مخزن

«قهرمان» فرهادی در یک روز 319 میلیون تومان فروخت/ «دینامیت» از مرز 17 میلیارد تومان عبور کرد

کتاب «خمسه به روایت خمسه» را من ننوشته ام!

تغییر دیده نشده از «روناک یونسی» در ظاهر/چه مامان شاخ و قرتی ای!

هزینه تولید یک اثر، مشکل عمده هنرمندان آواز است

بره شدن سپسده خداوردی برای پسرش / عکس دیده نشده

تصویری جالب از لیندا کیانی در میان خواهر و برادرانش /عکس

مراسم بزرگداشت رضا رویگری در کنار همسرش+ عکس

چهره جدید محمدرضا داوودنژاد در «پیر پسر»

پرتره زیبای بهاره کیان افشار /عکس

روابط عمومی فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان رتبه نخست کشوری را کسب کرد

ویدئو/ قصه مهاجرت مهراد جم به ترکیه وارد صداوسیما شد!

پرتره زیبای بهاره کیان افشار /عکس

ویدئو/ آرایش غلیظ و بزرگسالانه سارا و نیکا در لایو اینستاگرام

استایل الناز حبیبی با کت و شلوار /عکس

استایل الناز حبیبی با کت و شلوار /عکس

مستند کارگردان شیلیایی درباره معرفی امام حسین(ع)

حال بسیار ناخوش محسن میهن دوست

سلفی پشت فرمانی بهرام رادان /عکس

اسامی بازیگران سریال سرجوخه+ بیوگرافی

سلفی پشت فرمانی بهرام رادان /عکس

احوالات این روزهای سحر ولدبیگی و نیما فلاح /عکس

احوالات این روزهای سحر ولدبیگی و نیما فلاح /عکس

تصاویر | هدیه های 10 هزار دلاری کیانو ریوز به اعضای تیم بدلکاری!

بلاخره دبیر چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر شد

یک روز پاییزی خوب برای شبنم قربانی /عکس

یک روز پاییزی خوب برای شبنم قربانی /عکس

تیپ جالب و زیبا الناز شاکردوست در مسیر صعود به قله + عکس

رادیویی که دیدنی شد

یوسف تیموری در ویلای لاکچری /عکس

یوسف تیموری در ویلای لاکچری /عکس

عکس/ حجاب بازیگر سریال افرا لب دریا حسابی آب رفت!

استایل خاص الهام حمیدی با مانتویی مانند دفتر نقاشی + عکس

مرگ در این نمایشگاه در تهران می چرخد

تقویم و اوقات شرعی ششم آبان شیراز + فیلم

آزاده صمدی در شب تولدش /عکس

عُمر موتورخانه این تالار از مدیر آن بیشتر است!

روش های انتخاب کتاب خوب

جایزه بزرگ فستیوال «انیمیشن فیلم است» به «بگریز» رسید

رمضانی مدیر خانه کتاب شد

خوشگذرانی آرزو افشار و دخترش در پارک /عکس

نیکی کریمی سینمای ایران را ترکاند ! + واقعیت های خاموش

حرکت عجیب و جالب بچه های شیلا خداداد /عکس

سلفی مادر و پسری روناک یونسی + عکس

پخش فیلمی ترسناک در آخر هفته تلویزیون/ آیا مرتضی با رده سنی پخش می شود؟

حرکت عجیب و جالب بچه های شیلا خداداد /عکس

3 فیلم ایرانی در جشنواره آسیایی بارسلون

خوشگذرانی آرزو افشار و دخترش در پارک /عکس

حجاب فهیمه مومنی لب دریا حسابی آب رفت! /عکس

شباهت عجیب محمدرضا گلزار به فردین/ همه چیز به شوهر جمیله ختم می شد!

کشف حجاب در سن 53 سالگی+ عکس

حجاب فهیمه مومنی لب دریا حسابی آب رفت! /عکس

آخر هفته به تماشای کدام نمایشگاه های هنری برویم؟

فیلم های سینمایی و تلویزیونی آخر هفته تلویزیون | 6 و 7 آبان

زوم روی سینمای ایران و برنامه های متنوع در کن

نازیبایی های شهر تهران

حسین دهلوی را به روایت حسین علیزاده بشناسید

تلویزیون آخر هفته چه فیلم هایی پخش می کند؟

اولین جشنواره «نگاه نار» در تفت برگزار می شود

برگزاری جشنواره تئاتر خیابانی با رعایت کامل پروتکل های بهداشتی

بازیگر پیشکسوت سینما در کنار همسر جوانش +عکس

ترلان پروانه با استایل پسرانه عکس گرفت!

بازیگران سریال «سرجوخه» را بیشتر بشناسید

استقبال 11هزار نفری از قهرمان در شیراز

22 حقیقت جذاب درباره دنیل دی لوییس که احتمالا نمی‎دانستید

پشت صحنه سریال خانه پرتغالی ها

تلاش کارگردان اهل شیلی برای معرفی امام حسین(ع) به مردم آمریکای جنوبی

خوش آمدگویی کارگردان «گشت ارشاد» به «قهرمانِ» اصغر فرهادی

تئاتر تأثیرگذارترین هنر برای القای مفاهیم است

عکس جدید رضا رویگری و همسر جوانش را ببینید

برای حضور در جشن حافظ باید کارت واکسیناسیون ارائه کنید

افشای راز مهراد جم در سریال سرجوخه ! + فیلم شاخ های اینستاگرامی

پاییز گردی الناز شاکردوست / شغل دوم الناز شاکردوست+ عکس

ماجرای فیلم درگیری در بیمارستان میناب چیست؟

اسامی فیلم های سینمایی و تلویزیونی پنجشنبه و جمعه

ادغام دو جشنواره ملی و جهانی فیلم فجر

پانزدهمین جشنوارە تئاتر خیابانی مریوان کلید خورد

راهیابی 41 اثر بە پانزدهمین جشنوارە تئاتر خیابانی مریوان

تیپ راحت مارال فرجاد خارج از کشور + عکس

خوش آمدگویی کارگردان «گشت ارشاد» به «قهرمانِ» اصغر فرهادی

سوتی وحشتناک آقای وزیر +فیلم

نسخه کمیاب نمایشنامه «شکسپیر» حراج شد

اسامی فیلم های سینمایی و تلویزیونی پنجشنبه و جمعه

دیدار رضا گلزار با اسطوره سینمای هندی شاهرخ خان / عذر خواهی پژمان بازغی از رضا گلزار + عکس

استقبال چشمگیر اصفهانی ها از جشنواره خندستان

جزییات تازه از ضرب و شتم کارگر شهرداری خرمشهر

عکس/ حجاب بازیگر سریال افرا لب دریا حسابی آب رفت!

دورهمی بهرام رادان با حضور یک فیل ! / عکس دیده نشده

تمدید اجرای «تن ها» در تالار سایه

پانزدهمین جشنواره تئاتر خیابانی مریوان|جشنواره با استقبال پرشور مردم کلید خورد؛ «جان من ایران من» به اجرا درآمد

استوری رنگی رنگی فاطمه گودرزی+ عکس

41 شعر از گروس عبدالملکیان، به زبان آلمانی ترجمه و منتشر شد

معرفی هنرمندان برتر نخستین جشنواره تئاتر مونودرام مهاباد

از خود گذشتن در آن سوی مرز ها +فیلم

دورهمی علاقه مندان عباس کیارستمی در سینما تک موزه هنرهای معاصر تهران

استوری رنگی رنگی فاطمه گودرزی+ عکس

«فیس بوک» حقیقتی زشت» را عیان کرد

سوپراستارهای سینما در یک نگاه + عکس

بیوگرافی بازیگران سریال امنیتی «سرجوخه»

کلان روایتها در تاریخ نگاری ایران دوره قاجار به روایت محمدامیر احمدزاده

کلان روایتها در تاریخ نگاری ایران دوره قاجار به روایت محمدامیر احمدزاده