موضوعات داغ: - ستاد كل نيروهاي مسلح - نيروهاي مسلح - رييس ستاد كل نيروهاي مسلح - رتبه بندي معلمان - فرهاد مجيدي - وزير امور خارجه - جانشين رييس ستاد كل نيروهاي مسلح - ابتلا به كرونا - دانشگاه تهران - مهناز افشار - سنگ نوردي - جانبازي - معنويت گرايي - لوسين فاوره - ضايعات پوستي - 20 ميلياردتومان - قوانين كارگري - بيمه بافندگان - تيم ملي فوتبال ناشنوايان ايران - رايانش ابري - دستگيري شرور سابقه دار - لاغري و كاهش وزن - جهان پهلوان تختي

مطالب مرتبط:
آینده مبهم شادگان با سدسازی روی مارون
سدسازی،از فقرزایی تا انباشت ثروت
-61 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 11 مرداد 1400 ساعت 16:452021-08-02اجتماعي

سدسازی به سبک معماران ساسانی


گرداب سنگی لرستان به دلیل کاهش بارندگی های اخیر خشک شده اما هنوز قابل استفاده است.

- فاطمه کاظمی- همشهری آنلاین: تمام طول تاریخ، آب عنصر مهمی در تشکیل تمدن ها به حساب می آمده و انسان ها همواره در کنار چشمه ها و رودخانه ها تمدن ها را برپا کرده اند؛ رویکردی که در شکل گیری غالب حوزه های زیستی و تمدنی قابل رویت است و اکنون هم می توان آثار تاریخی برجا مانده از آن را به تماشا نشست؛ از جمله در خرم آباد.

کارکرد ابتدایی این بنای تاریخی را می توان با برخی سدهای کنونی در کشور مقایسه کرد که در نقاط مختلف کشور ساخته شده است، چه آنکه برخی از سدهای کشور نه تنها دستاوردهای پیش بینی شده را نداشته اند، بلکه آسیب های زیادی هم به زمین های اطراف شان وارد و اهالی منطقه را با برخی مشکلات مواجه کرده اند.

لرستان این روزها مانند بسیاری از استان های کشور، با چالش خشکسالی روبه رو است و بخش هایی از کشکان ، به عنوان یکی از رودخانه های اصلی استان، کاملا خشک شده و خبری از چشمه ها و سراب های همیشه جاری این استان نیست؛ پس فرصت مناسبی است تا نگاهی داشته باشیم به وضعیت این روزهای بنای گرداب سنگی، که از آثار تاریخی مهم در حوزه تأمین نیازهای آبی مردم این منطقه به حساب می آید.

گردو بردینه گرداب سنگی در شهر خرم آباد اثری باستانی به جا مانده از دوره ساسانی است؛ بنایی که توسط آن آب چشمه ها ذخیره و برای استفاده به نقاط مختلف شهر منتقل می شده است.

یک کارشناس میراث فرهنگی دراین باره به همشهری می گوید: این بنای تاریخی در گویش لری گردو بردینه نامیده می شود و با سنگ و ساروج (آهک و گچ) بنا شده است؛ بنایی دایره ای شکل که به شکل دیواری بزرگ و سنگی، اطراف چشمه ای را احاطه کرده است.

عطا حسن پور با بیان اینکه این دیوار اطراف یک چشمه را احاطه و آب را در خود ذخیره کرده است، می افزاید: آب از این محل به وسیله کانال هایی، به نقاط مختلف شهر شاپورخواست منتقل می شده است.

این سازه 18متر قطر، 3متر پهنا و 18متر ارتفاع دارد که در سمت شرق آن، دریچه ای ساخته شده که به وسیله یک شیء کشویی مسدود می شده است تا آب به سمت جوی غربی گرداب منتقل شود.

وی ادامه می دهد: وجود این گرداب سنگی در گذشته اهمیت زیادی داشته است، به طوری که در فاصله 12کیلومتری گرداب، دره ای به نام بابا عباس وجود دارد که درآن بقایایی از یک آسیاب به چشم می خورد که آب موردنیاز خود را از گرداب سنگی می گرفته است.

بنایی بدون آجر وی با بیان اینکه بهترین زمانی که می توان دریچه ها را باز کرد، زمانی است که آب گرداب به حداقل خودش می رسد، یعنی اواخر تابستان یا اوایل پاییز، توضیح می دهد: مصالحی که این گرداب با آنها ساخته شده، همان موادی است که برای ساخت شهر شاپورخواست و پل شاپوری در استان لرستان هم استفاده شده است.

معمولا در نیمه دوم دی ماه آب این چشمه فصلی طغیان می کند و سطح آب درون گرداب کاملا بالا می آید و سرزیر می شود.

کانال ها و جدول هایی که در سطح شهر خرم آباد وجود دارد، سرریز آب چشمه را به سمت رودخانه منتقل می کند.

حسن پور ادامه می دهد: زمانی که آب پایین می آید و کم می شود، دریچه های زیرین عملکرد خودشان را حفظ کرده اند، این دریچه ها نیز به صورت طاق ضربی از سنگ ساخته شده اند.

هیچ آجری دراین بنا به کار نرفته و صرفا از سنگ با ملات ساروج ساخته شده است.

وی عنوان می کند: استفاده از ساروج نیز به این دلیل است که با سنگ سازگاری دارد و هرچه آب به آن بخورد، سفت تر می شود.

در واقع همه بناهای تاریخی ایران، مانند آب انبارها، گرداب ها و کانال های تقسیم آب که با آب ارتباط دارند، همه از این ماده ساخته شده اند؛ ساروج هرگز آب را تخریب نمی کند.

این کارشناس میراث فرهنگی سی وسه پل را مثال می زند و می گوید: این روزها که خیلی می شنویم سی وسه پل به دلیل قطع آب زاینده رود درحال تخریب است، به این علت است که ساروج باید آب بخورد، درغیراین صورت چسبندگی خود را از دست می دهد و ممکن است پودر شده و بنا متلاشی شود.

5 خروجی و 2 ورودی از 7 دریچه ای که دراین بنا تعبیه شده، 5 دریچه برای خروج و 2 دریچه ویژه ورود آب است.

حسن پور دراین باره اظهار می کند: ورودی ها در بخش شمالی و خروجی ها در بخش های مختلف گرداب تقسیم شده اند و آب را به اندازه های مختلف و بخش های مختلف شهر توزیع و تقسیم می کرده اند.

بنابراین گرداب سنگی بنایی برای نگهداری، کنترل، تقسیم و توزیع آب بوده است که نشان از دانش و مهندسی آب ایرانی ها در زمان ساسانیان دارد.

وی معتقد است که این بنا براساس اصول مهندسی طراحی شده و درعین سادگی ظاهری، طرحی بسیار پیچیده دارد.

حسن پور ادامه می دهد: آب این بنا نیز از آبخوان آهکی تأمین می شود که در دامنه سپیدکوه قرارگرفته است که آبخوان عظیمی محسوب می شود و سالانه 100 میلیون مترمکعب تغذیه آب دارد.

سیستمی که این آب را وارد گرداب می کند، سیستم درز و شکاف است که در کف گرداب ترواش می کند و آب دهی آن با آغاز بارندگی ها در اواسط پاییز آغاز و در اواخر دی کم می شود.

وی می افزاید: آب در وسط گرداب تا ارتفاع 4 متر بالا می آید، اما در بیرون از کف زمین تا ارتفاع 4 متر خاک مرده است.

3 متر و اندی از ارتفاع این بنا بیرون و 4 متر آن داخل زمین است تا بتواند سطح زمین های اطراف را با سطح آب داخل هم تراز کند که اگر زمانی زلزله ای رخ داد، نیروهای رانشی خنثی شود یا از فشاری که آب از درون به بنا می آورد کاسته شود تا بنا آسیب نبیند.

خاک بیرون به اندازه تراز آب درون بالا آورده شده تا خاک بیرون و آب داخل هم سطح هم باشند.

حسن پور اضافه می کند: بنابراین این بنا هیچ گاه توسط زلزله و نیروهای رانشی از بین نرفته و طی هزارسال حفظ شده و به دست ما رسیده تا الگویی برای مهندسان باشد تا سامانه آب رسانی دوران باستان را تا حد امکان در دنیای امروز به کار بگیرند.

لایروبی گرداب سنگی در انتظار اعتبار معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان لرستان نیز دراین زمینه با بیان اینکه در سال های گذشته مرمت هایی روی گرداب سنگی انجام شده، به خبرنگارهمشهری می گوید: این گرداب یکی از چشمه های فصلی خرم آباد به شمار می رود که امسال به دلیل کاهش بارندگی ها بسیار کم آب شده است.

زهرا بهاروند می افزاید: درحال حاضر لایروبی کف این گرداب در دستورکار قرار دارد که به محض اختصاص اعتبار، اجرا می شود.

وی اظهار می کند: اجرای این طرح همکاری شهرداری را می طلبد.

البته در سال های گذشته در تابستان عملیات لایروبی انجام شده، اما این اقدام باید به صورت مستمر ادامه یابد.

ازسوی دیگر حریم گرداب نیز درحال آزادسازی است و املاکی دراطراف آن تملک شده اشت و عرصه این اثر تاریخی پس از تملک کامل، ساماندهی می شود.

بهاروند اضافه می کند: با توجه به اینکه گرداب سنگی در بافت شهری قرارگرفته، ساماندهی حریم این بنای تاریخی نیازمند همکاری شهرداری است.


کلید واژه ها: کشور - تمدن - تاریخی - لرستان - کاهش بارندگی - آثار تاریخی - بنای تاریخی - رودخانه ها - توان - قابل - پیش بینی - انسان ها - خشکسالی - معماران - ابتدایی - بارندگی - رودخانه - استفاده - چشمه ها - مشکلات - همشهری - کارکرد - مقایسه - ساسانی - یکی از - اهالی - منطقه - مختلف - استان - تشکیل

آخرین اخبار سرویس:
شرایط جریمه نشدن خودرو ها در محدودیت تردد شبانه

لایروبی و ترمیم پل های استان بوشهر نیازمند تامین اعتبار است

لایروبی و ترمیم پل های استان بوشهر نیازمند تامین اعتبار است

گزارش تصویری (9): پیاده روی اربعین حسینی؛ حرکت زائران به سوی کربلای معلی

آسمانی شدن عمو مهاجر جبهه ها

مقررات کشورهای مختلف برای بازگشایی مدارس در سایه کرونا

بیمارستان محلی عالیشهر مهرماه افتتاح می شود

لزوم بازآموزی دانش آموزان در زمان های «طلایی» / محرومیت 3 میلیون دانش آموز از عدالت آموزشی

ایرانیان در آستانه اربعین در ایوان نجف عزاداری کردند+فیلم

هواشناسی ایران | بارش پراکنده باران در سواحل شمالی / آسمان آفتابی در بیشتر نقاط کشور

پیش بینی هواشناسی در ایران امروز 30 شهریور 1400

6 درصد دانش آموزان خراسان رضوی سال تحصیلی را حضوری آغاز می کنند

6 درصد دانش آموزان خراسان رضوی سال تحصیلی را حضوری آغاز می کنند

اوقات شرعی سی ام شهریور در سمنان

اجرای طرح « عهد سقایی » برای پذیرایی از زائران اربعین

طرح اصلاح هندسی بلوار نخبگان تهیه شده است

آغاز فعالیت 10 هنرستان هنر های زیبا از مهرماه

آغاز واکسیناسیون دانش آموزان در خوزستان

بهسازی و مرمت فرهنگسرای شهر یزد

ثبت نام 500 لرستانی در سامانه سماح

نصب سردیس شهدا در پارک مشاهیر و مفاخر خرم آباد

برگ سبز به عنوان سند رسمی خودرو بلامانع است

فال روزانه سه شنبه 30 شهریور1400

خشک شدن چاه های آب در گلپایگان یکی پس از دیگری

اینفوگرافیک | 5 روش موثر برای رفع خواب آلودگی هنگام رانندگی

سرقت علائم راهداری در نیشابور

دست آورد بزرگ دولت رییسی رخ خواهد داد؟/ دانش آموزان 6 تا 11 سال ایرانی واکسن «فایزر» خواهند زد؟

خشک شدن چاه های آب در گلپایگان یکی پس از دیگری

شرایط جریمه نشدن خودرو ها در محدودیت تردد شبانه

معرفی مشمولان فارغ التحصیل به سربازی، یک ماه تمدید شد

پیش بینی کمینه و بیشینه دمایی سی ام شهریور در استان سمنان

37 درصد مدارس خراسان رضوی روشویی و 35 درصد توالت استاندارد ندارد

استمرار سکون جوی و غبارآلودگی هوای اصفهان

خبر هایی از فعالیت های قرارگاه رسول اکرم و بازگشایی مدارس

ثبت نام 397 کرمانشاهی برای اعزام به مراسم اربعین حسینی

دوازده هزار معلم تهرانی بازنشسته می شوند

اجرای سالانه بیش از 400 کیلومتر خط کشی در قم

تعداد پایگاه های شبانه روزی واکسیناسیون اورژانس تهران افزایش یافت

سردرگمی زائران اربعین از ثبت نام در سماح تا صدور ویزا

مبارزه با ترس کرونایی کودکان با شروع مدارس +عکس

اولویت واکسیناسیون دانش آموزان با کدام گروه است؟

100 زائر اربعین حسینی از مرز شلمچه بازگردانده شدند

خانواده تاثیر زیادی در بروز یا کاهش آسیب های اجتماعی دارد

خبرهای امروز از استودیو خبر ایران/ 29 شهریور 1400

بازگشت زمینی از سفر اربعین تنها از مرز مهران امکان پذیر است

بارش های خفیف در ارتفاعات سمنان

ببینید | مبارزه با ترس کرونایی کودکان با شروع مدارس

اختصاص 650 پرواز برنامه و فوق العاده برای اربعین

واریز مستمری شهریورماه مددجویان بهزیستی

فراخوان اعزام مشمولان اصفهانی پایه خدمتی مهرماه

ماجرای مرگ خرس سیاه بلوچی

شورای عالی آموزش و پرورش از حاشیه خارج و وارد متن شود

ضرورت ساماندهی و تحصیل دانش آموزان فاقد هویت در یکی از مدارس دامغان

نفوذ توده هوای سرد به زنجان

زائران امسال اربعین حسینی همچنان سردرگم

تعهدات بیمه ای زائران اربعین اعلام شد

گیلان سرزمین جنگل ، کوه و دریاست

اجرای طرح ضربتی واکسیناسیون در تهران از 30 شهریور

ببینید | راهکار جدید کاهش آلودگی هوا در ایتالیا

آغاز سال تحصیلی دوره ابتدایی باجشن شکوفه ها وغنچه ها در اول مهر

آخرین تصمیمات درباره نحوه بازگشایی مدارس در خراسان شمالی/برگزاری کلاس ها به صورت حضوری و مجازی

کشاورزان و دامداران هشدارهای هواشناسی را جدی بگیرند | خشکسالی ضعیف تا شدید در اکثر نقاط کشور

در رادیو ایران 20 بشنوید: همشاگردی از دور سلام

یکی از عناصر و ارکان مهم آموزش وپرورش نقش و جایگاه مدیر در مدرسه است

تکمیل طرح تقاطع غیرهمسطح شهید کشوری اصفهان تا پایان مهر

کمبود 3 هزار نیرو در آموزش و پرورش استثنایی

بیش از 82 درصد دانش آموزان لرستان از بستر شبکه شاد بهره مند شده اند

اختصاص 650 پرواز برنامه و فوق العاده برای اربعین

بیمه ایران طرف قرارداد برای بیمه زائران اربعین

گروه بندی مدارس برای آموزش ترکیبی، حضوری و مجازی دانش آموزان در اصفهان

سردرگمی زائران اربعین از ثبت نام در سماح تا صدور ویزا

نسخه جدید شاد با قابلیت های ویژه

رونمایی از نسخه جدید شاد ؛ فردا

توزیع 1363 بسته مهر تحصیلی بین دانش آموزان نیازمند خراسان رضوی

ویدئو | آخرین وضعیت واکسیناسیون معلمان و دانش آموزان

واکسیناسیون دانش آموزان خوزستانی در مراکز تجمیعی + فیلم

تاریخچه هتل عباسی اصفهان، جاذبه بی نظیر گردشگری

کاهش سرمایه روانی و اجتماعی دانش آموزان تبعات پاندمی کرونا است

گرامیداشت هفته دفاع مقدس در منطقه 4 تهران

165 هزار دانش آموز ابتدایی در مدارس خراسان جنوبی ثبت نام کردند

اعلام وضعیت قرمز هوا در فردیس| آلوده ترین پاییز در راه البرز

165 هزار دانش آموز ابتدایی در مدارس خراسان جنوبی ثبت نام کردند

200 هزار دانش آموز زنجانی سال تحصیلی جدید را آغاز می کنند

ویدئو | آخرین تصمیمات درباره شروع سال تحصیلی

راه اندازی قرارگاه تاکتیکی خطوط هوایی ابوذر در 10 فرودگاه بین المللی

واگذاری سند ششدانگ به اهالی موسویه شهرستان قاینات

پسرانی که بدون خواهران شان به مدرسه نمی روند!

اعلام اسامی چندبرابر ظرفیت پذیرفته شدگان فوریت های پزشکی

پسرانی که بدون خواهران شان به مدرسه نمی روند!

چهاردهمین آزمون مربیان قرآن شهرداری تهران برگزار می شود

آشنایی با طراحی داخلی و تفاوت آن با دکوراسیون داخلی

اعلام اسامی پذیرفته شدگان متمرکز و غیرمتمرکز آزمون کاردانی به کارشناسی

اجرای طرح مشق احسان در قائمشهر

پرچم بارگاه منور سید الشهدا بر بالین بیماران قزوینی

اهدای 50 بسته لوازم التحریر و مواد بهداشتی به دانش آموزان اتباع سمنان

تصاویر| نشست خبری رییس سازمان حج و زیارت

برگزاری آزمون جامع طرح حافظان رضوی در مشهد

شرایط جریمه نشدن خودروها در محدودیت تردد شبانه

جوی نسبتا پایدار در فارس

تداوم وزش باد در مناطق غربی و جنوبی خوزستان

سدسازی به سبک معماران ساسانی

سدسازی به سبک معماران ساسانی