مطالب مرتبط:
تکمیل طرح های نیمه تمام راکد یزد در دولت تدبیر و امید
روحانی توقعات مردم و رهبری را برآورده نکرد/ دولت سیزدهم باید سیاست های غلط دولت تدبیر و امید را اصلاح کند
آزادی 78 نفر از زندانیان محکومین مالی طی چهار ماهه امسال
آزادی گروگان بعد از 15 روز اسارت در استان فارس؛ آدم ربایان دستگیر شدند
عکس گلشیفته فراهانی در خارج بدون سانسور (عکس)
-171 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 11 مرداد 1400 ساعت 13:002021-08-02بين الملل

آزادی 3 هزار اسیر مشهدی با تدبیر قائم مقام فراهانی


چگونه 188 سال قبل، صدراعظم و ادیب نامدار ایران توانست با هوشمندی خود، آرامش را به مشهد و شمال خراسان بازگرداند و راهزنان و گردنکشان را سرکوب کند؟ - " ـ خراسان، بعد از آغاز جنگ های ایران و روسیه تزاری، حال و روز خوشی نداشت.

با پایان گرفتن دوره نخست این جنگ ها، در سال 1192 ش، شورش های گسترده خوانین خراسان شروع شد.

برخی از مورخان معتقدند که این شورش ها، ریشه در سیاست دولت استعماری انگلیس داشت که می خواست شرق ایران را ناآرام کند و بر نفوذ خود در منطقه بیفزاید.

در همین زمان، مشهد، به عنوان بزرگ‎ترین و مهم‎ترین شهر در شرق ایران، آماج حملات راهزنان و چپاول اقوام مهاجم ماوراءالنهر بود که از طریق مرو و سرخس، خود را به جلگه مشهد می رساندند و مشهد و روستا های اطراف آن را به باد غارت می دادند.

این اوضاع پریشان 17 سال دوام آورد و به‎تدریج دامنه آن تمام شمال خراسان را فراگرفت و نقطه ای باقی نماند، مگر آن که مورد دستبرد و حمله راهزنان و اقوام مهاجم واقع شد.

با پایان یافتن دوره دوم جنگ های ایران و روسیه تزاری در سال 1206 ش و انعقاد عهدنامه ننگین ترکمانچای، دولت مرکزی به فکر آرام‎کردن خراسان افتاد؛ ظاهراً کار آن قدر بالا گرفته بود که اعزام یک قشون محدود، نمی توانست مشکل مشهد و مناطق همجوار آن را حل کند.

به همین دلیل، عباس میرزا نایب السلطنه، پسر فتحعلی شاه قاجار و سردار نامدار ایران در جنگ های قفقاز، به همراه وزیر ادیب و سیاستمدارش، قائم مقام فراهانی که بعد ها به صدراعظمی محمدشاه قاجار رسید، مأمور آرام کردن خطه خراسان و بازگرداندن امنیت و آسایش به مشهد و اطراف آن شد.

این زمان، مصادف با اواخر تابستان سال 1210 ش بود.

قائم مقام فراهانی در مشهد طبق گزارش رضاقلی خان هدایت در روضه الصفای ناصری ، سپاه عباس میرزا روز 30 آذر سال 1210، توانست بالاخره، پس از زد و خورد های متعدد در مسیر عبور به سمت شمال شرق، وارد مشهد شود.

عباس میرزا که از بیماری کبدی رنج می برد و به نقلی، توسط ویلیام کورمیک، پزشک انگلیسی اش مسموم شده بود تا نتواند شورشیان را به سرعت سرکوب کند، با هدایت و مشورت قائم مقام فراهانی دست به اقداماتی در مشهد زد که به سرعت نظم و آرامش در آن برقرار شد.

قائم مقام به خوانین شورشی پیام داده بود که اگر نگران خشم نایب السلطنه هستند، می توانند به او متوسل شوند تا پادرمیانی کند؛ او می خواست ضمن حفظ قدرت ناشی از حضور عباس میرزا در خراسان، مسیر تسلیم را باز بگذارد و تلفات و درگیری ها را به حداقل برساند.

قائم مقام به عباس میرزا پیشنهاد داد که احمدعلی میرزا، حاکم مشهد را به دلیل بی کفایتی برکنار کند و او را به محل باباقدرت در بیرون شهر بفرستد تا از آن جا راهی تهران شود.

تعداد زیادی از خوانین شورشی با تدبیر قائم مقام، به عباس میرزا پیوستند و به این ترتیب، نبرد با دیگر شورشی ها، بسیار آسان شد.

قائم مقام برای وساطت و جلوگیری از جنگ، از مشهد خارج شد و به امیرآباد چناران رفت تا با رضاقلی خان، یکی از مهم‎ترین سرکردگان شورش، ملاقات کند و او را به تسلیم وادارد؛ اما در این دیدار دریافت که وی، اهل مدارا و صلح نیست و جز با نیروی نظامی متوقف نمی شود.

به همین دلیل، در بازگشت طرح حمله به مقر رضاقلی خان را از مسیر کال یاقوتی مشهد، به عباس میرزا داد.

نیرو های سپاه ایران، اوایل خرداد سال 1211، به عزم سرکوب رضاقلی خان، از مشهد خارج شدند و با طرح ضربتی قائم مقام فراهانی، با سرعت خود را به امیرآباد چناران رساندند و کار یاغی معروف را یکسره کردند.

به این ترتیب، نظم و آرامش به مشهد و اطراف آن بازگشت.

اما این پایان غائله شورش در مشهد و اطراف آن نبود.

آزادی اسیران، مجازات برده فروشان طی 17 سال ناآرامی در مشهد و شمال خراسان، راهزنان و مهاجمان صحرانشین ماوراءالنهر، از فرصت سوءاستفاده می کردند و ضمن غارت این مناطق، جمع زیادی از زنان و مردان را به اسارت می گرفتند و پس از انتقال آن‎ها به نواحی اطراف مرو، به عنوان برده به خانات ماوراءالنهر می فروختند.

این اتفاق مُهلک، یعنی انداختن زنجیر بردگی بر گردن اسیران ایرانی، تأثیر بسیار مخربی بر روحیه مردم مشهد گذاشته و خواب و خوراک را از اهالی گرفته بود.

قائم مقام فراهانی، ضمن بررسی اوضاع، متوجه شد که هزاران اسیر از اهالی مشهد و شمال خراسان، در جایی نزدیک سرخس، گرفتار راهزنان و مهاجمان هستند و در انتظار فروخته شدن به سر می برند؛ او گزارش این موضوع را به نایب السلطنه داد.

عباس میرزا پس از سرکوب رضاقلی خان، مدتی را به استراحت گذراند؛ احتمالاً وضعیت جسمانی وی در این توقف مؤثر بوده است.

در این مدت، قائم مقام کوشید تا زمینه آزادی اسرا و برقراری آرامش در شمال شرق خراسان را فراهم کند.

او موفق شد که بخشی از اسرای حبس شده را آزاد کند، اما بخش معتنابهی از آن‎ها، متشکل از سه‎هزار نفر، جایی آن سوی سرخس، چشم انتظار کمک سپاه ایران بودند.

طبق گزارش فریزر ، در سفرنامه اش، عباس میرزا می دانست که کلید آرامش در مشهد را باید در برقراری آسایش در سرخس جست وجو کند.

قائم مقام فراهانی به عباس میرزا اطلاع داد که رهایی سه‎هزار نفر باقی مانده، جز به چرخش تیغ بی دریغ سپاه ایران ممکن نیست؛ لذا با تدبیر قائم مقام فراهانی، روز 17 شهریور سال 1211، قشون ایران مشهد را به قصد سرخس ترک کرد.

یاغیان که نزدیک شدن سپاه عباس میرزا را دیدند، فرار را بر قرار ترجیح دادند؛ اما با تمهیدات قائم مقام فراهانی و فرستادن گردان هایی از سپاه ایران برای دور زدن مقر یاغیان، تعدادی از سرکردگان آن ها اسیر شدند.

عباس میرزا توانست در یک حمله ضربتی وارد سرخس شود و شهر را از لوث وجود یاغیان پاک کند.

آن جا بود که به قائم مقام خبر دادند سه‎هزار اسیر ایرانی در اختیار 450 دلّال بَرده هستند و آن‎ها برای انتقال اسرا اقدام کرده اند.

قشون ایران با سرعت وارد عمل شد و توانست تمام سه‎هزار نفر را آزاد کند.

به فرمان عباس میرزا، دلالان برده را در اختیار اسرای آزادشده قرار دادند تا از آن ها انتقام بگیرند و آزادشدگان، همه برده فروشان را از دم تیغ گذراندند.

استقبال از آزادشدگان عباس میرزا مدتی را مشغول سرکوب تتمه یاغیان بود.

او به همراه سه‎هزار اسیر آزادشده مشهدی، روز 19 آبان سال 1211 وارد مشهد شد و مورد استقبال مردم شهر و علما قرار گرفت.

رضاقلی خان هدایت درباره این استقبال در روضه الصفا می نویسد: جمیع علما و فضلای خراسان و پیشوایان ارض اقدس بیرون شهر رفته، جناب مجتهدالزمانی میرزا هدایت ا.

در مصلای خارج شهر با عامه گروه به نماز ظهر تقدم فرمود و پس از نماز به شکرانه این کار به دعا برای فاتحان پرداختند.

به این ترتیب، اسرای مشهدی در بند، با تدبیر قائم مقام و حمایت و شجاعت عباس میرزا از قید و بند بردگی نجات یافتند.

اما عباس میرزا به دلیل شدت گرفتن بیماری، در بستر افتاد و حدود یک‎سال بعد، در سوم آبان سال 1212، دارفانی را وداع گفت و در حرم مطهر رضوی به خاک سپرده شد.

گزارش از جواد نواییان رودسری
کلید واژه ها: خراسان - ایران - مشهد - قائم مقام فراهانی - ایران و روسیه - قائم مقام - شمال - شورش - فراهانی - صدراعظم - گسترده - نامدار - انگلیس - پریشان - مشهدی - منطقه - دامنه - مهاجم - روستا - 3 هزار - پایان - حملات - سیاست - اقوام - روسیه - اوضاع - سرکوب - تدبیر - آرامش - 17 سال

آخرین اخبار سرویس:
پرچم هایی که زیرپای زائران اربعین رفت +عکس

رییس جمهور بلاروس نسبت به حضور نیروهای ناتو در اوکراین هشدار داد

حمله پهپادی تروریست ها به پایگاه «حمیمیم» سوریه دفع شد

سازش غول های رسانه ای با غول های افراط گرایی!/تامین بودجه نئونازی ها از فیسبوک

انهدام یک فروند پهپاد عناصر تروریستی در ادلب

آزمایش موشکی جدید کره شمالی

کشف اسرار دایناسورها با بررسی غضروف های فسیل شده

ویدیو: اولین گل شیخ دیاباته با پیراهن الغرافه

آمریکا هند را برای چه تحریم کرد؟

شلیک پرتابه نامشخص توسط کره شمالی

جهاد اسلامی: جرقه انتفاضه در کرانه باختری زده شده است

نشست اربیل ترویج «فرهنگ گفت وگو با دشمن» است

واکنش حزب الله به نشست صهیونیستی اربیل عراق

سفیر افغانستان از سخنرانی در سازمان ملل انصراف داد

صف های طولانی پمپ بنزین های لندن با اعلام خبر کمبود سوخت در انگلیس

آماده باش ارتش انگلیس برای مقابله با بحران کمبود سوخت

چین خواستار لغو تحریم های اقتصادی افغانستان شد

شنیده شدن صدای انفجار در مرز عراق و سوریه

سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به کرونا مبتلا شد

چشم پوشی دیوان کیفری بین المللی از جنایات جنگی آمریکا در افغانستان

دومینوی پیدا شدن گور های دسته جمعی بومیان در کانادا و آمریکا

بارزانی بر نشست اربیل نظارت داشت

بایدن دوز سوم یادآور واکسن کرونایش را دریافت می کند

روزنامه ابرار ورزشی| در حسرت صعود

جهاد واقعی در فضای مجازی /عبور تورم از مرز پیش بینی ها / پیک ششم کرونا چگونه رخ می دهد؟

گردش به چپ آلمان

آغاز دور جدید مذاکرات ایران و عربستان

روزنامه ایران ورزشی| شروع رویایی، پایان تلخ

اعتراف اولمرت درباره حمله به مراکز هسته ای ایران

آمریکا آماده حل وفصل مسائل خود با کره شمالی است

تماس تلفنی هنیه با خانواده های شهدای جنین و قدس

حمله نظامیان عربستان به صعده / 2 غیر نظامی کشته شدند

امیدها به احیای برجام

توافق اخیر ایران و آژانس بر سر دسترسی به چه سایت هایی بود؟

افزایش ورود گردشگران به جزایر قناری برای عکاسی از آتشفشان لاپالما

ایران در جمع معدود کشورهای تولید کننده پهپاد نظامی/ نمایش قدرت ایرانی در میدان نبرد

کاخ سفید: خواهان بازگشت به مذاکره با ایران هستیم

روزنامه خبرورزشی| تغییرات شیرین به نفع فرهاد

پایان ماه عسل اسراییل در کنگره آمریکا/ وقتی دموکرات ها در حمایت از تل آویو دو شقه می شوند

روزنامه روزگار معدن شماره 879

روسیه و آمریکا هشتم مهر پشت میز مذاکره می نشینند

کرانه باختری و جنین در صورت تجاوز صهیونیست ها تنها نخواهند ماند

تخت روانچی: ایران هراسی در سازمان ملل به اوج خود رسید

واکنش ایران به سخنان تند نخست وزیر اسراییل

سخنرانی بنت در سازمان ملل؛ وقتی حتی اسراییلی ها هم آن را باور نکردند

صدور حکم اعدام برای 2 عضو اخوان المسلمین مصر

واشنگتن آماده دیدار با رهبر کره شمالی بدون هرگونه پیش شرطی است

بایدن دوز سوم واکسن کرونا را دریافت کرد

مبارزه زنان مسلمان آلمان با قانون ممنوعیت حجاب در محل کار

کتاب الامام الحسین و آفاق المستقبل در دانشگاه دمشق رونمایی می شود

صدور حکم بازداشت شرکت کنندگان در کنفرانس عادی سازی روابط با اسراییل

منع نماینده افغانستان از سخنرانی در سازمان ملل

تمام تسلیحات هسته ای جهان در یک نگاه

برقراری روابط با رژیم اسراییل، خیانت به امت اسلامی است

صحبت های زنی که سال ها با رییس جمهور اسبق رابطه داشت+ عکس

دفع حمله پهپادی تروریست ها به پایگاه «حمیمیم» در سوریه

شورای امنیت بر لزوم اجرای اصلاحات اساسی در لبنان تأکید کرد

ژست های عاشقانه جنیفر لوپز و بن افلک همه را شاکی کرد! +تصاویر

دور جدید مذاکرات ایران و عربستان در بغداد

صدور حکم اعدام برای 2 عضو اخوان المسلمین مصر

بیش از 80 هزار زائر ایرانی وارد عراق شده اند

تخت روانچی: سخنرانی نخست وزیر رژیم اسراییل درمورد ایران پر از دروغ بود

پاسخ تخت روانچی به دروغ پراکنی بنت

یک مسئول عراقی مذاکرات جدید ایران و عربستان در بغداد را فاش کرد

بایدن دُز سوم واکسن کرونا را دریافت کرد

حمله پهپادی به پایگاه هوایی حمیمیم در مرکز سوریه/ پهپاد سرنگون شد

اینفوگرافیک | غذاهایی که باعث خواب بد می شوند

حزب الله از مواضع عراقی ها در رد سازش با رژیم صهیونیستی تقدیر کرد

درخواست عفو بین الملل از مقامات ریاض برای آزادی مبلغ منتقد آل سعود

واکنش ایران به دروغ پراکنی نخست وزیر رژیم صهیونیستی

سخنگوی وزارت خارجه آمریکا کرونا گرفت

تمام تسلیحات هسته ای جهان در یک نگاه

نخست وزیر رژیم صهیونیستی در سازمان ملل فقط دروغ گفت

خالد البطش: کرانه باختری دیگر در یورش های اسراییل تنها نخواهد بود

صدور حکم اعدام برای 2 عضو اخوان المسلمین مصر

نگرانی متحدان اروپاییِ آلمان درباره آینده مبهم بعد از انتخابات

درخواست عفو بین الملل از مقامات ریاض برای آزادی مبلغ منتقد آل سعود

تخت روانچی: سخنرانی نخست وزیر رژیم اسراییل درمورد ایران پر از دروغ بود

گزارش| تمام تسلیحات هسته ای جهان در یک نگاه

صدور حکم اعدام برای 2 عضو اخوان المسلمین مصر

فرانسه: ایران نباید فکر کند که گذر زمان به نفع این کشور است

واکنش ایران به ادعاهای نفتالی بنت

واکنش رییس جمهور عراق به راهپیمایی با شکوه اربعین

فرانسه: ادامه مذاکرات وین در اسرع وقت ضروری است

واکنش ایران به دروغ پراکنی نخست وزیر رژیم صهیونیستی

سخنرانی نخست وزیر رژیم صهیونیستی در مورد ایران پُر از دروغ بود

واکنش ایران به دروغ پراکنی نخست وزیر رژیم صهیونیستی

فرانسه: ادامه مذاکرات وین در اسرع وقت ضروری است

امیرعبداللهیان به وزیر خارجه فرانسه چه گفت؟

ورود 100 هزار زائر اربعین از طریق فرودگاه های بغداد و نجف

آتش زدن تصاویر «هادی» در تعز یمن/ معترضان خواستار اخراج ائتلاف سعودی هستند

برنامه آمریکا برای ترور موسس یک وب سایت

سفیر رژیم صهیونیستی: آماده آغاز مذکرات مستقیم و بدون پیش شرط با فلسطین هستیم

واکنش تخت روانچی به سخنرانی نفتالی بنت

اوج ایران هراسی در سازمان ملل

آزمایش تخت خواب آبی برای سفر های فضایی

فرانسه: ادامه مذاکرات وین در اسرع وقت ضروری است

سوریه در سازمان ملل: اشغالگری ترکیه و امریکا باید فورا پایان یابد

واکنش تخت روانچی به دروغ پردازی نخست وزیر رژیم صهیونیستی

تخت روانچی: ایران هراسی در سازمان ملل به اوج خود رسید

آزادی 3 هزار اسیر مشهدی با تدبیر قائم مقام فراهانی

آزادی 3 هزار اسیر مشهدی با تدبیر قائم مقام فراهانی