موضوعات داغ: - همسر مهدي قائدي - جمهوري آذربايجان - بنياد شهيد و امور ايثارگران - پرسپوليسي ها - تفاهم نامه همكاري - مديرعامل استقلال - نقل و انتقالات - شوراي عالي مناطق آزاد - واكسيناسيون - بهاره رهنما - حوزه كارگري - شيطان خاردار - مرتضي ابراهيمي - واليبال باشگاه هاي آسيا - نصب وسايل گازسوز - نابودي اسراييل - شرطبندي - سنگسار - رانت 650 ميليون يورويي - فيلگاه - كاظم دهقاني - گروه جهادي بسيج - ابوالفضل طهماسبي

مطالب مرتبط:
800 سال است که شیخ اشراق را نشناخته ایم!/ به نظر «سهروردی» چگونه باید قرآن بخوانیم؟
شیخ زکزاکی آزاد شد
مقامات نیجریه شیخ زکزاکی و همسرش را آزاد کردند
شیخ دیاباته دیگر جایی در استقلال ندارد
شیخ زکزاکی آزاد شد + عکس
-176 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
جمعه، 8 مرداد 1400 ساعت 09:202021-07-30سياسي

سوغات شیخ اشراق برای روزگار امروز چه بود؟


سهروردی معتقد بود اگر عرفان از برهان و دلیل جدا شود، نمی تواند برای دیگران، حجت تلقی شود و اگر عرفان از حکمت، عاری گردد جز اباطیل نخواهد بود.

- حجت الاسلام یقینی گفت:سهروردی معتقد بود اگر عرفان از برهان و دلیل جدا شود، نمی تواند برای دیگران، حجت تلقی شود و اگر عرفان از حکمت، عاری گردد جز اباطیل نخواهد بود.

خبرگزاری مهر" گروه دین و آیین- فاطمه علی آبادی: امروز 8 مردادماه سالروز بزرگداشت شهاب الدین یحیی بن حبش بن امیرک سهروردی، حکیم، متکلم، ادیب و فیلسوف نامدار ایرانی، ملقب به شهاب الدین، شیخ اشراق، شیخ مقتول و شیخ شهید سهروردی است.

او در سال 549 هجری قمری در روستای سهرورد از توابع شهرستان خدابنده استان زنجان ایران متولد شد.

شیخ اشراق در ابتدا به تحصیل قرآن، ادبیات عربی و فارسی مشغول شد و بعد از آن برای تکمیل تحصیلات خود در 13 سالگی سهرورد را ترک کرد و در مراغه نزد مجدالدین جیلی به فراگیری حکمت، اصول فقه و منطق ارسطویی پرداخت.

سهروردی 20 سالگی به اصفهان سفر کرد و در محضر ظهیرالدین بیهقی به تحصیل علم منطق و افکار ابن سینا مشغول شد.

در یکی از سفرها از دمشق به حلب رفت و در آنجا با ملک ظاهر پسر صلاح الدین ایوبی، سردار معروف در جنگ های صلیبی، دیدار کرد.

ملک ظاهر که محبت شدیدی نسبت به عرفا و دانشمندان داشت، مجذوب این حکیم جوان شد و از او خواست که در دربار او در حلب ماندگار شود.

سهروردی نیز که عشق شدیدی نسبت به مناظر آن دیار داشت، شادمانه پیشنهاد ملک ظاهر را پذیرفت و در دربار او ماند.

شیخ سهروردی همیشه در بیان احکام و مسائل مربوط به دین صریح بود و همین صراحت بیان او بود که سرانجام برخی علیه او حکم ارتداد دادند و سخنانش را خلاف اصول دین دانستند.

این دشمنی تا جایی رسید که ملک ظاهر، سلطان مصر، را تشویق به قتل او کردند.

اما ملک ظاهر نمی پذیرفت و به خواست آنان توجهی نمی کرد.

صلاح الدین، یکی از فرمانروایان مسلمان حاضر در جنگ های صلیبی، که به تازگی سوریه را از دست صلیبیان بیرون آورده بود و برای حفظ اعتبار خود به تأیید علمای دین احتیاج داشت، ناچار در برابر درخواست ایشان تسلیم شد و ناگزیر سهروردی را در 5 رجب 587 هجری قمری به زندان افکند و شیخ همان جا و در سن 37 سالگی به قتل رساندند.

برای شناخت بیشتر دیدگاه و اندیشه عرفانی سهروردی با حجت الاسلام دکتر محمدرضا یقینی استاد حوزه و دانشگاه به گفتگو پرداختیم که در ادامه حصل آن را می خوانید: *بسیاری درباره سهروردی شاید جز این نمی دانند که فیلسوف یا عارف بزرگی در قرون گذشته بوده و برخی هم او را مبدع اندیشه جدیدی در فلسفه و احیاگر حکمت ایران باستان می دانند.

حقیقت درباره سهروردی چیست؟ پیش از سخن درباره سهروردی، سزاوارتر است که درباره جریان های فکری جهان اسلام در زمان زیست سهروردی (قرن ششم هجری یا قرن دوازدهم میلادی) توضیحی بدهیم.

منظور از جریان های فکری، مذاهب نیست، بلکه طریقه های مواجهه با حقیقت و از جمله، دین است.

در آن زمان سه جریان عمده فکری وجود داشت: اول، جریان کلامی که برای شناخت دین، تابع مقبولات، مشهورات و برداشت های عُرفی از دین بود.

جریان دوم، نحله فلسفی بود که ادعای تبعیت از استدلال محض داشت.

پیروان این جریان، عمدتاً نَسَب فکری به ارسطو می رساندند.

جریان سوم، طریقت عرفانی بود که ادعا داشت با تصفیه باطن و از راه کشف می توان به کُنه حقایق عالَم و دین راه یافت.

هر یک از این سه طریقه، طیف های مختلفی را شامل می شدند؛ مثلاً متکلّمان شامل متکلّمان معتزلی که در بین اهل سنت، پرچمدار عقل گرایی بودند تا اشعریان که مسلمانانی نسبتاً ظاهرگرا و مخالف تأویل شمرده می شوند، بودند.

البته متکلمان شیعی در این میان معتدل تر بودند که نه ظاهرگرایی اشعریان را قبول داشتند و نه اجتهاد در برابر نص معتزله را.

در بین حکیمان و فیلسوفان هم افرادی بودند که صرفاً عقلانیت استدلالی و تجربی را دنبال می کردند؛ نظیر ابوریحان.

برخی دیگر هم علاوه بر توجه به معقولات، دستی بر آتش شیدایی و دلدادگی داشته اند؛ همچون خود بوعلی سینا.

حکیمان بیشتر، گرایش های شیعی داشتند یا شیعی اسماعیلی یا شیعی اثناعشری؛ مثل جماعت اخوان الصفا، ابن مسکویه رازی، فارابی و ….

عارفان هم طیف هایی را شامل می شدند: از اهل شطحیات و متصوفه قائل به وجوه شرک آلود وحدت وجود و گریزپا نسبت به شریعت، تا اهل معنای پاکباخته حقیقت و ملتزم به شریعت و متوغّل در دریای توحید.

*سهروردی در کدام طیف قرار می گیرد؟ سهروردی از جمله افراد نادر در آن زمان بود که با تیزبینی دریافت که هیچیک از این طُرُق، به تنهایی نمی تواند جامعه را به سوی حقیقت رهنمون شود.

او به دنبال جمع میان برهان و عرفان و قرآن بود.

سهروردی معتقد بود اگر عرفان از برهان و دلیل جدا شود، نمی تواند برای دیگران، حجت تلقی شود و اگر عرفان از حکمت، عاری گردد جز اباطیل نخواهد بود.

و در مقابل، اگر به حکمت بحثی (استدلالی) اکتفا کنیم، به کُنه حقایق معنوی و دینی دست پیدا نمی کنیم.

سهروردی معتقد بود اگر عرفان از برهان و دلیل جدا شود، نمی تواند برای دیگران، حجت تلقی شود و اگر عرفان از حکمت، عاری گردد جز اباطیل نخواهد بود *آیا می توانیم سهروردی را آغازگر جریانی بدانیم که بین عرفان و برهان جمع می کند؟ سکه این طریقت به نام سهروردی ضرب شده ولی دیگرانی هم پیش از سهروردی بودند که این دغدغه را داشتند ولی به حد او موفق نشدند؛ البته موفقیت شیخ شهاب الدین سهروردی در این طریق، نسبی است و کار نیمه تمام او را ملاصدرای شیرازی تمام کرد.

پیش از او فارابی نیت جمع میان عرفان و برهان را داشته است.

این را می توانیم در کتاب فصوص الحکم منسوب به فارابی ببینیم.

این کتاب لحنی عرفانی دارد.

نویسنده از حق تعالی با عنوان نور مطلق یاد می کند.

پس از فارابی، بوعلی بعد از آن که عمری را در حکمت مشاء گذرانده، به این جمع بندی رسید که حکمت مشاء برای توضیح بسیاری از حقایق معنوی و هستی شناختی، کارآمدیِ کافی ندارد؛ لذا حکمت مشاء را حکمت عوامی می نامند و به دنبال بنیان نهادن نظام حِکمی جدیدی است.

او این نظام جدید را حکمه المشرقیین می نامد.

این شبیه است به همان نامی که سهروردی برای نظام فلسفی اش بر می گزیند: حکمت اشراق.

بوعلی در این مسیر چندان توفیقی نمی یابد و تا آخر پای بست به همان سلوک فکری ارسطویی باقی ماند.

آنچه می تواند مهمترین نمونه از حکمت مشرقی بوعلی باشد، کتاب اشارات و تنبیهات اوست، که در بخش منطقش، ترتیبی جدید جدا از ترتیب ارسطویی برای مباحث منطقی بنیان می نهد و ابتکارات فوق العاده و روش های استنتاجی و دسته بندی های جدیدی برای قضایا در آن می آورد.

ناظر به این ابتکارات، زین پس می توان منطق را سینوی دانست نه ارسطویی.

تقریباً تمام نحله های فکری بعد از بوعلی اعم از موافقان و مخالفان سرسختش همچون اشاعره تحت تأثیر منطق اشارات هستند.

اما در بخش حکمت همین کتاب، که به دنبال معرفی نحله ای جدید در فلسفه است، باز همان پایبندی به طبیعیات مشایی و وابستگی الهیات به طبیعیات که ویژگی اصلی حکمت مشاء است دیده می شود و در آخر هم مطالب ارزشمندی در باب مقامات عارفان و مراتب سلوک می آورد.

اما این کنار هم نهادن مباحث سلوکی و فلسفی را نمی توان پیوند عرفان با برهان نامید.

اما این دغدغه وجود داشت.

*آیا داستان های تمثیلی ابن سینا را می توان تلاشی در راستای همین دغدغه به شمار آورد؟ دقیقاً.

ابن سینا سه داستان تمثیلی دارد با نام های حیّ بن یقظان، رساله الطّیر و سلامان و ابسال.

هر یک از این رساله ها، یک شاهکار ادبی و عرفانی ست.

این رساله ها مبدأ یک جریان فرهنگی در جهان اسلام شدند.

بعدها اندیشمندانی همچون سهروردی، ابن طفیل آندلسی و … به تقلید از او به نگارش داستان های تمثیلی رو آوردند، حتی داستان های تمثیلی مثنوی مولانا و شیخ عطار هم ادامه کاری بود که بوعلی آغاز کرد.

سهروردی هم داستان های تمثیلی دارد، نظیر عقل سرخ، آواز پر جبرییل، صفیر سیمرغ و… که مهم ترینش قصه الغربه الغربیه است، که مضمونش تقلیدی از همان رسائل سه گانه ابن سیناست اما بر اساس تفکر فلسفی خود شیخ شهید.

*برگردیم به سهروردی و پیوند برهان و عرفان.

بله.

سهروردی همچون تار و پود، عرفان و برهان را در هم تنید.

البته بنیان فکر شیخ اشراق، عرفان بود و فلسفه را تنها، راهی برای بیان یافته های عرفانی اش می دانست.

او در مقدمه حکمت الاشراق می گوید: حقایق و مطالب این کتاب ابتدا از راه اندیشه برای من حاصل نیامده است، بلکه حصول آن، به طریقی دیگر بوده است.

اما پس از یافتن و کشف آنها برای آن مطالب، در جستجوی برهان برآمدم؛ بدین ترتیب، با قطع نظر از آن براهین، هیچ امری نمی تواند مرا در آن مسائل که از راه کشف فراهم آمده به تردید اندازد.

*در عمل، این روش چه تفاوت هایی در نظام حکمت اشراقی با نظام حکمت مشایی پدید آورد؟ در حکمت مشاء نقطه آغاز معرفت که همه معرفتها به آن متکی می شود، شناخت واقعیت است.

این نقطه آغاز فلسفه و جدایی از سفسطه و انکار واقعیت است.

اما کدام واقعیت؟ واقعیت محسوس اطراف ما! یعنی اولین جمله ای که در منابع حکمت مشاء فرا می گیریم همین است که ما اموری را در اطرافمان می یابیم و این، واقعیت است.

اما این واقعیت را چگونه یافته ام؟ با شناخت حسی و معرفت حصولی که می تواند خطا باشد.

در همین نقطه آغاز، برای شناخت واقعیت، سهروردی ما را به سراغ یک وجدان و کشف درونی می برد.

کشف درونی، وجه مشترک همه مکاشفات عرفانی ست.

اما این کشفی که سهروردی ما را در آغاز به سراغ آن می برد بین همه افراد مشترک است و آن، عبارت است از وجدان نفس خویش! هر فردی با قطع نظر از شناختهای حسی یا عقلی، بودن خویش را می یابد و این یافتن از قبیل حس کردن دست و پا و سایر اعضای بدن نیست، بلکه حسّی درونی است؛ یعنی بدون در نظر گرفتن حواسّ ظاهری، می یابد که هست.

این بودن، یک کشف و دریافت باطنی است، همان گونه که مکاشفات عرفانی، دریافت باطنی است.

مشاییان هم این وجدان و دریافت درونی را قبول داشتند و به این ادراکات، مشاهَدات می گفتند.

اما برایش ارزش علمی قائل نبودند.

سهروردی این را مبنای همه معرفتها قرار داد.

یعنی برای کشف واقعیت به جای اتکا به حواس ظاهری یا علم حصولی که خطاپذیر است، به علم حضوری که بالاترین مرتبه آگاهیست و از مقوله وجدان کردن است، تکیه کنیم که هیچ خطایی در آن نیست.

این، یک پایه اساسی برای معرفت است که ریشه معرفت شناسی اشراقی هم محسوب می شود.

به این ترتیب، اگر ویژگی اصلی حکمت مشاء را شروع معرفت از محسوسات طبیعی بدانیم که طبعاً طبیعت شناسی را هم مقدمه ما بعد الطبیعه قرار می دهد، ویژگی بنیادین حکمت اشراق، آغاز معرفت، از معرفت نفس خواهد بود.

*موارد زیربنایی دیگر هم می توان یافت که نشأت گرفته از همین نگاه اشراقی باشد؟ آنچه در بالا عرض کردم، زیربنای معرفت شناسانه بود اما در هستی شناسی سهروردی، بنیادی ترین اصل، اصل این همانی نور و واقعیت است.

سهروردی واقعیت را همان نور معرفی می کند.

اصلاً این که منشأ واقعیت نور است به قرآن کریم برمی گردد که می فرماید: الله نور السماوات و الارض (سوره نور: 35)؛ یعنی منشأ واقعیت آسمان ها و زمین که خداست، نور است.

منظور، نور ظاهری نیست بلکه آن را هم جلوه ای از نور حقیقی می شمرند که به خودی خود آشکار است و موجب آشکار بودن سایر امور است.

در عبارات امیرالمؤمنین علیه السلام هم در توصیف موجودات ملکوتی آمده: تجلّی لها فأشرقت و طالع ها فتلألأت (غرر الحکم و درر الکلم)؛ یعنی خداوند متعال در فرشتگان نمود یافت و آنها روشنی یافتند و [نور وجود را] بر آنها تابند و آنها به درخشش درآمدند.

در عبارات فارابی و بوعلی هم در مواردی از هستی مطلق به نور و از عالم مجردات به جهان روشنایی تعبیر شده است.

در عبارات هراکلیتوس که از حکمای یونان باستان بوده هم شبیه این تعابیر وجود دارد.

اما سهروردی جز این که از کتاب و سنت در این مورد بهره برده، ارجاعات و استناداتی هم به حکماً و فرزانگان فارس، نظیر جاماسب و بزرگمهر یا برخی حکمای یونان همچون افلاطون و امپدکلس و فیثاغورس می دهد.

پایه دیگر و بسیار مهم نظام نوری شیخ اشراق، شهود عرفانی ست؛ یعنی کشف عرفانی عارف را به این نتیجه می رساند که واقعیت عبارت از نور است.

در نتیجه، سهروردی که در حکمت الاشراق به بررسی مقولات ارسطویی، اعم از جوهر و عرض می پردازد و نتیجه می گیرد که با همان مبنای ارسطویی، مشاییان باید برخی مقولات را کم یا زیاد کنند، بر اساس همین مبنای نوری، مقولات جدیدی عرضه می کند که انواع مقولات در نسبتشان با همین نور مطلق یا نورالانوار متمایز می شوند.

*سهروردی کدام مقولات را کم یا زیاد می کند؟ مختصر عرض می کنم؛ مثلاً در جوهرها هیولا را جزو جواهر نمی پذیرد ودر عوض تأکید دارد که یکی از جوهرها جسم مثالی است و در اعراض هم همه اعراض نسبی را در ذیل مقوله اضافه قرار می دهد و حرکت را هم جزو اعراض می شمرد.

* مقولات اشراقی چه هستند؟ یکی از اصول حکمت اشراق، تشکیک در مراتب نور است و این مقولات در واقع، بسته به شدت نورانیت پدید می آیند.

هر چه شدت نورانیت بیشتر باشد، مرتبه شیء به نور الانوار که بالاترین مرتبه نورانیت را دارد، نزدیکتر است و هر چه نورانیت ضعیف تر باشد، یعنی از آن مرتبه اعلا دورتر است.

در نتیجه، با دو مقوله اصلی روبرو هستیم: نور و ظلمت.

هر یک از نور و ظلمت هم یا جوهرند یا عرض؛ بدین ترتیب، انوار جوهری که بالذات نورند و قوام کامل دارند، شامل نور الانوار و مجردات و نفوس برزخی و انسانی می شوند و انوار عرضی که قوامشان به امر دیگری است، دو دسته اند: مجرد، مانند واردات قلبی عارف و مادی، نظیر نور خورشید.

اما ظلمات هم دو دسته جوهری و عرضی دارند؛ از قبیل همه جوهرها و عرضهای مادی به جز نور عرضی.

*بسیار خوب.

این که واقعیت، همان نور است را یا با مشاهده عرفانی و یا با آیات قرآنی توجیه کردیم.

اما آیا توجیه عقلانی و برهانی هم در این باب وجود دارد؟ می توان توجیهاتی فراهم کرد، اما همه این توجیهات نیازمند این است که پیش از آنها اصل واقعیت و مراتبی از آن را شناخته باشیم.

*به این ترتیب، با وجود آن که اصل واقعیت و چیستی آن، نخستین آموزه فلسفی در حکمت اشراق است، این توجیهات، مستلزم نوعی مصادره به مطلوب نیست؟ دقیقاً مصادره به مطلوب است و نشانه این است که سهروردی در پیوند میان عرفان و برهان، کامیابی صددرصدی نداشته و همان گونه که در ابتدای این گفتگو عرض کردم، این راه را نهایتاً ملاصدرا به آخر می رساند.

اگر شما در فلسفه، اصلی را زیربنا قرار دهید، این اصل باید در نزد همه عقلا قابل درک و بدیهی باشد؛ یعنی اقلاً در صورت توجه و انتباه، بتوانند آن را درک کنند.

اما وقتی می گویید واقعیت نور است و به دلیل شهودی تکیه می کنید، این دیگر فلسفه نیست؛ بلکه عرفان است که بر آن، لباس فلسفه کشیده ایم.

چرا که دیگر عقلا صرفاً از آن جهت که عاقل اند، قادر به درک این اصل زیربنایی نیستند.

اما این نکته نمی تواند همه ارزش فلسفه سهروردی که مملوّ از خلاقیت ها و ابتکارات و نوآوریهاست، به محاق ببرد.

بعدها ملاصدرا با جایگزین کردن وجود به جای نور این مشکل را حل کرد و امکان درک همگانی نقطه عزیمت کنکاش فلسفی را فراهم آورد و سپس هر آنچه سهروردی برای نور اثبات کرد، برای وجود اثبات نمود.

از جمله ابتکارات شیخ اشراق، قاعده امکان اشرف است.

او این قاعده را بر اساس این همانی حقیقت و نور و وحدت حقیقت و فیضان بی دریغ نور از نور الانوار به مراتب پایین وجود، اثبات می کند *از دیگر ابتکارات شیخ اشراق سخن بگویید.

از جمله ابتکارات شیخ اشراق، قاعده امکان اشرف است.

او این قاعده را بر اساس این همانی حقیقت و نور و وحدت حقیقت و فیضان بی دریغ نور از نور الانوار به مراتب پایین وجود، اثبات می کند.

بر اساس این قاعده، اگر وجود معلولی در مرتبه ای از هستی، محقق باشد که بتوان فرض کرد در مرتبه ای بالاتر، معلولی اشرف و برتر از آن، محقق باشد، از تحقق معلول پایین تر، می توان وجود معلول برتر و اشرف را نتیجه گرفت.

* این قاعده چه دستاوردی برای نظام فکری سهروردی داشته است؟ بر اساس این قاعده و قواعدی دیگر، سهروردی نظام هستی شناسی اش را سامان می دهد.

در این نظام، مراتبی از انوار که رابطه طولی با یکدیگر دارند و هر مرتبه، نسبت به مرتبه پایین تر، علت است و بالاترینشان در اتصال با نور الانوار است، واسطه فیض برای مرتبه دیگری از انوار خواهند بود که رابطه عرضی با هم دارند و نسبت به یکدیگر، علیت ندارند اما هر یک از آن انوار عرضی، علت (از قبیل وساطت) برای نوعی از انواع موجودات در مراتب پایین تر به شمار می روند.

شیخ همه این انوار طولی و عرضی را انوار قاهر می نامد.

* انوار عرضی، نسبتی با مُثُل افلاطونی دارند؟ بله با تفاوت اندکی همان است.

* حالا این مُثُل، واسطه برای پیدایش عالم طبیعت محسوب می شوند؟ نه مستقیماً.

بلکه بین انوار عرضی و عالم طبیعت هم، مراتبی از انوار وجود دارند که سهروردی آنها را انوار اسفهبدی نام می نهد.

این مرتبه از عالم، متشکل از فرشتگانی است که مجرد محض نیستند.

آنها مادی نیستند، اما جسمانی اند.

*چطور می شود که چیزی مادی نباشد اما جسمانی باشد؟! شبیه آنچه در خواب می بینیم.

در رؤیا می بینیم که برای ما اتفاقی می افتد، اما بدن مادی ما در رختخواب آرمیده و اتفاقی برایش نیفتاده است.

اما آنچه در رؤیا دیده ایم، هم شکل دارد و هم اندازه، پس با این که مادی نیست، جسمانی است.

این گونه اجسام را مشاییان، اجسام تعلیمی می نامیدند.

اما شیخ اشراق، آن را جسم مثالی یا برزخی می نامد.

*این عالم مثال، چیزی شبیه خیال است؟ نه کاملاً.

اینکه برای توضیح آن از مثال رؤیا یا خیال، استفاده می کنیم، به این معنا نیست که این عالم کلّاً خیال و رؤیاست، بلکه این مثال، برای نزدیکی مطلب به ذهن است.

از نظر سهروردی و برخی فیلسوفان پس از او، خیال و رؤیا هم از قبیل موجودات عالَم برزخند، اما موجودات برزخی به رؤیا و خیال، محدود نمی شوند.

* این تصویر خیال انگیز از جهان، مورد قبول همه اندیشمندان و فیلسوفان اسلامی است؟ مشاییان به طور مشخص با این نوع نگاه، مخالف بوده اند.

اما بخش هایی از این انگاره، مورد قبول عمده فیلسوفان پس از سهروردی است که البته به مرور زمان، تفسیرها و تفصیلات گوناگونی یافته و استدلال های مختلف دیگری هم برای اثبات مراتب گوناگون هستی ارائه گردیده است.

با اثبات عالم مثال، که برزخ یا ملکوت هم بدان گفته اند، این بن بست در حکمت مشاء که تصوری برای حیات جسمانی روح، پس از مرگ وجود نداشت، گشوده شد.

*گفته می شود که شیخ اشراق، با آن که در جوانی به مدارج بالای علمی و معنوی رسیده بود، به دلیل فلسفه سیاسی اش به دستور صلاح الدین ایوبی به قتل رسد.

همین طور است؟ شیخ شهید در مقدمه حکمت الاشراق، به مراتب دانایی و حکمت اشاره ای دارد و بالاترین مرتبه را مرتبه اعلای جمع میان برهان و عرفان می داند و می گوید هرگاه حکیمی آید که چنین باشد، خلیفه خداست و ریاست تامه از آنِ اوست.

شیخ اشراق معتقد است که خلیفه باید حقایق را بی واسطه از مصدر جلال دریابد و چنین فردی یا غایب و ناشناخته است و یا آشکار.

اگر ریاست جهان به دست او افتد، زمان او بسیار نورانی خواهد بود و هرگاه ریاست را از او بستانند، جهان در ظلمت فرو خواهد رفت.

این عبارات، او را در مظانّ تشیّع قرار داد و به اتّهام رافضی گری، حکم قتلش صادر و به شهادت رسید.

*شیخ اشراق برای روزگار ما چه سوغاتی می تواند داشته باشد؟ سهروردی مرد روزگار خود بود و به نوبه خویش، تلاش کرد تا چرخ دانش را قدری به پیش براند.

نوآوری هایش، منشأ بسیاری از ابداعات ملاصدرا در حکمت متعالیه و حتی فیلسوفان نوصدرایی گردید که سخن در این باب، خود مجال مفصلی را می طلبد.

اما شیوه او برای اکنونِ ما درس هایی هم دارد؛ از جمله این که مرد زمان خود باشیم و در گذشته متوقف نمانیم.

برای این که مرد زمانه خود باشیم باید آزاداندیش باشیم و از نقادی منصفانه نهراسیم؛ البته نقد باید از سر دوراندیشی و تأمل و درنگ باشد، نقد عجولانه، راهی به حقیقت نمی گشاید.

در روزگار ما ویژگی جریان روشنفکری نقد از سر ناآگاهی است، نقدی بدون درنگ و تعمّق کافی! پس از نقد، نوبت به خلاقیت و ابتکار می رسد که البته در این مقام هم درنگ و تأمل از نان شب واجب تر است.

هرگز نباید، ابداعات، دقت و ژرف نگری را قربانی کند.

پایبندی به اصول است که راه اصلاح را می گشاید.

اصلاح بدون پایبندی به اصول، منتهی به هرج و مرج و بی هویتی است و التزام به ریشه ها بی دغدغه رشد و بالیدن، موجب درماندگی.

این هم درسی دیگر از مکتب و مرام حکیم سهرورد.

ویژگی مردان و زنان فرزانه و دانشمند در ایران زمین، جمع میان دانایی و دینداری و معنویت است، بلکه اینها را همواره در یک راستا دیده اند.

در فرهنگ ایران زمین، هرگز دوگانه علم یا دین، معنایی نداشته است.


کلید واژه ها: سهروردی - عرفان - شهاب الدین - اشراق - شهرستان خدابنده - حجت الاسلام - استان زنجان - برهان - ایران - تحصیل - امروز - هجری قمری - فاطمه علی - شهاب - خبرگزاری - بزرگداشت - تحصیلات - شهرستان - خدابنده - روستای - ادبیات - نامدار - فیلسوف - سالروز - مقتول - مراغه - زنجان - فارسی - استان - تکمیل

آخرین اخبار سرویس:
سه محور گم شده در مدیریت ادبیات دفاع مقدس

زنگ ملی »ایثار و شهادت« نواخته شد

تلگرام وادار به اطاعت از روسیه شد

وزیر کشور برای معرفی استاندار کهگیلویه و بویراحمد به استان سفر می کند

ماجرای حکم یک ساله معاونین و مدیران شهرداری چیست؟

اسلامی وارد مسکو شد

پرداخن نکردن جریمه علت محرومیت مجیدی بود

مداح اردبیلی: مداحی را از دوران مدرسه آغاز کردم؛ مداحی در یک کلمه عشق است + فیلم

بررسی اتهامات «اعتدال» و «فراز» در دادگاه مطبوعات

مشکل بازنشستگان با تمجید و تجلیل حل نمی شود

پیام تسلیت روابط عمومی شورای نگهبان درپی درگذشت عضو پیشین شورای نگهبان

راه حل ایمن برای انتخاب رمز عبور!

دشمنان اسلام از شور حسینی مسلمانان واهمه دارند

اعلام آمادگی کمیته مشارکت های مردمی ستاد اربعین برای استقبال از زائران

طالبان قانون اساسی دوران آخرین شاه افغانستان را اعمال می کند

برگزاری آزمون جبرانی مشمولان قانون تعیین تکلیف وزارت آموزش و پرورش در 20 مهرماه

اجرای برنامه های هفته دفاع مقدس در استان اردبیل تعطیل نشد

بازگشت 22 واحد تولیدی در منطقه ویژه اقتصادی پیام به چرخه تولید

خبر بد| اصرار مجلس بر تغییر طرح واردات خودرو بی فایده است

برنامه ریزی برای بازگشت زائران اربعین از مرزهای غربی

اسرار مکتوم جنگ 8 ساله| ناگفته هایی از عملیات رمضان/ پاتک رزمندگان لشکر عاشورا به 900 تانک رژیم بعث با استراتژی ناب شهید باکری

رییس سازمان تعزیرات حکومتی معرفی شد

وزیر کشور وارد یاسوج شد

نیمه دوم امسال زمان برگزاری راهیان نور

عدم استاندارد جاده ابیانه نطنز تهدیدی برای گردشگران/ تعریض جاده مطالبه به حق روستاییان است

راه اندازی مرکز رشد و حمایت از استارتاپ ها با محوریت اربعین

آب پاکی مجلس روی دست معلمان؛ حقوقتان همتراز هیات علمی نمی شود

علامه حسن زاده شخصیت وارسته و ممتاز بود

راهپیمایی بی نظیر اربعین حسینی یک مانور بزرگ سیاسی است

آینه تمام نمای سازمان

جزییات برنامه مجلس برای افزایش و همسان سازی حقوق ها

بهره برداری از بخش تخصصی اعصاب و روان بیمارستان امام حسین (ع) ارتش در کرمان

واکنش سخنگوی کمیسیون امنیت ملی به اظهارات «الهام علی اف»/ مواضع همسایگان به گونه ای باشد که سوءتفاهم ایجاد نشود/ آرزوی رژیم صهیونیستی این است که بین همسایگان مسلمان، اختلاف باشد

حکم شهردار تبریز ابلاغ شد

«حال خوش کودکی، رنگ خوش زندگی» شعار هفته ملی کودک

رسیدگی به دو پرونده در دادگاه مطبوعات

کسانی که می خواهند خباثت کنند باید سایه سنگین هزینه دادن را احساس کنند

لزوم آماده سازی فرم استاندارد در مبایعه نامه های مربوط به حوزه های معاملات املاک و خودرو

استقرار15 موکب در مرز مهران و 26 موکب در مرز شلمچه برای پذیرایی از زائران اربعین

ساماندهی معتادان متجاهر در اردستان؛ دغدغه ای که در پیچ و خم بروکراسی اداری گرفتار شده است

بهره برداری از بخش تخصصی اعصاب و روان بیمارستان ارنش کرمان

تجربه حضور در دولت را به همکاران قضایی انتقال می دهم

حجت الاسلام اژه ای روز اربعین کجا بود؟+ تصویر

پاسخ ایران به ادعای پوچ امارات درباره جزایر سه گانه ایران

آستارا آماده باش برای بحران سیل و آبگرفتگی

دادگستری هرمزگان: شناورهای صید ترال به نفع دولت ضبط خواهد شد

رییس سازمان تعزیرات حکومتی منصوب شد

چرا موج شوخی با کارنامه های قبولی کنکور 1400 به راه افتاده است؟

آثار گرانبهای آیت الله حسن زاده آملی ماندگار خواهد بود

اول دفتر به نام امام رضا(ع)

کارآیی تجربیات دفاع مقدس در گام دوم انقلاب

درک تکامل کهکشان ها با دستگاه شبیه ساز کیهانی

ظاهرشدن همسر اشرف غنی در یکی از فروشگاه های امریکا

آغاز فعالیت مهدهای کودک در شهرهای غیرقرمز

علت تشکیل ابر قله یا کلاه ابری در دماوند چیست؟

می گویند ماهیگیری کار زن نیست؛ مجوز نمی دهند!

عضو مجلس خبرگان رهبری: لازمه برون رفت از مشکلات اقتصادی بهره گیری از تدبیر جوانان نخبه است

فعال شدن شبکه ایمنی و محیط زیست نانو در کشور

مدودوف: ادعاهای غرب پشیزی برای ما ارزش ندارد

شاخص های فرهنگی دفاع مقدس برای نیاز امروز جامعه بکار گرفته شود/ شهید لندی نمونه نوجوان پرروش یافته در مکتب انقلاب است

یادکردی از پنج فرمانده شهید

یادکردی از پنج فرمانده شهید

تشکیل نهضت خدمت رسانی و محرومیت زدایی با تلاش مدیریت شهری

تدفین پیکر مطهر آیت الله حسن زاده آملی در روستای ایرا

پیاده روی عاشقان حسینی در گیلان به روایت تصویر

محبت امام حسین نشانه هدایت

سازمان تعزیرات حکومتی بسیار سالم و دارای کارمندان پاک دست است

صنایع موشکی کشورمان خواب را از دشمن گرفته است

در جوانی دوست داشتم جای محمدرضا گلزار باشم

تاکید بر ضرورت بعد ایجابی دانش اربعینی برای تحول در جامعه

نماینده مجلس: شفافیت آرا در تمام ابعاد قابل اجرا نیست

ترامپ با فاصله بایدن را در انتخابات شکست می دهد / محبوبیت بایدن 47 درصد

پیکر مطهر علامه حسن زاده آملی در زادگاهش آرام گرفت

ماجرای تخلف دولت روحانی در اجرای قوانین

سرپرست وزارت آموزش و پرورش: فرهنگ ایثار و شهادت در رأس آموزه ها و ارزش های جامعه است

مشاور وزیر اقتصاد در امور بانکی منصوب شد

سرتیپ آراسته: در دفاع مقدس؛ اخلاقی، علمی و انسانی جنگیدیم

واستاپ و تل گرام هم بگویید عیبی ندارد

قدرت های استکباری در جنگ امروز معیشت مردم را هدف قرار دادند

فراخوان دهمین دوره مسابقات ملی مناظره دانشجویان ایران در قم

مساعدت 404 میلیون ریالی به بیماران سخت درمان همدان

توزیع 26میلیون پرس غذای گرم بین نیازمندان درقالب پویش اطعام حسینی

هشدار شدید اللحن آیت الله مدرسی به اقلیم کردستان/تنها اعلام انزجار مسئولین از این کنفرانس کافی نیست

تأسیس بزرگترین بیمارستان جنوب غرب استان اصفهان در لنجان

احمد جباری «ناظر بر انتخابات نظام مهندسی هرمزگان» شد

مبارزه با فساد مستلزم به میدان آمدن مسئولان و مدیران است

بانیان فرهنگی اجازه کتمان حقیقت عاشورا و دفاع مقدس را به دشمن ندهند

توضیحات ستاد کل نیروهای مسلح از امکان خرید سربازی تا مدت خدمت مدافعان سلامت

عواملی که باعث تعلل در خدمت به مردم می شود، کنار گذاشته شود

مبارزه با فساد مستلزم اقدام عملی و به میدان آمدن مسئولان و مدیران است

ارتباط بین مسجد و دانشگاه باعث رشد فعالیت های علمی و فرهنگی می شود

دادگستری هرمزگان: شناورهای صید ترال به نفع دولت ضبط می شوند

مشکلات کشور حاصل کم کاری دولت روحانی است

روایتی از حضور پرشور جاماندگان اربعین در پیاده روی مردم مشهد به حرم مطهر رضوی

اصول و الزامات قرآنی اقتصاد مقاومتی چیست؟

ارتقای کارآمدی، رضایت و اعتماد عمومی را به همراه دارد

از بزرگترین کشورهای جهان برای درمان به ایران می آیند

ماجرای گرسنگی و وصیت نامه علامه حسن زاده آملی/ علامه چه زمان هایی عصبانی می شد؟

طالبان کوتاه کردن ریش را ممنوع کرد

شکوه شفق قطبی از منظر ایستگاه فضایی بین المللی

سوغات شیخ اشراق برای روزگار امروز چه بود؟

سوغات شیخ اشراق برای روزگار امروز چه بود؟