مطالب مرتبط:
جعفریان: کتاب فاقد روایت ایرانی اسلامی است
اولین وظیفه حکومت اسلامی اقامه نماز است
10 میلیون خانوار ایرانی زیر خط فقر هستند
دو تیم ایرانی و قطری آماده پرداخت رضایتنامه 500 هزار دلاری مغانلو/ مهاجم پرسپولیس جدا می شود؟
ون گوگ ایرانی را بشناسید
-6 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
پنجشنبه، 7 مرداد 1400 ساعت 09:302021-07-29دانش

جعفریان: فاقد روایت ایرانی اسلامی است


جلسه نقد و بررسی کتاب «علم دینی، علم بومی و علم اسلامی» روز گذشته 6 مردادماه با حضور علی پایا، مؤلف اثر، رضا منصوری، استاد بازنشسته دانشگاه صنعتی شریف، - جلسه نقد و بررسی کتاب علم دینی، علم بومی و علم اسلامی روز گذشته 6 مردادماه با حضور علی پایا، مؤلف اثر، رضا منصوری، استاد بازنشسته دانشگاه صنعتی شریف، حجت الاسلام رسول جعفریان، رییس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران و هادی صمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی به میزبانی مرکز نشر دانشگاهی برگزار شد.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازایکنا، جلسه نقد و بررسی کتاب علم دینی، علم بومی و علم اسلامی روز گذشته 6 مردادماه با حضور علی پایا، مؤلف اثر، رضا منصوری، استاد بازنشسته دانشگاه صنعتی شریف، حجت الاسلام رسول جعفریان، رییس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران و هادی صمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی به میزبانی مرکز نشر دانشگاهی برگزار شد.

در ابتدای نشست علی پایا به بیان توضیحاتی پیرامون کتاب پرداخت و اظهار کرد: یکی از تأثیرگذارترین برداشت ها از علم، برداشت پوزیتیویست ها است.

رویکرد آنها به علم نوع خاصی از تحلیل زبانی بود.

نوع خاص رویکرد آنها مبتنی بر اصول موضوعی نحوی بود.

در نظر پوزیتیویست ها علم مجموعه گزارش ها از توالی پدیدارها بود.

منظورشان از پدیدارها هم امور مشاهده پذیر بود.

طبق این دیدگاه وظیفه فیلسوف علم بیان رابطه بین پدیدارها بر اساس زبان نحوی منطقی بود.

اساساً پوزیتیویست ها با دعاوی متافیزیکی مخالف بودند.

فلسفه علم از زمان پوزیتیویست ها به یک معنا واکنشی در برابر تصویری بود که آنها از علم ارائه کردند.

طبق یک تقسیم بندی تصاویر از علم یا واقع گرا است یا غیر واقع گرا.

واقع گرایان می گویند هدف علم واقع گرایی است ولی غیر واقع گرایان دلایل دیگری برای علم ذکر می کنند.

ابزارگرایان هم علم را کوششی برای رسیدن به حقیقت تلقی نمی کنند بلکه از نظر آنها نظریه های علمی ابزارهایی برای پیش بینی پدیدارها هستند.

وی ادامه داد: در میان دیدگاه هایی که از سوی اندیشمندان در این کتاب ارائه شده جنبه های مشترکی به چشم می خورد.

یکی از جنبه های مشترک خلط هایی است که در آرای این عزیزان دیده می شود از جمله خلط میان تکنولوژی و علم.

آرمان علم ارائه واقعیت است ولی تکنولوژی دو کارکرد اساسی دارد: یک، به نیازهای غیرمعرفتی ما پاسخ می دهد، دو، تلاش می کند تکاپوهای معرفتی ما را تسهیل کند.

از جمله ابزار تکنولوژی که تکاپوهای معرفتی ما را تسهیل می کند همین اینترنت و کتاب و .

است.

برخی تکنولوژی ها مثل گوشی موبایل این دو جنبه را با هم ترکیب کردند که هم جنبه پاسخ دهی به نیازهای غیرمعرفتی دارند و هم تسهیل تکاپوهای معرفتی.

تکنولوژی ها در کار تغییر واقعیت هستند، درحالی که علم در کار نمایاندن واقعیت است.

وی در ادامه یادآور شد: خلط سوم در نوشته های این بزرگان خلط میان نهاد علوم و علم است.

نهاد علم در زمره تکنولوژی ها است و متشکل از نهادهای زیرمجموعه است؛ مثل نهاد سمینارها، مجلات و .

.

خلط دیگری که در نوشته های این عزیزان است خلط میان مطالعات درونی و بیرونی علم است.

من در بخشی از این کتاب کوشش کردم از نقش دکتر منصوری در ترویج علم در ایران سخن بگویم.

در این فرصت کوتاه جنبه های مثبت دستاوردهای ایشان را کنار می گذارم و به آن بخشی که می تواند به تکاپوهای معرفتی او کمک کند توجه می کنم.

از جمله نقصان های اندیشه ایشان انکار وجود هدف برای علم است.

ایشان تصریح دارد علم به خودی خود هدف ندارد.

یک کاستی دیگر که در اندیشه ایشان به چشم می خورد به کارگیری واژه علم به عنوان مشترک لفظی است.

در ادامه نشست رضا منصوری به نقد کتاب پرداخت و گفت: در کتاب آقای پایا نکاتی هست که جنبه اعتقادی دارد و نه جنبه علمی و من از بیان آنها می گذرم.

ضمناً سعی می کنم مفاهیمی که اینجا موضوع صحبت ما هست روشن باشد.

مثلاً من این گزاره که علم ذات و جوهر دارد اما فناوری ندارد را درک نمی کنم و نمی توانم وارد این گزاره ها شوم و راجع به حسن یا قبح این گزاره ها حرفی بزنم.

این را هم باید عرض کنم که من انتظار ندارم که درنتیجه با هم همفکر باشیم ولی انتظار دارم لااقل روی مفاهیم بنیادینی مثل علم، معرفت یا دانش به یک توافق کمابیش معقولی برسیم.

وی ادامه داد: آقای پویا در لابه لای صحبت هایش از نهاد علم صحبت کرد ولی در این کتاب فقط یکجا از نهاد علم صحبت می شود.

مفهوم بنیادینی که برای من مهم است خود علم، یعنی خود کلمه علم است.

اگر بخواهیم ببینیم علم چیست نمی توانیم از تصوری شروع کنیم که در ذهن افراد است.

این گزاره ای که در لابه لای صحبت های دکتر پایا وجود داشت مبنی بر اینکه علم هدف دارد و هدفش کشف حقیقت است یک تصوری است که از گذشته، مثلاً از زمان ارسطو وجود داشته و فلاسفه علم مدام آن را تکرار می کنند.

ببینید، وقتی قاضی به موضوعی می پردازد می خواهد ببینید حقیقت چیست تا حکمی صادر کند.

برخی از آن حقیقت باخبرند ولی قاضی باخبر نیست.

وقتی می گویید علم دنبال حقیقت است یعنی کسی که دارد کار علمی انجام می دهد نمی داند این حقیقت چیست.

پس فلاسفه ای که این تصور را داشتند یک ذهنیتی داشتند که از جنس اعتقاد بوده است.

کاری که دانشگران انجام می دهند شناخت هرچه بیشتر این طبیعت است، اعم از چیزهایی که می بینیم و چیزهایی که نمی بینیم.

وی افزود: سؤالی که در اینجا پرسیده می شود این است که ما علم را به چه معنایی می گیریم؟ علم در جامعه انسانی اتفاق می افتد.

این جملات مرا از جنس گزاره های فلسفی نگیرید.

ما انسان ها یک کلمه به نام علم ساختیم و آن را به کار می بریم.

این ما هستیم که به این کلمه معنا می دهیم.

ما یک زمانی درباره نسبت خاصی کاری می کردیم و یک کنفرانسی در آن مورد برگزار شد.

موضوعش هم قراردادی گری در نسبت خاص بود.

دو جلد مجله منتشر شد.

وقتی ما مجله را دیدیم گفتیم این مطالب چه ربطی به علم دارد.

پس یک دیوار بلندی است بین آنچه فلاسفه علم انجام می دهند و آنچه در علم اتفاق می افتد.

فیلسوفان علم در طول مدتی که به این اسم فعالیت کردند نتوانستند جهت علم را عوض کنند، فقط سعی کردند بررسی کنند این افرادی که کار علمی انجام می دهند دارند چه کار انجام می دهند.

در پایان به نظرم اگر تفکیک بین علم و دانش اتفاق بیفتد اتفاق مهمی افتاده است.

کتاب ایشان درباره دانش است.

ما علم و دانش را مترادف می گیریم ولی من مترادف نمی گیرم.

در ادامه نشست حجت الاسلام رسول جعفریان، نویسنده و استاد تاریخ دانشکاه تهران گفت: من در موضوع اصلی این مجموعه مقالات که در حوزه علم دینی و علم بومی و علم اسلامی است به لحاظ نتایج با آقای پایا همراه هستم.

قبلاً هم با دیدگاه های ایشان آشنا بودم.

البته حوزه تخصصی من فلسفه علم نیست و به صورت مروری با این مباحث آشنا هستم.

بنده مطالعاتی درباره فلسفه غرب داشتم و با دیدگاه مختلف آشنا هستم.

خب این کتاب کار اصلی دکتر پایا است و ایشان جزء نادر افرادی هستند که در این زمینه آثار جدی دارند.

من از جهت دیگری وارد این بحث خواهم شد.

مسیری که ایشان رفتند خواندن فلسفه علم در دنیای جدید و جبهه گیری در مقابل نسبی گرایی و همچنین کسانی که طرفدار علم بومی هستند، بوده است.

ایشان مسیرشان را این طوری تعریف کردند.

وی افزود: من به عنوان ورود به این بحث از مسیر دیگری نقدم را شروع می کنم.

بحث از علم دینی و علم بومی و علم اسلامی می تواند از طریق شرح مفهوم علم و دانش موردبحث قرار گیرد ولی متأسفانه در این کتاب از پشتوانه تاریخی این بحث به طور کلی غفلت شده است و فقط در حد چند مثال موردبحث قرار گرفته است.

دریچه که من وارد آن شدم تاریخ مفهوم علم است و خود تاریخ علم.

علم بومی یک ریشه در درون ما دارد.

ما از ابتدا قرآن و سنت را داشتیم و مفهوم علم هم برایمان مفهوم خاصی بود.

این علم تبدیل به شاخه های مختلفی شد که به شکل فلسفه و عرفان و تصوف و .

بروز پیدا کرد و درواقع نظریات مختلفی شکل گرفت که به نوعی فلسفه علم ما بود.

مثلاً قاضی عبدالجبار فقط یک جلد درباره مفهوم علم نوشته است و خیلی مباحثی که در کتاب ایشان مطرح شده است در آثار قدما هم آمده است.

جعفریان ادامه داد: اگر کسی می خواهد از علم دینی صحبت کند، علم دینی صرفاً شامل بحث هایی نیست که از دوره پسامدرن وارد ایران شده باشد، بلکه ریشه هایش در میان اندیشه مسلمانان بوده است.

اینکه معتزله علم را چه می دانند مهم است.

اصلاً فیزیک تا مدت ها در انحصار معتزله بوده است تا مشکلی با خدا و قیامت پیدا نکند.

کلاً این کتاب بسترهای لازم را ندارد و روایت ایرانی اسلامی ارائه نمی کند.

خود فردوسی صدها بار عنوان خرد و دانش را می آورد.

مردم ما با این مفهوم انس گرفتند.

ناصرخسرو همین طور است، نظامی به همین شکل است.

در واقع ما یک ساختاری از نظر شکل گیری علم بومی داریم.

البته ایشان مثال هایی در این زمینه در کتاب ذکر می کنند ولی به هرحال جای این مباحث در کتاب خالی است.

من عرض کردم که با نتایج آقای پایا موافقم و خودم مخالف علم دینی هستم ولی فکر می کنم سنت های بومی ما خیلی در این مسئله تأثیر دارد.

انتهای پیام
کلید واژه ها: دانشگاه - نقد و بررسی کتاب - عضو هیئت علمی دانشگاه - دانشگاه صنعتی - اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی - نقد و بررسی - کتابخانه مرکزی - رییس کتابخانه - دانشگاه تهران - بازنشسته - عضو هیئت علمی - نشر دانشگاهی - دانشگاه آزاد - حجت الاسلام - کتاب - هیئت علمی - کتابخانه - نشست - گذشته - صنعتی - بررسی - استاد - میزبانی - ایرانی اسلامی - برگزار - حضور - بومی - تهران - مرکزی

آخرین اخبار سرویس:
رییس فدراسیون فوتبال عزادار شد

توضیح سازمان سنجش در خصوص دستورالعمل تغییر رشته فرزندان اعضای هیات علمی

توضیح سازمان سنجش در خصوص دستورالعمل تغییر رشته فرزندان اعضای هیات علمی

تأسیس 15 انجمن علمی دانشجویی در واحدهای دانشگاه آزاد

سفر امیر عبد اللهیان به نیویورک

امضای تفاهم نامه همکاری دانشگاه آزاد اسلامی ورامین-پیشوا با صندوق پژوهش و فناوری

دلایل رحیم پور ازغدی برای محاکمه روحانی

گرامیداشت هفته دفاع مقدس در واحدهای دانشگاهی

مهلت ثبت نام آزمون بسندگی زبان انگلیسی دانشگاه شهیدبهشتی تا 9 مهرماه

آخرین آمار رنگ بندی کرونایی شهرها/ 29 شهرستان در وضعیت قرمز

مانتوی مناسب برای اندام شما کدام است؟

زنگ مهر در مدرسه سمای بندرلنگه به صدا درآمد

غبارروبی قبور شهدای گمنام در دانشگاه آزاد میبد

روز های ماتم / شماره پنجم گاهنامه فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده «حورا» منتشر شد

طراحی و ساخت دستگاه «شتابده تابش» از سوی محققان دانشگاه صنعتی شاهرود

اعلام شرایط نقل و انتقال فرزندان اعضای هیئت علمی

یازدهمین زنگ دانش آموز شهید

تحصیل بیش از 7000 دانشجوی ایثارگر در دانشگاه پیام نور

شرایط انتقال مشروط فرزندان اعضای هیات علمی ابلاغ شد

استخدام 5 عنوان شغلی با بیمه تکمیلی در یک شرکت تولیدی و بازرگانی در تهران

از سرگیری ساخت آزاد راه مراغه – هشترود

مشارکت 80 دانشجوی دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه در پویش «مجاهدین واکسیناسیون»

استخدام مهندس مکانیک - جامدات، حسابدار صنعتی و مهندس مکانیک در تهران

استفاده از حق التدریس در دانشگاه های دولتی ممنوع شد

دیدار وزیر ورزش و جوانان با خانواده شهدا

راه اندازی رستوران های مکمل از مهرماه/برنامه جذب 1500 دانشجوی افغان

رشد چشمگیر شرکت های خلاق هم پا با دانش بنیان ها طی 3 سال

سرای نوآوری واحد تهران غرب کمپ دانش آموزی برگزار می کند

فناوری ها تبعات ارزشی و فرهنگی دارند/ آموزش فلسفه در دانشکده های علوم و پزشکی الزامی شود

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه تهران منصوب شد

90 درصد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی استان هرمزگان واکسینه شدند

استخدام کارشناسی طراحی فرایند آب و فاضلاب در شرکت اوژن اطلس سپهر در تهران

رشته «مطالعات زنان و خانواده» در دانشگاه شهید بهشتی راه اندازی شد

انعقاد 2 سند همکاری بین پارک علم و فناوری گیلان و دانشگاه آزاد اسلامی لاهیجان

استفاده از ظرفیت استادان در ارتباط با ارگان های مختلف شهری

برگزاری کنگره شهدای دانشجوی دانشگاه های پیام نور در بوشهر

استفاده از حق التدریس در دانشگاه های دولتی ممنوع شد

یوزپلنگ آسیایی، اهمیت ها و تهدید ها / شماره سوم نشریه «زیستا» کانون محیط زیست دانشگاه اراک منتشر شد

واکسیناسیون 90 درصد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی در استان هرمزگان

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران منصوب شد

حمایت مالی از دانشجویان مستعد کم بضاعت دانشگاه علوم پزشکی یاسوج

شرایط انتقال مشروط فرزندان اعضای هیئت علمی ابلاغ شد

آشنایی با مرکز «مطالعات بین رشته ای علوم انسانی اسلامی» فاطمه الزهراء (س) اصفهان

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران منصوب شد

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران منصوب شد

آغاز سال تحصیلی دانشگاه تهران از شنبه به صورت مجازی

نحوه فعالیت های آموزشی دانشگاه تهران اعلام شد/تعیین جزییات شهریه دوره های مختلف تحصیلی

ییس هیأت عالی جذب شورای عالی انقلاب فرهنگی: استفاده از حق التدریس در دانشگاه های دولتی ممنوع شد

13 کرمانشاهی قربانی کرونا شدند

موافقت با پذیرش دانشجوی ارشد IT در پردیس فارابی دانشگاه تهران

آغاز کلاس های نیم سال اول دانشگاه تهران از 3 مهر

شرایط انتقال مشروط فرزندان اعضای هیات علمی ابلاغ شد/ ممنوعیت تغییر رشته پابرجاست

از نحوه برگزاری نیمسال جدید تحصیلی در دانشگاه ها تا جنجال ممنوع الخروجی رییس سازمان سنجش

نصراللهی: شناخت ناکافی از تاکتیک های رسانه ای بحران؛ اشکال ساختاری سازمان مدیریت بحران

در این اردو، جهاد جاری است

امضا تفاهم نامه مشترک میان دانشگاه آزاد اسلامی دماوند و صندوق پژوهش و فناوری

جذب سربازان امریه در دستگاه های دولتی

شرایط نقل و انتقال فرزندان اعضای هیات علمی اعلام شد

ادامه ماجرای تسهیلات فرزندان اعضای هیئت علمی / سازمان سنجش دستورالعمل اجرایی داد

استفاده از شیوه های نوین و جذاب آموزشی در مدارس سما ضروری است

تدریس استاتید حق التدریس در کدام دانشگاه ها ممنوع شد؟

دو انتصاب در ساختمان بهارستان با حکم وزیر ارشاد

امضای تفاهم نامه همکاری دانشگاه آزاد اسلامی ورامین-پیشوا با صندوق پژوهش و فناوری

برترین دانشگاه های دنیا در رشته روانشناسی معرفی شدند

برترین دانشگاه های دنیا در رشته روانشناسی معرفی شدند

مرحله دوم سیزدهمین المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی برگزار شد

سومین نشست شورای فرهنگ عمومی چهارمحال و بختیاری درسال تولید ، پشتیبانی ها و مانع زدایی ها برگزارشد

برترین دانشگاه های دنیا در رشته روانشناسی کدامند؟

درخواست بسیج دانشجویی برای شفاف شدن انتقال معاون سازمان سنجش به دانشگاه علامه (ره)

کرشمه های نیوشا ضیغمی و عربی صحبت کردن فاجعه او!

خبر خوب| جمعیت هدف البرز تا آخر مهر ماه واکسینه می شوند

رییس دانشگاه آزاد اسلامی آغاز سال تحصیلی جدید را تبریک گفت

سیستم پیشرفته تصویربرداری مغناطیسی به همت محققان اردبیلی طراحی شد

آموزش حضوری برای تمامی مقاطع ممکن نیست/ دانشجویان ارشد؛ در اولویت ارائه خدمات خوابگاهی

آغاز خدمت رسانی موکب علوم پزشکی آزاد تهران در کربلا

استفاده از حق التدریس در دانشگاه های دولتی ممنوع شد

درخواست بسیج دانشجویی برای شفاف شدن انتقال معاون سازمان سنجش به دانشگاه علامه (ره)

رییس دانشگاه آزاد اسلامی آغاز سال تحصیلی جدید را تبریک گفت

رییس دانشگاه آزاد اسلامی آغاز سال تحصیلی جدید را تبریک گفت

کل جمعیت البرز تا پایان مهر واکسینه می شوند

نیمی از کل بودجه عمومی در دانشگاه های بزرگ، صرف پژوهش و تحقیقات می شود

محموله جدید واکسن کرونا از سوی هلال احمر وارد کشور شد

5 برنامه حمایتی برای توسعه فناوری سلول های بنیادی در میان دانش آموزان

دانشگاه خوارزمی پیگیر مجوز برای برگزاری کلاس های عملی و آزمایشگاهی به صورت حضوری است/ بازگشایی خوابگاه ها برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی

چند درصد داوطلبان آزمون های 1400 قید دانشگاه را زدند؟

چه کسانی باید دوز سوم واکسن کرونا (بوستر) را دریافت کنند؟

معرفی برترین دانشگاه های دنیا در رشته روانشناسی

5 هزار نفر از دانشجویان دانشگاه تربیت مدرس تاکنون واکسینه شدند

از پرداخت کمک هزینه اربعین به دانشجویان تا تسهیلات کرونایی صندوق رفاه

اول مهر و طنز در دانشگاه

تولید انبوه هیدروژن سبز از آب با یک کاتالیزور ارزان جدید

برترین دانشگاه های دنیا در رشته روانشناسی معرفی شدند

برترین دانشگاه های دنیا در رشته روانشناسی معرفی شدند

تغییر چهره جالب اشکان خطیبی /عکس

تغییر چهره جالب اشکان خطیبی /عکس

طرح جامع راهیان پیشرفت در اردبیل اجرا می شود

دانشگاه آزاد نایب قهرمان لیگ برتر ووشو بانوان شد/ سرپرست استقلال کجاست؟

معوقات معلمان پرداخت شود/ تقویت موضع هسته ای ایران در فرصت نیویورک

حال خوش صبحگاهی علی ضیا /عکس

حال خوش صبحگاهی علی ضیا /عکس

جعفریان: فاقد روایت ایرانی اسلامی است

جعفریان: فاقد روایت ایرانی اسلامی است