مطالب مرتبط:
وزیر ارشاد: خیام نیشابوری زبانزد بسیاری از اهل معنا و معرفت در جهان است
28 اردیبهشت؛ روز بزرگداشت حکیم عمر خیام +عکس
آبشخور آموزه های عمر خیام؛ برگرفته از روح خردورزی فرهنگ ایرانی
وزیر فرهنگ: حکیم عمر خیام زبانزد اهل معرفت در جهان است
نصب مجسمه های فردوسی و خیام در جزیره کیش
-144 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 28 اردیبهشت 1400 ساعت 06:252021-05-18فرهنگي

عمر خیام نیشابوری که بوده است؟


حکیم عمر خیام نیشابوری با نام غیاث الدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خَیّام نیشابوری در 28 اردیبهشت سال 427 در نیشابور متولد و در 12 آذر سال 510 در نیشابور در گذشت.

- به گزارش سایت قطره و به نقل ازگروه فرهنگی یکتا پرس، عُمَر خَیّام نیشابوری (نام کامل: غیاث الدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خَیّام نیشابوری) (440 517 ه .

ق) که خیامی، خیام نیشابوری و خیامی النّیسابوری هم نامیده شده است، همه چیزدان، فیلسوف، ریاضی دان، ستاره شناس و شاعر رباعی سرای ایرانی در دورهٔ سلجوقی است.

گرچه جایگاه علمی خیام برتر از جایگاه ادبی اوست و لقبش حجّهالحق بوده است، ولی آوازهٔ وی مدیون نگارش رباعیاتش است که شهرت جهانی دارد.

یکی از برجسته ترین کارهای وی را می توان سروسامان دادن و سرپرستی محاسبات گاه شماری ایران در زمان وزارت خواجه نظام الملک، که در دورهٔ پادشاهی ملک شاه سلجوقی (426 490 هجری قمری) بود، دانست؛ محاسبات منسوب به خیام در این زمینه، هنوز معتبر است و دقتی به مراتب بالاتر از گاه شماری میلادی دارد.

وی در ریاضیات، نجوم، علوم ادبی، دینی و تاریخی استاد بود.

نقش خیام در حل معادلات درجهٔ سوم و مطالعاتش دربارهٔ اصل پنجم اقلیدس نام او را بعنوان ریاضی دانی برجسته در تاریخ علم ثبت کرده است.

نوپیدا کردن نظریه ای دربارهٔ نسبت های هم ارز با نظریهٔ اقلیدس نیز از مهمترین کارهای اوست.

شماری از تذکره نویسان، خیام را شاگرد ابن سینا و شماری نیز وی را شاگرد امام موفق نیشابوری خوانده اند.

صحت این فرضیه که خیام شاگرد ابن سینا بوده است، بسیار دور از ذهن می نماید، زیرا از دیدِ زمانی با هم دگرگونیِ زیادی داشته اند.

خیام در جایی ابن سینا را استاد خود می داند، ولی این استادی ابن سینا، جنبهٔ معنوی دارد.

دستاوردهای خیام: نجوم با توجه به یکی از رباعیات خیام دربارهٔ چرخش جهان و سیارات و حیران و سرگردان بودن آدمی در این میان، بسیاری از محققان ادبی و علمی معتقدند که خیام سالها قبل از دانشمندان مشهوری همچون گالیله و کوپرنیک می دانسته که سیارات درحال گردش به دور خورشید می باشند.

ریاضیات پیش از کشف رسالهٔ خیام در جبر، شهرت او در مشرق زمین به واسطهٔ اصلاحات سال و ماه ایرانی و در غرب به واسطهٔ ترجمهٔ رباعیاتش بوده است.

اگر چه کارهای خیام در ریاضیات (به ویژه در جبر) به صورت منبع دست اول در بین ریاضی دانان اروپایی سدهٔ 19 میلادی مورد استفاده نبوده است، می توان رد پای خیام را به واسطهٔ طوسی در پیشرفت ریاضیات در اروپا دنبال کرد.

کهن ترین کتابی که از خیام نامی به میان آورده و نویسندهٔ آن هم دورهٔ خیام بوده، نظامی عروضی مؤلف چهار مقاله است؛ ولی او خیام را در ردیف منجمین ذکر می کند و اسمی از رباعیات او نمی آورد.

فلسفه تاکنون از خیام پنج رساله فلسفی یافت شده است که عبارت اند از: فی الکون و التکلیف، فی الوجود، الضیاء العقلی فی موضوع العلم الکلی، الجواب عن ثلاث مسائل؛ ضروره التضاد فی العالم و الجبر و البقا و در علم کلیات وجود.

از این میان تنها رساله در علم کلیات وجود به فارسی بوده و سایرین به زبان عربی می باشند.

همچنین خیام به درخواست جمعی از دانشمندان اصفهانی در سال 472 هجری قمری ترجمه ای به فارسی از خطبه توحیدیه ابن سینا انجام داده است.

در سفری به شیراز در سال 473 هجری قمری خیام نامه ای از ابونصر محمد بن عبدالرحیم سفری، قاضی القضات فارس - که زمانی شاگرد ابن سینا بوده است - دریافت می کند که حاوی دو مسئله در باب کون و تکلیف بود.

آن گاه خیام در فرصت اندکی که در اختیار داشت، رساله کوتاهی را به رشته تحریر درآورد که می توان آن را چکیده و آرای بسیاری از فیلسوفان دوره اسلامی در دو مقوله مذکور دانست.

در این رساله خیام بحث را از مبانی منطقی آغاز، و به اجمال گذری بر مسئله کون می کند و سرانجام به مسئله تکلیف می پردازد.

رساله الضیاء العقلی فی موضوع العلم الکلی نوشتاری دربارهٔ اثبات اصالت ماهیت، به معنای ذات و اعتباریت وجود می باشد که موضوع اصلی رساله فی الوجود است و خیام برای اثبات این نظریه، برهان هایی اقامه کرده و به دفع اشکالاتی پرداخته که فیلسوفان پیشین، بدین تفصیل بدان ها نپرداخته اند.

رساله در علم کلیات وجود یا سلسله الترتیب آخرین رساله فلسفی خیام و تنها اثر برجای مانده از او به زبان فارسی است که در چند فصل تشکیل یافته.

این اثر در پاسخ به درخواست یکی از وزیران سلجوقی، که بارها تحریر رساله ای در علم کلیات را از خیام طلب کرده بود، به رشته تحریر درآمد.

براساس شواهد تاریخی این رساله احتمال نزدیک به سال 500 هجری قمری نوشته شده است.

موسیقی خیام ریاضی موسیقی را نیز واکاوی کرده است و در القول علی اجناس الذی بالاربعه مسئلهٔ تقسیم یک چهارم را به سه فاصله مربوط به مایه های بی نیم پرده، با نیم پردهٔ بالارونده، و یک چهارم پرده را شرح می دهد.

انتهای پیام/
کلید واژه ها: نیشابور - خیام نیشابوری - خیام - غیاث الدین - عمر خیام - ابراهیم - محاسبات - جایگاه علمی - ایران - رباعی - اردیبهشت - سرپرستی - پادشاهی - فرهنگی - ایرانی - جهانی - خواجه - گزارش - ریاضی - نگارش - ستاره - وزارت - 12 آذر - ادبی - حکیم - گروه - نظام - برتر - زمان - سرای

آخرین اخبار سرویس:
استخدام بازیگر خانم جهت فیلم سینمایی و سریال

از سماجت ژاله صامتی برای بازیگری تا شوخی پژمان جمشیدی با جواد عزتی! + فیلم

عکس/ استایل جدید و بسیار زیبای مهناز افشار

ثریا قاسمی به همراه پسر ناتنی اش /عکس

انیمیشن «دیوار چهارم» برنده جایزه بهترین فیلم اول جشنواره بین المللی انیمافست زاگرب

دفتر انجمن آثار و مفاخر فرهنگی لرستان افتتاح شد

فروش آثار هنری سریال «فِرندز» با رمزارز

یک قتل 140 بیماری

استخدام منشی خانم

این یک مبارزه است پس ادامه می دهیم!

کارگر سفره خانه

عکس| استوری قابل تامل آقای بازیگر

تریلر گیم پلی «Battlefield 2042» منتشر شد

یوسف صیادی دست در دست دخترش / عکس

استخدام منشی خانم در آموزشگاه

پیام بنیاد فارابی برای جان باختن دو عضو «افغان فیلم» در یک حادثه تروریستی

بهنوش بختیاری: اعتراضات الکی را تمام کنیم و رای دهیم+فیلم

فیلم/ شباهت جالب دو شرکت کننده مسابقه دورهمی به جواد عزتی و مصطفی کیایی

موضوعات انقلابی هیچگاه تکراری نمی شود+صوت

عکس| گریم مهران مدیری در سریال «خاتون»

فرزانگی جامعه را در مقابل رذالت واکسینه می کند

حرکت تحسین برانگیز و احساسی «آقای بازیگر»/ عکس

عکس| عکس دونفره زوج بازیگر

ویدئو| بهنوش بختیاری: غرغر نکنید و رأی بدید

فیلم | دومین مستند انتخاباتی سعید جلیلی

عکس| گریم عجیب وغریب خانم بازیگر

انتشار کتابی با گلچینی از ملودی های بومی ایرانی و آهنگ های خاطره انگیز

ادامه کشتار هدفمند غیرنظامیان قوم هزاره در غرب شهر کابل

انتشار کتابی با گلچینی از ملودی های بومی ایرانی و آهنگ های خاطره انگیز

عکس| نرگس محمدی برای تولد مادرش نوشت :

حضور بدل جواد عزتی و مصطفی کیایی در مسابقه دورهمی + فیلم

کوهنوردی صبحگاهی شبنم قلی خانی + تصویر

به یک نفر خانم اشپز جهت همکاری

نیازمندراننده پایه دو

رونق اکران آنلاین با نمایش دو فیلم جدید

جدول | کن 2021؛ شوالیه ها و لژیونرها به صف شدند

جایزه جهانی داستان نویسان فارسی زبان با موضوع کرونا برگزار می شود

عکس|پیوستن خواننده معروف به شبهای مافیا

تعجب مدیری از شباهت دو شرکت کننده به 2 بازیگر

«شقایق فراهانی» عروس شد/ عکس

ویدئو| خاطره جالب «ژاله صامتی» از مادر شدنش

پشت صحنه مارمولک به نمایش خانگی می آید

(عکس) شبنم قلی خانی در پشت صحنه تئاتر

اعضای هیئت امناء انجمن آثار و مفاخر فرهنگی لرستان منصوب شدند

عکس/ بهاره رهنما با لباس آفتابگردانی بر سر دورهای عاشقانه!

کارگرساده سفره خانه

اخبار کوتاه 23 خرداد + فیلم

دونفره های عاشقانه «زوج هنرمند» در لب آب/ عکس

تفریح سالم هزینه ای ندارد! ایسنا

بهنوش بختیاری: اعتراض الکی نکنید و رای بدهید / فیلم

تفریح سالم هزینه ای ندارد!

بازیگر بی حاشیه در اکران فیلم آبجی + عکس

بهنوش بختیاری: اعتراض الکی نکنید و رای بدهید + فیلم

«سگک» و «هار» در ایرانشهر می مانند

جلد 4 دانشنامه علوم قرآن در دست نشر است / لزوم ترجمه دانشنامه به زبان های دیگر

ارسال بیش از 440 اثر در جشنواره نقاشی صلح و دوستی هلال احمر یزد

انتشار گزارش دستاوردهای کلیدی مجامع عمومی سال 1399 شرکت های تابعه شستا 

شباهت عجیب همسر «الهام چرخنده» به پسرش/ عکس

کارآگاه علوی به تلویزیون بازمی گردد

تجلیل از دختران موفق شهدا در یزد + فیلم

انیمیشن «آسمان و دریا» برگزیده جشنواره سراسری طرح ملی ایران قوی شد

چهره جوان تر از همیشه «دانیال حکیمی»/ عکس

بازیگران جدید «اینان» مقابل دوربین رفتند

حضور سینمای ایران در جهان؛ از پاریس تا زاگرب

تئاتر دانشجویی از خوی جنگنده اش تهی شده است/ دولت دخالت می کند

خاطره بامزه مادرشدن ژاله صامتی+عکس

شما نظر دادید/ زور صدا و سیما زیاد است و کپی رایت را رعایت نمی کند!

اتفاقی عجیب و نادر که باعث اخراج مادام العمر مجری تلویزیون شد / فیلم

برپایی نمایشگاه خوشنویسی «بانوی آفتاب» در مشهد

همراه با بسته قرار 1400 استان قزوین + فیلم

هنرمندان حضور باشکوهی در انتخابات داشته باشند

تغییر چهره ترسناک «رویا میرعلمی»/ عکس

«سگک» و «هار» در ایرانشهر می مانند

کارآگاه علوی به تلویزیون بازمی گردد

«دشت ماراتن» به کتابفروشی ها رسید

همراه با سوژه های شهروندخبرنگاران استان قزوین + فیلم

خاطره جالب ژاله صامتی از روزی که مادر شد + فیلم

آرزوی بازیگر خانه به دوش + عکس

تشریح تمهیدات رفع گره های ترافیکی در کلانشهر اهواز+ فیلم

کن 2021؛ شوالیه ها و لژیونرها به صف شدند + جدول

درباره مأمور مرگ های غیراتفاقی | زهره مسکنی

چگونه بازیگر شویم (424) /شرایط مخالف موفقیت یک بازیگر

مهراوه شریفی نیا بی حجاب و با موی باز در پاریس + عکس

ویدیو لورفته از رقص جنجالی گلشیفته فراهانی + فیلم

محسن تنابنده تغییر جنسیت داد + عکس زنانه

معیار های انتخاب اصلح از نگاه مردم استان قزوین + فیلم

پیوستن فوتبالیست معروف به «شب های مافیا»+ عکس

فیلم| یوسف گم گشته بازآمد به خانه

دراکولا | 48 طرح جلد برگزیده

دراکولا | 48 طرح جلد برگزید

بازگشت سریال «کاراگاه علوی» به تلویزیون

سینما ها تعطیل خواهند شد؟

فیلمنامه سریال حضرت معصومه را کامل کردیم

برگزاری آزمون های استاندارد های مهارتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در قشم

تغییر تیپ «رعنا آزادی» بعد از ازدواج با مهدی پاکدل/ عکس

فیلم سینمایی آبجی + خلاصه داستان، اسامی بازیگران

آغاز برداشت گندم در استان قزوین + فیلم

کانون «مطالعات زنان» دانشگاه چمران اهواز برگزیده جشنواره رویش

مسابقه حدیث کرامت با اهداء 888 هدیه متبرک برگزار می شود

معرفی کتاب «ایران همانطوریکه دیده ام» در نشر بنگال

عمر خیام نیشابوری که بوده است؟

عمر خیام نیشابوری که بوده است؟