موضوعات داغ: - ابراهيم رييسي - بازنشستگان تامين اجتماعي - انتخابات رياست - نقل و انتقالات - تامين اجتماعي - رتبه بندي معلمان - رياست جمهوري - انتخابات رياست جمهوري - باشگاه استقلال - سازمان برنامه و بودجه - طوفان يزد - مصرف آب - شلاق - معاون بهبود توليدات گياهي - احمد غلامي - خلافي خودرو - رييس كنفدراسيون فوتبال آسيا - درياي سياه - مربي نفت مسجدسليمان - ناتو - معصومه آقاپورعليشاهي - الزامي - قيمت گذاري خودرو

مطالب مرتبط:
19 میلیون نفر ایرانی در شرایط بد حاشیه نشینی زندگی می کنند/ با بحران جدی مسکن مواجهه هستیم
آخرین خبرها از ساماندهی حاشیه نشینی در قصرشیرین
حاشیه های قبل از دیدار تیم های سپاهان و پرسپولیس در اصفهان
حاشیه دیدار استقلال و ذوب آهن: اقدام ذوب آهنی ها به یاد حدادی فر
در حاشیه دیدار تیم های سپاهان و پرسپولیس
-208 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 20 اردیبهشت 1400 ساعت 07:002021-05-10سياسي

گونه شناسی مردمان و حاشیه نشینی نخبگان در جامعه پس از پیامبر (ص)


موضوع بحث مروری بر خطبه 32 نهج البلاغه است که در مرکز تحقیقات امام علی علیه السلام پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ارائه مجازی شده است.

- عنوان سخنرانی نیز برگرفته از مفاد همین خطبه است.

امیرالمؤمنین علیه السلام بارها و به شکلهای مختلف به همسانی برخی قواعد اجتماعی با گذشته و در نتیجه ضرورت درس گرفتن از گذشته تأکید کرده اند.

از جمله در بخش پایانی خطبه 161 و در خطبه 182 و در دو جای خطبه 192 مطالبی در این زمینه می توان یافت.

آن حضرت در خطبه 157 هم در این باره چنین می فرمایند: عِبَادَ اللَّهِ إِنَّ الدَّهْرَ یجْرِی بِالْبَاقِینَ کجَرْیهِ بِالْمَاضِینَ … آخِرُ فَعَالِهِ کأَوَّلِهِ مُتَشَابِهَهٌ أُمُورُهُ ای بندگان خدا! روزگار بر آنان که هستند به همان سان می گذرد که بر پیشینیان گذشته است.

… تازه ترین کارهای روزگار همچون کارهای آغازین آن است.

مسائل آنها همانند یکدیگر است بر پایه این همسانی است که رویدادهای گذشته تاریخی می تواند برای ما هم درس آموز باشد.

مراد از درس آموزی از تاریخ بر پایه همسانی قواعد رویدادها، روی خوش نشان دادن به تطبیق و تعمیم های احساسی و سیاسی که متأسفانه در جامه ما رواج دارد نیست، زیرا در باره آنها تأملات بسیاری وجود دارد و بنده نیز در این زمینه کاملاً با احتیاط عمل می کنم، بلکه مراد، تکیه بر تجربیاتی است که از بازخوانی گذشته به دست می آید.

حضرت در ابتدای خطبه 32 مقدمه کوتاهی در بیان ویژگی های کلی جامعه ای که در آن به سر می بردند دارند و سپس مردم را به چهار دسته تقسیم می کنند و پس از آن به معرفی گروهی دیگر به جز آن چهار دسته می پردازند و سرانجام سخن خود را با چند توصیه به پایان می برند.

مرحوم شریف رضی در پایان این خطبه اشاره کرده است که برخی این خطبه را به معاویه نسبت داده اند و ایشان این ادعا را به چند دلیل از جمله با استناد به سخنی از جاحظ رد می کنند.

خطبه 32 نهج البلاغه ظاهراً در سال 37 هجری در مسجد کوفه بیان شده است، یعنی 27 سال پس از رحلت پیامبر و پس از پایان یافتن خلافت سه خلیفه نخست.

حضرت ویژگی کلی این دوره زمانی را اینگونه وصف کرده اند: أَیهَا النَّاسُ إِنَّا قَدْ أَصْبَحْنَا فِی دَهْرٍ عَنُودٍ وَ زَمَنٍ کنُودٍ، یعَدُّ فِیهِ الْمُحْسِنُ مُسِیئاً وَ یزْدَادُ الظَّالِمُ فِیهِ عُتُوّاً.

لَا نَنْتَفِعُ بِمَا عَلِمْنَا وَ لَا نَسْأَلُ عَمَّا جَهِلْنَا وَ لَا نَتَخَوَّفُ قَارِعَهً حَتَّی تَحُلَّ بِنَا.

ای مردم، ما به زمانه ای پر از جفاکاری و روزگاری آکنده از ناسپاسی وارد شده ایم، که در آن، نیکوکار بدکار شمرده می شود و ستمگر بر خودبزرگ بینی (کبر) خویش می افزاید، نه از دانسته هایمان بهره می بریم و نه از ندانسته هایمان می پرسیم و از رویدادهای سخت و هولناک هراسی نداریم تا بر ما فرود آید.

تعبیر دهر و زمن، اشاره به زمان تاریخی دارد نه زمان فیزیکی یعنی همان چیزی که در تاریخ به آن دوره و عهد گفته می شود.

این که ارزشها در جامعه به یادگار مانده از پیامبر بدین سرعت و در عرض 27 سال تا این حد دگوگونه شده است، بسیار تأمل برانگیز است.

حضرت سپس مردم را به چهار دسته تقسیم می کنند: وَ النَّاسُ عَلَی أَرْبَعَهِ أَصْنَافٍ: و مردمان بر چهار گونه اند: قرائن مختلفی از جمله مقدمه خطبه نشان می دهد که مراد حضرت از این دسته بندی یک دسته بندی عمومی برای همه جوامع بشری نیست و مردمان زمانه خود و جهان اسلام آن روزگار را مد نظر دارند.

در بیاناتی دیگر از آن حضرت ویژگی های از این دست با صراحت بیشتری به مردم همان زمانه نسبت داده شده است و این هم قرینه ای است که حضرت در پی معرفی مردمان زمان خود در جامعه اسلامی هستند نه یک تقسیم بندی کلی.

به عنوان مثال در بخشی از خطبه 233 چنین آمده است: وَ اعْلَمُوا رَحِمَکمُ اللَّهُ أَنَّکمْ فِی زَمَانٍ الْقَائِلُ فِیهِ بِالْحَقِّ قَلِیلٌ وَ اللِّسَانُ عَنِ الصِّدْقِ کلِیلٌ وَ اللَّازِمُ لِلْحَقِّ ذَلِیلٌ أَهْلُهُ مُعْتَکفُونَ عَلَی الْعِصْیانِ مُصْطَلِحُونَ عَلَی الْإِدْهَانِ فَتَاهُمْ عَارِمٌ وَ شَائِبُهُمْ آثِمٌ وَ عَالِمُهُمْ مُنَافِقٌ وَ قَارِنُهُمْ مُمَاذِقٌ لَا یعَظِّمُ صَغِیرُهُمْ کبِیرَهُمْ وَ لَا یعُولُ غَنِیهُمْ فَقِیرَهُمْ.

و بدانید ـ خدا رحمتش را ارزانی تان کناد ـ که شما در زمانه ای هستید که گوینده حق در آن اندک است و زبان راستگویی ناتوان و همراهان حق خوار شده، مردم این زمانه غرق گناهند و هم آواز برای لاأبالی گری، جوانشان بدخو و پیرشان گناه آلود و دانشمندشان دو رو و نزدیکشان سودجوست، نه خردسالشان بزرگشان را بزرگ می دارد و نه توان مندشان به کمک فقیرشان می رود.

در خطبه 133 نیز ویژگی های دیگری بیان شده است.

امیر المؤمنین علی علیه السلام، پس از مقدمه تأمل برانگیزی که ذکر شد، در ادامه خطبه 32 اینگونه به دسته بندی مردم می پردازند: مِنْهُمْ مَنْ لَا یمْنَعُهُ الْفَسَادَ فِی الْأَرْضِ إِلَّا مَهَانَهُ نَفْسِهِ وَ کلَالَهُ حَدِّهِ وَ نَضِیضُ وَفْرِهِ.

گروهی از آنها، کسانی هستند که چیزی جز خواری روان و کندی شمشیر و اندک بودن افزار آنها را از فساد بازنمی دارد.

دسته اولی که حضرت نام می برند، کسانی هستند که اهل فسادند ولی اگر اکنون از فساد دست کشیده اند یا به یک دلیل روان شناختی است که جرأت و یا توان بیشتر از این را ندارند و یا به یک دلیل بیرونی مانند فراهم نبودن امکانات لازم.

وَ مِنْهُمْ الْمُصْلِتُ لِسَیفِهِ وَ الْمُعْلِنُ بِشَرِّهِ وَ الْمُجْلِبُ بِخَیلِهِ وَ رَجِلِهِ قَدْ أَشْرَطَ نَفْسَهُ وَ أَوْبَقَ دِینَهُ لِحُطَامٍ ینْتَهِزُهُ أَوْ مِقْنَبٍ یقُودُهُ أَوْ مِنْبَرٍ یفْرَعُهُ وَ لَبِئْسَ الْمَتْجَرُ أَنْ تَرَی الدُّنْیا لِنَفْسِک ثَمَناً وَ مِمَّا لَک عِنْدَ اللَّهِ عِوَضاً.

دسته دیگر کسانی هستند که شمشیر کشیده و آشکارا در پی شرند، سواره ها و پیاده های خود را به میدان آورده اند، خود را به صورت نشان دار آماده هر عملی کرده اند و دین خود را از بین برده اند تا خرده خاشاکی به غنیمت ببرند یا گله ای بین سی تا چهل اسب برانند (یا بر گروهی فرمان برانند) یا بر منبری بالا روند، چه بد تجارتی است که دنیا را بهای جان خود بدانی و آن را به جای آن چه نزد خدا داری گذاری.

دسته دوم کسانی هستند که آنها هم اهل فسادند ولی بر خلاف دسته اول، پر توان و آماده و حاضر در صحنه و خواسته آنها یا ثروتی است که در حقیقت به اندازه یک قطعه چوب شایسته سوزاندن هم ارزش ندارد و یا یک قدرت اجتماعی و حکمرانی که در حقیقت به اندازه راندن یک گله کوچک هم ارزش ندارد و یا یک جایگاه فرهنگی و تریبونی برای سخن گفتن.

حضرت خیلی صریح این دسته از مردمان را که خود را اینگونه ارزان فروخته اند نقد می کنند.

وَ مِنْهُمْ مَنْ یطْلُبُ الدُّنْیا بِعَمَلِ الْآخِرَهِ وَ لَا یطْلُبُ الْآخِرَهَ بِعَمَلِ الدُّنْیا قَدْ طَامَنَ مِنْ شَخْصِهِ وَ قَارَبَ مِنْ خَطْوِهِ وَ شَمَّرَ مِنْ ثَوْبِهِ وَ زَخْرَفَ مِنْ نَفْسِهِ لِلْأَمَانَهِ وَ اتَّخَذَ سِتْرَ اللَّهِ ذَرِیعَهً إِلَی الْمَعْصِیهِ.

دسته ای دیگر کسانی هستند که با آن چه ویژه سرای دیگر است در پی این جهانند، و سرای دیگر را با آن چه ویژه این جهان است نمی جوید، خود را آرام و آسوده می نمایانند و گامهای خود را کوتاه برمی دارند، و دامن بر می چینند و خود را می آرایند تا امانت دار شمرده شوند، و پرده پوش بودن خدا را ابزار گناه کرده اند.

دسته سوم نیز با ابزار دین و پشت نقاب دین داری و با ظاهر زیست دین دارانه همه خواسته هایشان به زیست این جهانی شان پیوند خورده است.

وَ مِنْهُمْ مَنْ أَبْعَدَهُ عَنْ طَلَبِ الْمُلْک ضُئُولَهُ نَفْسِهِ وَ انْقِطَاعُ سَبَبِهِ فَقَصَرَتْهُ الْحَالُ عَلَی حَالِهِ فَتَحَلَّی بِاسْمِ الْقَنَاعَهِ وَ تَزَینَ بِلِبَاسِ أَهْلِ الزَّهَادَهِ وَ لَیسَ مِنْ ذَلِک فِی مَرَاحٍ وَ لَا مَغْدًی.

دسته چهارم کسانی هستند که بی مایگی جان و نداشتن امکانات، آن ها را از سودای رسیدن به حکومت دور کرده است و در نتیجه شرایط آنها را در همان حال که هست نگاه داشته است، اینان نام قناعت را زیور خود کرده اند و خود را به جامه زاهدان آراسته اند، در حالی ذره ای مانند اهل قناعت و زهد نیستند.

گروه چهارم هم همانند گروه اول دنیاخواهانی هستند که اکنون یا به دلیل ناتوانی فردی خود و یا فراهم نبودن شرایط بیرونی به گوشه ای خزیده اند ولی بر خلاف گروه نخست ظاهری دین دارانه و مقدس مآبانه برای خود ساخته اند.

حضرت سپس به گروهی دیگر اشاره می کنند: وَ بَقِی رِجَالٌ و گروهی دیگر هم هستند این که حضرت در ابتدای خطبه مردم را چهار دسته شمردند و سپس به این گروه اشاره کرده اند شارحان و مترجمان نهج البلاغه را به واکنش واداشته است و برخی این گروه را گروه پنجم نامیده اند و حتی در ترجمه عبارت وَ النَّاسُ عَلَی أَرْبَعَهِ أَصْنَافٍ، مردم را پنج گونه دانسته اند، گویی شریف رضی در نقل خطبه دچار سهو شده است.

ولی اغلب شارحان، تفاوت ملاک چهار دسته نخست را که شایسته نکوهشند با این گروه پنجم که شایسته ستایشند، عامل این شیوه بیان حضرت معرفی کرده اند.

به نظر می رسد افزون بر این بتوان به این نکته هم اشاره کرد که در بیان و تقریر امیرالمؤمنین علی علیه السلام، چهار گروه نخست کارگردانان اصلی جامعه هستند و شیوه پرداخت حضرت به گروه پنجم و بیان ویژگی های آنها اشاره به حاشیه نشینی آنها دارد.

عنوان این سخنرانی نیز بر پایه همین برداشت ارائه شده است.

غَضَّ أَبْصَارَهُمْ ذِکرُ الْمَرْجِعِ وَ أَرَاقَ دُمُوعَهُمْ خَوْفُ الْمَحْشَرِ این دسته کسانی هستند که یاد بازگشت به سوی خدا چشم هایشان را بسته و ترس رستاخیز اشکهایشان را جاری ساخته است.

معادباوری که لازمه آن توحیدباوری است، یک ویژگی معرفتی بنیادی این گروه است که پایه اصلی دیگر ویژگی های فردی و اجتماعی آنها هم به شمار می رود.

فَهُمْ بَینَ شَرِیدٍ نَادٍّ وَ خَائِفٍ مَقْمُوعٍ وَ سَاکتٍ مَکعُومٍ وَ دَاعٍ مُخْلِصٍ وَ ثَکلَانَ مُوجَعٍ اینان گاه رانده شده و یکه و تنها هستند و گاه در حال ترس و تحقیر شده (مذلل) و گاه خاموشانی که دهانشان را بسته اند و گاه داعیانی (دعوت کنندگان / دعاکنندگان) با اخلاص و گاه داغ دیدگانی گریان و دردمند.

برخی شارحان و مترجمان نهج البلاغه این عبارت را اینگونه برداشت کرده اند که این گروه خود به دسته های فرعی تقسیم می شوند و تعابیر حضرت اشاره به این دسته های فرعی دارد.

ولی اگر واژه “بین” را به همان مفهوم زمانی (به معنی گاه) بدانیم، نیز با توجه به این که حضرت این گروه را بر خلاف چهار دسته نخست با ضمیر جمع بیان کرده اند، می توان از این تقسیم زمانی به یک تقسیم اجتماعی رسید، یعنی وقتی می گوییم این گروه گاه چنین اند و گاه چنان در حقیقت منظور این است که بخشهایی از این گروه در چنین وضعیت هستند و بخشهایی دیگر در چنان وضعیت.

مرحوم علامه شوشتری (1374 ق.

) صاحب قاموس الرجال در کتاب ارزشمند بهج الصباغه فی شرح نهج البلاغه که شرح 14 جلدی نهج البلاعه است، مکعوم را از ریشه کعم به معنای چیزی در دهان شتر نهادن و بدان وسیله شتر را دنبال خود کشاندن دانسته اند.

قَدْ أَخْمَلَتْهُمُ التَّقِیهُ وَ شَمِلَتْهُمُ الذِّلَّهُ فَهُمْ فِی بَحْرٍ أُجَاجٍ أَفْوَاهُهُمْ ضَامِزَهٌ وَ قُلُوبُهُمْ قَرِحَهٌ قَدْ وَعَظُوا حَتَّی مَلُّوا وَ قُهِرُوا حَتَّی ذَلُّوا وَ قُتِلُوا حَتَّی قَلُّوا.

ترس آنها را از چشم مردمان دور کرده است و خواری و ناتوانی آن را در برگرفته، گویی در دریایی شور فرو رفته اند، دهان هایشان از سخن گفتن باز ایستاده و دلهایشان زخمی است، تا بدان اندازه پند دادند که به ستوه آمدند و تا بدان اندازه سرکوب شدند که خوار و ناتوان شدند و تا بدان اندازه کشته شدند که از تعداد آنها بسیار کاسته شد.

حضرت سپس در پایان خطبه به بیان چند توصیه می پردازند.

فَلْتَکنِ الدُّنْیا فِی أَعْینِکمْ أَصْغَرَ مِنْ حُثَالَهِ الْقَرَظِ وَ قُرَاضَهِ الْجَلَمِ وَ اتَّعِظُوا بِمَنْ کانَ قَبْلَکمْ قَبْلَ أَنْ یتَّعِظَ بِکمْ مَنْ بَعْدَکمْ وَ ارْفُضُوهَا ذَمِیمَهً فَإِنَّهَا قَدْ رَفَضَتْ مَنْ کانَ أَشْغَفَ بِهَا مِنْکمْ.

پس سزاست که دنیا در چشمان شما خرد مقدارتر از برگ گیاه سلم (که در دباغی به کار می آمد) و ریزه های ابزار چیدن موی گوسفندان باشد.

و از پیشینیان خود پند گیرید، پیش از آن که پسینیان شما را مایه پند خود نهند این جهان شایسته نکوهش را از خود برانید و از آن چشم برگیرید، چه این جهان کسانی را که بیش از شما شیفته اش بوده اند را از خود رانده است.

این جمله های پایانی امیر المؤمنین علی علیه السلام تنها یک اندرز اخلاقی نیست، بلکه یک خط مشی کلان و یک راهبرد اصلی برای چگونه زیستن در جامعه ای است که کارگزاران و نقش آفرینان آن با نقاب دین و یا بدون نقاب دین زیست این جهانی را منتهای آرزوی خود قرار داده اند.

گویی حضرت تفاوت اصلی چهار گروه نخست را با این گروه اخیر در همین نکته خداباوری و معادباوری راستین آنها می دانند و با این توصیه، راه جدا شدن از چهار گروه نخست و پیوستن به بقی رجال را نشان می دهند.

این تحلیل امیرالمؤمنین از جامعه ای که تنها 27 سال از رحلت پایه گذار آن گذشته است، بسیار تأمل برانگیز است، امت پیامبر یکی از ارزشمندترین میراثهای نبوی است که ائمه علیهم السلام هم همواره نسبت به پاس داشت آن کوشا بوده اند، وقتی در چنین جامعه ای صحنه گردانان و نقش آفرینان اصلی جامعه یا فاسدان از کار افتاده باشند و یا فاسدان نشان دار و پرتوان و یا دین فروشان دنیاخواه و یا زاهدنمایان، بر پایه اصلی همسانی قواعد اجتماعی که در مقدم صحبت به آن اشاره شد، این احتمال را می توان در نظر گرفت که هر جامعه مکتبی دیگر هم دچار این آسیب جانکاه بشود.

بنده به هیچ روی با تطبیق های جزیی و غیردقیق شخصیتهای تاریخی با شخصیتهای کنونی جامعه همنوایی ندارم، ولی اگر بپذیریم که إِنَّ الدَّهْرَ یجْرِی بِالْبَاقِینَ کجَرْیهِ بِالْمَاضِینَ می توانیم احتمال دور شدن جامعه انقلابی ایران عزیز را از شعارها و پایه های فکری نخستین خود را کاملاً ممکن بدانم.

اگر امت پیامبر تنها پس از 27 سال از رحلت ایشان، عرصه فاسدان و دین فروشان شده باشد و اندک خیرخواهان واقعی به حاشیه رانده شده باشند، هیچ دور از ذهن نیست چنین آسیبی گریبان جامعه ما را هم گرفته باشد.

با کسی از اساس این خطبه را حامل پیامی برای جامعه امروز ما نداند، حرفی برای گفتن نداریم، ولی اگر محور بودن دنیاخواهان و حاشیه نشینی نخبگان را به عنوان پیام اصلی این خطبه چارچوبی برای بررسی آسیب شناسانه جامعه امروز بشمریم، آن گاه این پرسش پیش می آید که جایگاه هر یک از ما و شما در کجای این دسته بندی است؟ آیا ما در عرصه یکی از آن چهار دسته شایسته نکوهش هستیم و یا در ساحت نخبگان حاشیه نشین شایسته ستایش قرار داریم؟ اگر در زمره چهار گروه نخست هستیم به خود آییم و از ادامه آن مسیر چشم بپوشیم و اگر در گروه پنجم هستیم مراقب باشیم که در انجام وظیفه واقعی خود کوتاهی نکنیم.

این نگاه آسیب شناسانه برای پراکندن بذر نومیدی و یا واکنش همراه با عصبانیت به واقعیت غم افزای جامعه کنونی ما صورت نبسته است، بلکه دقیقاً برعکس تقویت روحیه امید و توصیه به دیدن افقهای بلند و مسؤولیت پذیری بر پایه تشخیص درست وظیفه ها را دنبال می کند.

مرحوم علامه شوشتری دسته پنجم مذکور در این خطبه را پیروان امیرالمؤمنین علی علیه السلام می داند.

بر این اساس، همان گونه که پیروان آن حضرت با وجود همه سختی ها و تنگناها و فشارها و دهان بستن ها و خانه نشینی ها و تحقیر شدن ها و به حاشیه رانده شدنها دست از ادامه راه خود برنداشتند و از قضا همانها بودند که توانستند پرچم دعوت نبوی و قرآنی را برافراشته نگاه دارند، اکنون نیز حتی اگر نخبگان جامعه ما احساس می کنند که همه ویژگی های گروه پنجم بر آنان هم صدق می کند، باز باید بدانند که وظیفه دارند صحنه را ترک نکنند و وظیفه اجتماعی خود را انجام دهند و قَدْ وَعَظُوا حَتَّی مَلُّوا را واننهند، این گروه در انجام وظیفه خود شاید خسته شوند و به ستوه آیند، ولی هیچگاه نباید نومید شوند.

با وجود سلطه و سیطره دنیاخواهان و دین فروشان در جامعه پساپیامبر، آن چه باقی ماند و تاریخ ساز شد راه همان گروه به حاشیه رانده شده بود، ظرفیت پدید آمده از سوی پیامبر از سوی همین گروه پاس داشته شد و به آیندگان منتقل شد.

این قاعده همچنان باقی است و یک درس روشن برای امروز ما دارد.

دنیاخواهی و دین فروشی می تواند به فراموش شدن پیام اصلی انقلاب و خون شهیدان بیانجامد، ولی به حاشیه رانده شدنها و بسته شدن دهان ها نباید موجب فراموش شدن پیام اصلی انقلاب و خون شهیدان شود.


کلید واژه ها: خطبه - امیرالمؤمنین علیه السلام - علیه السلام - پژوهشگاه علوم انسانی - امام علی علیه السلام - گذشته - مطالعات فرهنگی - السلام - مرکز تحقیقات - علوم انسانی - حاشیه نشینی - نهج البلاغه - پیشینیان - همان - علیه - پژوهشگاه - امام علی - مطالعات - اجتماعی - تحقیقات - سخنرانی - نخبگان - بندگان - فرهنگی - پیامبر - جامعه - حاشیه - مروری - مختلف - موضوع

آخرین اخبار سرویس:
دولت روحانی پاسخگوی عملکرد 8 ساله اش باشد/ مسئولان از مردم عذرخواهی کنند!

مشارکت با دلی پرخون

مردم اجازه ندهند دولت سوم روحانی شکل بگیرد

نسرین عابدیان پور بیعت نهایی یاسوجی ها با «رییسی»

برگزاری همایش رأی اولی ها در رابر

به مدارک تحصیلی کد صحت تعلق می گیرد

ساخت و نصب المان 3شهید در شوشتر

دعوت رییس بنیاد مستضعفان برای حضور پرشور مردم در انتخابات

پوستر عجیبی که هواداران جلیلی پس از انصرافش منتشر کردند: حذف گزینه!

بازار مسکن را از دست سوداگران نجات می دهیم/ دولت نباید با نخبگان قهر کند

63شعبه اخذ رأی رابر در نظر گرفته شد

دعوت حوزه ها و دانشگاه های قزوین از مردم برای حضور حداکثری در انتخابات 1400

دعوت نمایندگان مجلس خبرگان از مردم برای حضور حداکثری در انتخابات

جشن تکلیف سیاسی رای اولی ها در ایلام برگزار شد

سخنرانی مقام معظم رهبری در آستانه برگزاری انتخابات

نامه همتی به مردم: اگر رای ندهید اساس جمهوریت در خطر قرار می گیرد

نقش موثر رای اولی ها در حماسه بزرگ انتخابات

یزدی ها آماده خلق حماسه ای جاویدان

قم آماده برگزاری انتخابات با مشارکت حداکثری مردم است/90 صندوق اخذ رأی سیار در قم

دهنوی: مردم از گرانی و تورم ناراضی اند / چرا استان لرستان باید دومین آمار بیکاری در کشور را داشته باشد؟

میرسلیم: نامزد ریاست جمهوری باید اعتقاد به عزت، کرامت و شرافت ملت ایران داشته باشد

تشکر رییسی از تصمیم جلیلی

تحقق مشارکت حداکثری با اطمینان بخشی از سلامت انتخابات

حمایت حزب همبستگی از لیست جمهور و همتی

انصرافی ها معلوم شدند

راه اندازی مرکز خدمات ارتباطی با محوریت ایجاد بازار بین المللی

ساخت و نصب المان چند شهید در شوشتر

برای مقابله با امضاهای طلایی «نظام جامع شفافیت» ایجاد می کنم

از به وجد آمدن BBC از اظهارات «قاتلانِ مردم سالاری» تا حمایت لیدر های فتنه از همتی

نامه مهم عبدالناصر همتی به مردم ایران

همه باید در انتخابات شرکت کنند

قدردانی آیت الله رییسی در پی انصراف سعید جلیلی

آخرین روز تبلیغات کاندیدا انتخابات ریاست جمهوری

پاسخگویی به بیش از 43 میلیون تماس درخصوص کرونا

مردم اجازه ندهند دولت سوم روحانی شکل گیرد

حمید وکیلی تجمع هواداران آیت الله رییسی||| در میدان فلسطین

سعید محمد: دلزدگی مردم نه از انقلاب، از برخی کارگزاران است/ با روی کارآمدن مدیران ارزشی، انقلاب به ریل اصلی خود برمی گردد

180 حوزه اخذ رأی در آبادان در نظر گرفته شده است

دعوت مربی دفاع شخصی بافتی از عموم مردم جهت شرکت در انتخابات

رییسی: تصمیم «سعید جلیلی» نشانگر تعهد انقلابی و اخلاص او بود

محمد رجبیان گزارش تصویری| اجتماع بزرگ حامیان آیت الله سید ابراهیم رییسی در مشهد

تا این لحظه فقط نامه انصراف مهرعلیزاده به وزارت کشور رسیده است/ نامزدها روز انتخابات هم می توانند انصراف دهند

مشارکت چند درصد شود همتی شانس پیروزی دارد؟

آمادگی دیار شهید سلیمانی برای مشارکت در انتخابات

8 سری جهیزیه میان نوعروسان بی بضاعت گلپایگانی توزیع شد

سامان معیشت مردم مهم ترین اولویت دولت آینده است

فقط مهرعلیزاده بصورت رسمی انصراف داده است

سپاه درباره انتخابات بیانیه صادر کرد

حاشیه های ادامه دار سحر زکریا؛ واکنش ها به بیماری حنجره سحر زکریا

مردم در گزارش های انتخاباتی از چه صحبت می کنند؟ 

آمادگی مردم سیستان و بلوچستان برای حضوری آگاهانه در انتخابات

شمارش معکوس رای اولی ها + فیلم

مهرعلیزاده: برای جلوگیری از پراکندگی آرا انصراف دادم

تردد کامیون در تهران در روز انتخابات ممنوع شد

گردهمایی حامیان سعید جلیلی در میدان راه آهن

نامه مهم عبدالناصر همتی به مردم ایران

همتی: دروغ هایی که به شما می گویند رییس جمهور تعیین‎شده را باور نکنید

مهرعلیزاده: برای جلوگیری از پراکندگی آرا انصراف دادم

نامه همتی به آنهایی که نمی خواهند رای بدهند

حمایت حزب همبستگی از لیست جمهور و همتی

دولت آینده باید در اندیشه توسعه صادرات باشد

تشکر رییسی از تصمیم جلیلی

آغاز ثبت نام دوره «داستان کوتاه پیشرفته» حوزه هنری اصفهان

محمدجواد لاریجانی: آمریکا غصّه دموکراسی در ایران را دارد؟ این یک جوک است/ طرحهای رییسی برای کشور، خوب و عملیاتی است

دشمنان می خواهند حضور مردم نباشد تا کشور را جولانگاه مزدوران خود و تروریست ها کنند/ قهر با صندوق رای مشکلی را حل نمی کند/ جمهوریت در نظام اسلامی، با مشارکت مردم محقق می شود

دولت آینده باید در اندیشه توسعه صادرات باشد

در بخش های مختلف اقتصاد بوروکراسی چند لایه درست کرده ایم

حمایت روسای تشکلات استانی و عالی کارگران از نامزدی محجوب در انتخابات میاندوره ای مجلس

سعید جلیلی هم پوششی بود و کنار رفت

باید فردی را انتخاب کنیم که مدل و مکتب شهید سلیمانی را در دولت حاکم کند

دعوت خبرنگاران از مردم برای شرکت در انتخابات

آغاز احداث 1000 واحد طرح اقدام ملی مسکن در آذربایجان غربی

دعوت نماینده گیلان در خبرگان رهبری

خاطره ای از مرحوم شیخ صدوق؛ محدث بزرگ شیعه

رهبر انقلاب: انتخابات مانند تشییع شهید سردار سلیمانی فراتر از سلیقه های سیاسی است، همه باید شرکت کنند

رییسی اقتصاد آسیب دیده را سامان می دهد

انصراف جلیلی هم تایید شد

ماجرای تهدید به قتل زاکانی و دزدیدن دامادش

از رییسی و لیست شورای وحدت حمایت می ‎کنیم

انتقاد دبیرکل کانون دانشگاهیان از اظهارات رییس ستاد انتخابات کشور

تشکر رییسی از تصمیم جلیلی

صبح پنجشنبه؛ پایان مهلت تبلیغات انتخاباتی

جلیلی: مشاهده جوانان بیکار حس بدی به انسان می دهد/ هر مسجد و دانشگاه باید یک دولت سایه باشند

محمد رجبیان اجتماع بزرگ حامیان آیت الله سید ابراهیم رییسی در مشهد

رییسی: تصمیم جلیلی نشانگر تعهد و اخلاص او بود/ روز جهاد بزرگ برای جهش ایران است

کاندیداتوری مجری مناظره ها تکذیب شد

آغاز ثبت نام دوره «داستان کوتاه پیشرفته» حوزه هنری اصفهان

تجدید میثاق با آرمان های شهدا در پویش مشارکت در ملک سلیمانی+ تصاویر

مهرعلیزاده: برای جلوگیری از پراکندگی آرا انصراف دادم

واکنش همتی به انصراف جلیلی

در مناظرات انتخاباتی چه گذشت؟

ضرورت تسریع در بهسازی ناوگان حمل و نقل عمومی شهر قزوین/ پل سازی لازمه شهرهای توسعه یافته است/ تفکیک زباله از مبدا بعنوان منبع درآمدی برای شهرداری+فیلم

آخرین ساعات تبلیغات کاندیداهای سیزدهمین دوره انتخابات

اختصاص 2 شعبه اخذ رای برای هموطنان ایرانی مقیم آلمان

انصراف مکتوب از سوی «زاکانی» به وزارت کشور ارسال نشده است

توجه به مهدویت در ساختار جریان حسینی نهادینه شده است 

آنچه در مناظرات گذشت...

دعوت به همکاری استخدام کارمندمشاورفروشنده بازاریاب

چرخکار، صنعتی زن، زیگزال دوز و وسط کار نیازمندیم

آبدارچی خانم یا آقا جهت دفتر املاک

گونه شناسی مردمان و حاشیه نشینی نخبگان در جامعه پس از پیامبر (ص)

گونه شناسی مردمان و حاشیه نشینی نخبگان در جامعه پس از پیامبر (ص)