مطالب مرتبط:
برنامه مجازی عطر سخن سعدی اول اردیبهشت اجرا می شود
ظرفیت تخت های کرونا در بیمارستان ها پر شد | مردانی: وضعیت کشور فوق بحرانی است
شیوه جدید پذیرش بیماران در مراکز درمانی/ ظرفیت تخت های کرونایی تکمیل
ظرفیت تخت های کرونایی بیمارستان ها؛ تکمیل/ شیوه جدید پذیرش بیماران در مراکز درمانی
برنامه «هفت شب برخوان سعدی» در شیراز برگزار می شود
-2 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 30 فروردین 1400 ساعت 17:052021-04-19فرهنگي

سعدی افشار؛ یگانه ای در نمایش های تخت حوضی


ایرنا- بهروز غریبپور کارگردان تئاتر گفت: سعدی افشار یگانه ای در نمایش های تخت حوضی بود که هم نام نیکی از خود به جای گذارد و هم شایسته این احترام و عزت بود.

- 30 فروردین ماه سالروز درگذشت یکی از چهره های ماندگار عرصه هنرهای نمایشی کلاسیک ایران یعنی سعدی افشار است.

افشار (زادهٔ 1313 در استان زنجان – درگذشته 30 فروردین 1392 در تهران) بازیگر کمدی ایرانی بود که در نمایش های موسوم به سیاه بازی، تخته حوضی یا روحوضی به ایفای نقش می پرداخت.

این هنرمند مبدع ابتکارات جدید در هنر سیاه بازی بود و بداهه گویی ها و حرکات موزون مینیاتوری اش سیاق شخصی و منحصربه فردی بود که به لطف این ویژگی ها توانست به جایگاهی ماندگار برسد.

بهروز غریبپور کارگردان تئاتر در گفت وگو با خبرنگار ایرنا به توضیح شناخت خویش از سعدی افشار و شخصیت ایشان پرداخت که این گفت وگو در ادامه آمده است.

غریبپور در ابتدا و توضیح شخصیت هنری سعدی افشار بیان کرد: آقای سعدالله رحمت خواه که بعدها با نام سعدی افشار شناخته شد خود ماجرایی دارد؛ ایشان در یک گروهی بازی می کرد و آنجا این موضوع مطرح شد که اسم ایشان نامأنوس است و بهتر است اسمی باشد که مردم بتوانند تکرار کنند و سر زبان ها بیفتد.

وقتی سر زبان ها افتاد طبیعی است که البته خودش ناراضی بود از این که اسم حقیقی خود را از دست داده است اما به عنوان سعدی افشار موجودیت هنری وی اعلام شد و در یک شرایطی هم قرار گرفت و شانس آورد که در موقعیتی به جای مهدی مصری که یکی از سیاه بازان معروف بود، ایفای نقش کند.

و پس از آن در یک شرایطی قرار گرفت که تمامی رقبایش و هم کسانی که سیاه بازی می کردند به تدریج از بین رفتند (آخرین آن ها آقای یوسفی بود که بسیار هم موفق بود) و سعدی افشار به هرحال یگانه ای در نمایش های تخت حوضی شد و هم نام نیکی از خود به جای گذارد و هم شایسته این احترام و عزت هم بود.

به جز کنار رفتن تدریجی کسانی که در این حوزه فعال بودند، چه چیزی باعث به چشم آمدن و درخشش سعدی افشار شد؟ سعدی افشار زمانی که پیتر بروک (کارگردان نوآور تئاتر و سینمای بریتانیایی) به ایران آمد و به مناسبت جشن هنر نمایش های سنتی ما را می دید، جلب توجه کرد و بعد ایشان در جشنواره آونینون فرانسه حضور پیدا کرد و معلوم شد که استعداد فوق العاده ای در بداهه سازی دارد چنان که تمامی سیاهان تخت حوضی چنین استعدادی دارند و این شایستگی موجب شد که تا حدودی برای یک فستیوال، اعتبار جهانی پیدا کند.

آن چیزی که سعدی افشار را متمایز می ساخت این بود که تحرک فوق العاده کمی روی صحنه داشت و بیشتر متکی به لهجه سیاه و بازی خوب و فی البداهه خود بود و بازی اثرگذاری را به نمایش می گذاشت؛ به هرحال تمایز سعدی افشار بیشتر در خشی بود که در صدای خویش داشت و البته لحن فوق العاده جذاب و ماندگارش هم در این مهم اثرگذار بود.

ایشان برای این کار آموزشی دیده بودند؟ نه اصلاً.

آموزش در دنیای نمایش های سنتی ما همیشه غیرمستقیم است؛ مثلاً خودش سالیان سال بازی مهدی مصری را می دیده است و حتی زمانی که به ایشان می گویند مهدی مصری به دلیلی نمی آید و شما به جای ایشان بازی کنید، در مصاحبه ای گفته بود که تنم می لرزید که به جای وی بازی کنم.

بر این اساس معلمان هنرهای سنتی غالباً آکادمیک نیستند و طبعاً خود اقای افشار هم مستثنی نبود و از طریق دیدن نمایش های گوناگون تخته حوضی بود که مهارت پیدا کرد و سپس تجربه فوق العاده ای که روی صحنه داشت؛ علاوه بر این افشار بسیار حاضرجواب بود.

مانند تمامی سیاهان ولی آن لحن خشن دارش وی را ممتاز می کرد.

سعدی افشار بر زندگی شخصی و حرفه ای شما هم اثر گذاشت؟ بدون شک.

من حتی زمانی که در دوران دانشجویی ام سعدی افشار اسم ورسمی نداشت، جوینده تخته حوضی ها در تمامی مکان هایی بودم که اجرا می شد.

چون از سال 1349 با گروه های خیمه شب بازی در تماس بودم، سعدی افشار را چندین بار در حافظ نو روی صحنه دیده بودم و آن زمان برایم به عنوان یک سیاه کاملاً متمایز شناخته شده بود.

سال ها طول کشید تا در اپرای سعدی قطعه ای را با الهام از این موضوع ساختم؛ در اپرای سعدی قطعه ای تخته حوضی است که سعدی ناظر آن است و من این قطعه را بر اساس همین تجاربی که داشتم و مشاهداتم از تخته حوضی به تصویر کشیدم؛ هرچند که یک تخته حوضی ولو کوتاه و اپیزودگونه در آن اپرا نوشتم اما فکر می کنم کار مؤثری بود.

شما در خاطرات خودتان هم ذکر کرده اید که حتی در زمان دانشجویی، استادانتان هم با این نمایش های قدیمی آشنا نبودند اما شما پیگیر بودید؛ به نظر شما چرا سعدی افشار آخرین نسل بازمانده از این سیاه بازی بود و پس ازآن تمایلی به ادامه و زنده نگه داشتن این هنر نمایشی وجود نداشت؟ البته باید بگویم که به شکلی دیگر ادامه پیدا کرد اما آن افراد از بین رفتند به دلیل این که آن ساختار از بین رفته بود.

چون ساختار نمایش های تخت حوضی بسیار تابع مناسبات بود؛ چنانچه این افراد به عروسی و شادی دعوت می شدند و در تئاترهای لاله زار اجرا می کردند وقتی تمامی این ساختار در هم پیچید و آن ها یکه و تنها ماندند اما پس ازآن داوود فتح علی بیگی و دکتر محمود عزیزی بر روی این ژانر کار کردند و نیروهای خوبی تربیت کردند همچنان که امروز سیاه های خوبی روی صحنه حضور دارند (البته نه در این ایام کرونا، منظورم ادامه یافتن این داستان است) اما نه در آن ساختار که ساختار سنتی بود.

به هرحال سیاه و نمایش تخته حوضی و خیمه شب بازی و همه این ها گروه هایی بودند که در خلأ تئاتر مدرن دارای سبک و سیاق خود بودند و مشتریان خودشان را داشتند؛ سفرهای دور ایران را داشتند که همه این ها با آمدن تلویزیون و تئاتر مدرن به شیوه غربی در هم پیچید اما تالار سنگلج عرصه ای شد برای توجه مجدد سیاهان و حتی پیش از انقلاب آقای مغفوریان (کارگردانی که بیشتر عمر خویش را در آلمان گذرانده بود) سیاه زنگی مرد فرنگی را روی صحنه بردند و آقای پرویز کاردان به نوع سنتی نمایش ها توجه کرد و آقای بیضایی هم به همین صورت توجه نشان داد یعنی کم توجهی نبود و دوباره احیا شد اما با ظرفیت ها و ساختارهای جدید.

پس به نوعی می توان گفت که تئاتر مدرن این هنرنمایشی را به حاشیه راند؟ طبیعتاً.

این گونه تئاتر نیازمند متناسب سازی با زمان است.

ولی از نظر ظرفیت، پتانسیل به روز شدن را دارد و مثلاً من در اپرای سعدی با این رویکرد از سیاه و سلطان استفاده کردم که این ها افشاگر شرایط اجتماعی و حکومتی بودند.

بنابراین سیاه و نقش فوق العاده پرظرفیت آن این امکان را دارد که وارد زندگی امروز هم بشود اما این موضوع کار و سرمایه گذاری و نهادهای دلسوز می خواهد که متأسفانه کمتر هست.

البته در رویکردی به نام جشنواره سنتی آیینی هرسال این آثار و این ساختار دوباره موردبررسی قرار می گیرد ولی کفایت نمی کند و باید بخشی عمده این توجه در دانشکده ها و در مراکز هنرهای نمایشی برای احیای تخت حوضی وجود داشته باشد که هم برایش هزینه بشود و هم تربیت نیرو صورت گیرد.

و در انتها نظر شما در موردبحث نژادپرستی که اخیراً پیرامون این سیاه بازی مطرح شد، چیست؟ کسانی که مهاجرت کرده اند منهای تعدادی معدود، دارای دانش کافی برای دفاع از این هنر نیستند؛ اولاً این که باید پرسید مختصات سیاه روی صحنه چه چیزی است؟ سیاه در خیمه شب بازی و در تخته حوضی دارای یک نیروی افشاگرانه است و این افشاگری و زبان تندوتیزش در خدمت به سخره گرفتن آنچه حکام و ثروتمندان می گویند و رو کردن دست ظالمان و کسانی است که فرمان زندگی دیگران در دست آن هاست؛ این ویژگی ها از مختصات این نوع نقش است؛ بنابراین این موضوع نشان می دهد که در اینجا چیزی به اسم تحقیر وجود ندارد.

زمانی شما منع می شوید از به کار بردن چهره سیاه که بحث شما مسخره کردن او باشد درحالی که که سیاه روی صحنه می آید که ظالمان و آدم های ریاکار را به سخره بگیرد.

کجای این موضوع بد است؟ اگر این گونه باشد ما باید اتلوی شکسپیر را هم روی صحنه نبریم؛ چراکه چهره اش سیاه است درحالی که این چهره سیاه حتی دزدِمونا را به قتل می رساند و به رغم گذشته پرافتخار و دلاوری ها و پاک نهادی اش به خاطر اطمینان کردن به شخصیتی مانند ایاگو فریب می خورد و دزدمونا را به قتل می رساند ولی هرگز نگفته اند که اتلو نباید روی صحنه بیاید.

بنابراین این موضوع از عدم شناخت ایرانیان مهاجر بوده است و این بازی که مطرح شده علیه مختصات بی نظیر سیاه بود که سراپا غلط است و من در نوشته ها و در صفحه اینستاگرامم به این موضوع به شکل مبسوط پرداخته ام که مخالف این موضع گیری هستم و آن را سراپا غلط می دانم.

ما در گروه خود خیمه شب بازی را در کشورهای مختلف اروپایی اجرا کردیم و هرگز نه تنها موردانتقاد قرار نگرفتیم بلکه به داشتن چنین شخصیتی افتخار کردیم؛ من از سال 1349 که هم وغم خود را روی اجرای خیمه شب بازی گذاشتم این اسم را به عنوان مبارک در جهان تا جایی که می توانستم معرفی کردم و امروز می بینم که پسوند جشنواره نمایش عروسکی بین المللی تهران مبارک است.

حتی پسوند نام ما در اتحادیه بین المللی نمایشگران عروسکی ، یونیما تهران مبارک است؛ بنابراین این شخصیت محوری باعث مباهات ما است و نه باعث تحقیر نژاد سیاه و کوچک ترین اهانتی به این نژاد.

جشنوارهٔ آوینیون (فرانسوی: Festival d Avignon‎) یک جشنوارهٔ هنری سالانه است که هر تابستان در ماه ژوییه در حیاط کاخ های پاپ و سایر نقاط شهر اوینیون برگزار می شود.

این جشنواره که در سال 1947 توسط ژان ویلار بنیان گذاشته شد، قدیمی ترین جشنوارهٔ موجود فرانسه و یکی از بزرگ ترین جشنواره ها در سطح جهان است.

در کنار بخش رسمی (بخش درونی[الف])، تعدادی از نمایش ها در همان موقع از سال و در بخش بیرونی[ب] جشنواره اجرا می شوند.

اُتِلو یا اُتِللو (به انگلیسی: Othello) یا تراژدی اُتِلو مغربی ونیز عنوان نمایش نامه ای عاشقانه و تراژیک اثر ویلیام شکسپیر است که در حدود سال های 1603–1604 میلادی نوشته شده است.

این نمایش نامه بر اساس داستانی به نام کاپیتان مغربی (1565 م)، نوشتهٔ سینسیو، نویسندهٔ ایتالیایی، نگاشته شده است.

در این نمایش نامه شکسپیر به مضمون خیانت در عشق می پردازد.

در این تراژدی، اُتِلو (نام دیگرش مغربی است)، شخصیت اصلی مرد داستان که فرماندهی مغربی در ارتش ونیز است، به تحریک یکی از زیردستانش به نام ایاگو ، به وفاداریِ همسر خود دِزدِمونا شک می کند و بی آنکه مسئله را با زن در میان بگذارد، بی رحمانه او را می کُشد.

اما بعد از قتل به بی گناهی همسر وفادارش پی می بَرَد که بسیار دیر است؛ در نتیجه دست به خودکشی می زند
کلید واژه ها: سعدی افشار - کارگردان تئاتر - افشار - نمایش - سیاه بازی - سعدی - کارگردان - چهره های ماندگار - فروردین - ماندگار - گفت وگو - هنرهای نمایشی - سالروز درگذشت - بازی - شخصی - هنر سیاه بازی - درگذشت - پرداخت - یکی از - حرکات موزون - استان زنجان - تئاتر - ایران - ایرنا - بهروز - توضیح - شخصیت - یگانه - مینیاتوری - ایفای نقش

آخرین اخبار سرویس:
یک هزار و 600 اثر به دبیرخانه جشنواره معلمان مؤلف ارسال شده است

پاسخ پرویز فلاحی پور به منتقدان درباره بازی در سریال یاور

هفتمین نمایشگاه آنلاین کتاب دیجی کالا آغاز شد

«تلویزیون تئاتر ایران»، جایی برای یومیه نگاری اداره کل هنرهای نمایشی!  

همسر مو بلوند محمدرضا گلزار رونمایی شد + عکس

رونمایی از پوستر بین المللی فیلم «ابر بارانش گرفته»

رمان ملودی سکوت منتشر شد/ روایت کودکی با یک ذهن پیچیده

صابر ابر در «بدون قرار قبلی»

امیرخانی: تصویر خالد حسینی از افغانستان واقعی نیست

نویسنده با عقلش کار می کند نه با زبانش

روایت فعالیت جهادی پزشکان در مستند «26 درجه شرقی»

جشنواره فیلم ونیز با ظرفیت کامل برگزار می شود

مهلت ارسال آثار به پویش «خانه های قرآنی» تا 3 خردادماه اعلام شد

«روی مرمر سفید»؛ داستانی کودکانه با موضوع نابینایی

صابر ابر بازیگر بدون قرار قبلی شد +عکس

انقلابی در موسیقی به پا خواهم کرد

جدیدترین عکس از بهرام رادان در نقش ناصرالدین شاه

فراخوان جشنواره پانزدهم «سینماحقیقت» منتشر شد/ شیوه برگزاری هنوز معلوم نیست

ابلاغ ثبت ملی هشت اثر میراث فرهنگی ناملموس کردستان

دانشجویان برگزیده نهایی «هشت بهشت» مشخص شدند

صابر ابر به »بدون قرار قبلی« رسید

جایی برای یومیه نگاری اداره کل هنرهای نمایشی!  

سفر جهادی پزشکان به بشاگرد سوژه »26 درجه شرقی« شد

53 اثر برگزیده در اختتامیه دوازدهمین جشنواره علامه حلی تجلیل می شوند

پیشنهاد مهناز افشار در روز بزرگداشت فردوسی +عکس

معرفی برترین های جشنواره کارتون مترو شیراز

صابر ابر در «بدون قرار قبلی» همبازی مصطفی زمانی شد

کتابستان معرفت «ملودی سکوت» را منتشر کرد

صابر ابر به «بدون قرار قبلی» پیوست

شرایط شرکت در مسابقه عکس فرهنگ اقوام و مردم ایران اعلام شد

انتقادی تند از عملکرد رامبد جوان در تازه ترین جنجال «خندوانه»

جشنواره زمین و زنان

صابر ابر به «بدون قرار قبلی» پیوست

هفتاد و هشتادمین جشنواره بین المللی ونیز حضوری برگزار می شود

صابر ابر به «بدون قرار قبلی» رسید

ثبت ملی آبشار وارک و حشیوند لرستان

53 اثر برگزیده در اختتامیه دوازدهمین جشنواره علامه حلی تجلیل می شوند/ 15 استان برگزیده

عکس ریحانه پارسا و مادر جوان و زیبایش همه را شگفت زده کرد!

صابر ابر بازیگر «بدون قرار قبلی» شد

برگزاری اختتامیه چهارمین جشنواره فیلم کوتاه «طنین مسجد» در گلستان

تولید و پخش برنامه ای با محوریت زنان ایرانی

صابر ابر به «بدون قرار قبلی» پیوست

«طوقی» روایتی از تاثیر روانی جنگ تحمیلی بر رویکرد روانی کودکان و نوجوانان

افتخار آفرینی خبرنگاران مازندرانی درچهارمین جشنواره ملی مطبوعات و رسانه آیات

انتشار فراخوان جشنواره «سینماحقیقت» / احتمال برگزاری فیزیکی

تمدید مهلت ارسال آثار به جشنواره بزرگ صالح(ع) برای آخرین بار

فرش قرمز ونیز برای جشنواره ای کاملا حضوری

فراخوان پانزدهمین جشنواره »سینماحقیقت« منتشر شد

کدام آلبوم ها در هفته دوم اردیبهشت مجوز گرفتند؟

پست جدید ژیلا امیرشاهی به مناسبت بزرگداشت فردوسی /عکس

گفتگو با هنرمندی که دوست دارد ایده اش را به عینیت برساند | ساخت زیورآلات برای شاهنامه خوانان

لباس باز و ناجور هدیه تهرانی!+عکس

دانلود فیلم | دانلود سریال میدان سرخ | دانلود سریال جیران

بازیگران برای ایفای نقش باید پژوهش را جدی بگیرند/اولویت هایم برای پذیرش نقش با گذشته فرق کرده

توهین زشت ریحانه پارسا به مرحوم علی انصاریان+ عکس

سیاه چاله ای که از ستاره ها اسپاگتی درست می کند!+فیلم

دانلود قسمت 13 میخواهم زنده بمانم | قسمت سیزدهم سریال میخواهم زنده بمانم با لینک مستقیم

فراخوان جشنواره «سینماحقیقت» منتشر شد

اسدالله امرایی هم به خندوانه واکنش نشان داد

مراسم بزرگداشت فردوسی و پاسداشت شعر و ادب فارسی در خاش برگزار شد

صابر ابر بازیگر «بدون قرار قبلی» شد

«سینماحقیقت» تا 15 مرداد فیلم می پذیرد

پایتخت کتاب ایران از شهرداری انتظار بیشتری داشت/راهبرد کتاب باید محور تصمیمات شود

سه روستای فارس به جشنواره قرآنی کشور معرفی شدند

اجرای پویش ملی «ایران دیار نفس» به یاد فرشتگان ماندگار

پردیس سینمایی گیلان در رشت راه اندازی می شود

(عکس) روز شاد بهاره رهنما و حاجی روی ریل راه آهن!

صابر ابر بازیگر «بدون قرار قبلی» شد/ اقتباس از یکی از داستان های مصطفی مستور

159 اثر به پنجمین جشنواره سراسری تئاتر اردیبهشت ارسال شد

فراخوان جشنواره «سینماحقیقت» و احتمال برگزاری فیزیکی

فرش قرمز «ونیز» برای جشنواره ای کاملا حضوری

فیلم/ تار نوازی و خوانندگی افسانه بایگان

مهران مدیری؛ کمدین یا شومن؟

(تصاویر) تندیس های افسانه ای

واکنش تند «زانیار خسروی» به خبر ممنوع الکار شدنش + فیلم

کتاب صوتی آخرین فیلم تارانتینو منتشر می‎ شود

همچنان از نمایش «یدو» در تلویزیون دفاع می کنم/ با فرض مساعد شدن شرایط، برای اکران فیلم هایم اولویت خاصی ندارم

صابر ابر در «بدون قرار قبلی»

داوران جشنواره بین المللی فیلم «زمین» معرفی شدند

انقلابی در موسیقی ایران در راه است

اعتراض یک فیلمساز به عدم پاسخگویی شهرداری

انتشار چهار عنوان کتابِ مجموعه «چهل قصّه»

فراخوان جشنواره «سینماحقیقت» منتشر شد

صحنه ترور شهید شهریاری در سریال صبح آخرین روز

«برده سور»، اثر جدید گلزار راغب در مسیر انتشار

عبدلی: منتظر واکسن ایرانی هستم/ سینمای امروز مافیا نیست، فامیل بازی است

وبینار «اخلاقی زیستن از منظر عرفای اسلام و مسیحیت» برگزار می شود

صدایی که لو رفت تصویری که خاطره شد

زانیار خسروی دلیل عجیب ممنوع الفعالیت شدنش را فاش کرد!

انتقاد اتحادیه ناشران از برنامه «خندوانه»

تولید «قطب قطاب» در یزد، شهر شیرینی ها

فراخوان جشنواره «سینماحقیقت» منتشر شد

تندیس های افسانه ای شاهنامه در جلوخان آرامگاه فردوسی

جشنواره سینما حقیقت فراخوان داد

واکنش تند لادن طباطبایی از صحبتهای اخیر داریوش ارجمند + ویدیو

پرویز فلاحی پور: می گفتند کاش در این سریال بازی نمی کردی!

صابر ابر بازیگر جدیدترین فیلم بهروز شعیبی شد

وبینار بین المللی «اخلاقی زیستن از منظر عرفای اسلام و مسیحیت» برگزار می شود

بافق شهر دستبافته های خرمایی ایران می‎شود

«سهم من از عاشقی» به چاپ دهم رسید

سعدی افشار؛ یگانه ای در نمایش های تخت حوضی

سعدی افشار؛ یگانه ای در نمایش های تخت حوضی