مطالب مرتبط:
قم، پایتخت فرهنگ و هنر مساجد ایران اسلامی شد
قم، پایتخت فرهنگ و هنر مساجد ایران اسلامی شد
تلاش برای تولید محتوی ارزشی و دینی و کسب جایگاه ملی راهبرد فرهنگ و ارشاد اسلامی سمنان است
نقش بی بدیل مادران شهید در ترویج فرهنگ ایثار
هند به تعهدات مشارکتی در تجهیز بندر شهید بهشتی چابهار عمل می کند
-6 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 6 اسفند 1399 ساعت 16:002021-02-24دانش

تطور مفهومی واژه «شهید» در فرهنگ اسلامی


در ذهنیت مسلمانانی که وارد مدینه شده بودند شهادت هم زمان معنای حضور در یک معرکه دشوار، آزمون عقیدتی، لقاء خدا و باریابی به پیشگاه او با بریده شدن سر و امری شناخته شده بود.

- اشخاصی در آستانه جنگ بدر طالب یک چنین شهادتی شدند و بعد از جنگ نیز همگان به حکم وحی فراگرفتند کشتگان معرکه را مرده نخوانند و یگانه تعبیر فاخری که می شد برای شان به کار گرفت همین شهید بود.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازایکنا، فرهنگ مهروش عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی یادداشتی درباره تطور مفهومی واژه شهید در فرهنگ اسلامی به رشته تحریر درآورده که متن آن از نظر می گذرد؛ مردم عربستان خواه مشرک خواه مسیحی یا پیرو هر دین دیگر با شهادت در دادگاه و جایگاه شاهدان مقرب نزد حاکمان آشنا بودند.

در ذهن همه ایشان شهادت با حضور در پیش گاه یک حاکم، تقرب و نزدیکی و حتی مَحرمیت به وی پیوند خورده بود.

چنین درکی از مفهوم شهادت در مناطق مختلف جهان باستان از جمله مناطق تحت نفوذ امپراطوری های ایران و روم و حبشه رواج داشت.

در فرهنگ مسیحیان جنوب عربستان، مثل بسیاری دیگر از مسیحیان آن دوره، شهادت معنایی ثانوی نیز پیدا کرده بود.

شهادت برای ایشان که زندگیِ اقلیتی داشتند بدان معنا بود که مقاماتی از یک نفر بخواهند برای اقرار علنی به پذیرش باور رسمی ایشان در محکمه حاضر شود و به جایگاه شاهدان بیاید؛ آمدنی که البته برای مخالفان آن باور معنایی جز پذیرش مرگ نداشت.

این گونه، احتمالاً در ادبیات دینی این مسیحیان به تدریج فراخوانده شدن به شهادت (استشهاد) معنای امتحانی دشوار به خود گرفت که خدا پیش پای کسی می نهد و او را با این مرگ نزد خود می برد و پاداش می دهد.

تحت تأثیر این فرهنگ مسیحی، شهادت یا همان حضور در محکمه که اغلب تداعی گر دشواری بود، در فرهنگ عموم مردم عربستان با حضور در هر معرکه دشواری تداعی شد؛ معرکه ای که بارزترین مصداق آن صحنه جنگ های رایج میان قبائل بود.

به صحنه ای که چنین جنگ ها در آن روی می داد مشهد گفته می شد.

با آغاز تبلیغ دین اسلام پیامبر اکرم (ص) هم از استعاره رایج شهادت برای تبیین مفهوم حساب رسی اعمال در قیامت، احاطه خدا بر جهان هستی، نزدیکی پیامبر اکرم (ص) به خدا و مردم، و مفاهیم دیگری از این دست بهره جستند.

بر این معنا نیز تأکید شد که خداوند خود حاکم روز جزا ست، در پیشگاه وی با حضور شهیدانی همه مردم دادرسی می شوند، و پیامبر اکرم (ص) هم از جمله شهیدان پیشگاه خدا ست.

این شهیدان می توانستند شفاعت کنند.

از همان دوران مکی در قرآن کریم برای اشاره به نوع شرف یابی مؤمنان به بارگاه الهی در قیامت مفهوم لقاء رب (کهف/ 110؛ روم/ 8؛ سجده/ 10)، ابتغاء وجه رب (رعد/ 22؛ لیل/ 20) و مفاهیمی از این قبیل ترویج شد.

البته، راه رسیدن به لقاء ولی نعمت نیز ایمان و عمل صالح شناسانده شد و راه میان بری از قبیل کشتگی با تیغ نیز برای رسیدن به لقاء خدا پیش از روز قیامت معرفی نشد.

این باور در میان مشرکان رواج داشت که با سر بریدن یک انسان یا حیوان در پیشگاه بت ها، آن ذبیحه قربان می شد ( والقٌربانُ الأضاحی )؛ یعنی چیزی که لابد قرار است از مقربان خدایی دانسته شود که آن بت نماد او ست ( اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ قُرْبَانًا آَلِهَهً ).

آن ها معتقد بودند این قربانی حرام شده است؛ لابد بدین معنا که قداست یافته، متعلق به خدا شده، و در حرم آن خدا راه جسته است.

به قربانی ای نیز که در عمره ماه رجب ذبحش کنند و خونش را طبق آیینی خاص بر سر یک بت بمالند عَتیره می گفتند؛ از ریشه عترت و لابد به معنای فرد مقرب به آن خدا؛ هم چنان که عترت به معنای نزدیکان یک ولی نعمتِ بزرگ خانواده است.

بعدها حتی در دوره اسلامی نیز گاه برای کشتن افراد با قصد تقرب جویی به خدا تقدیس گفته شد؛ چنان که مقاتل بن سلیمان از تعبیر وَنُقَدِّسُ لَک (بقره/ 30) چنین دریافت که قرار است فرشتگان در زمین کشتار کنند؛ ادراکی نزدیک به درک رایج در فرهنگ های اروپایی که قداست را از ریشه قربانی مشتق کرده اند.

در آخرین سال های حضور پیامبر اکرم (ص) در مکه و هم زمان با اوج گیری آزار مشرکان آیاتی نازل شد که نسبت به شهیدان مسیحی واقعه اصحاب اخدود لحنی ستایشگرانه داشت؛ امری که شاید زمینه را برای پذیرش توصیفات مسیحیان از چنین مرگی مهیا می کرد.

از دیگر سو، شماری از مؤمنان در اثر فشارهای مشرکان مجبور به ترک دیار و اموال خود شدند و راه حبشه یا مدینه گرفتند؛ امری که برای شان فاصله چندانی با مرگ دشوار نداشت.

هم زمان در آخرین سوره های دوران مکی هم انگاره سبیل الله شکل گرفت (ص/ 26؛ لقمان/ 6) و بر ارزش کشته شدن در این سبیل تأکید رفت.

به تدریج مؤمنانی به حبشه و بعد مدینه مهاجرت کردند؛ هجرتی که آشکارا نوعی بیرون رانده شدن از خانه و شهر، و از نگاه مخاطبان قرآن هم ردیف با کشتن فرد بود (تنها برای یک نمونه از اشارات قرآنی، نک : نساء/ 66 اقْتُلُوا أَنْفُسَکمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِیارِکمْ ).

در روایات پیامبر اکرم (ص) نیز گاه مهاجرت فرد با کشته شدنش در راه خدا هم ردیف و هم نشین شد: خرج مهاجرا فی سبیلک فقُتِلَ شهیداً .

در ذهنیت مسلمانانی که وارد مدینه شده بودند همه این معانی با هم ترکیب شدند: شهادت هم زمان معنای حضور در یک معرکه دشوار، آزمون عقیدتی، لقاء خدا و باریابی به پیشگاه او با بریده شدن سر، و امری شناخته شد که غایت هجرت در راه خداست و خدا خود زمینه اش را برای هر کس که بخواهد فراهم می کند.

اشخاصی در آستانه جنگ بدر طالب یک چنین شهادتی شدند و بعد از جنگ نیز همگان به حکم وحی فراگرفتند کشتگان معرکه را مرده نخوانند.

حال که قرار شد مؤمنانِ کشته معرکه مرده خوانده نشوند، یگانه تعبیر فاخری که می شد برای شان به کار گرفت همین شهید بود.

انتهای پیام
کلید واژه ها: شهادت - فرهنگ اسلامی - عضو هیئت علمی دانشگاه - اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی - فرهنگ - مفهوم - شهید - مفهومی - دانشگاه آزاد - معرکه - رشته تحریر - هیئت علمی - حضور - واژه - دانشگاه - عربستان - جنگ بدر - دادگاه - نزدیکی - آستانه - کشتگان - آزمون - پیوند - مناطق - گزارش - مختلف - مدینه - ایشان - مسیحی

آخرین اخبار سرویس:
استخدام مهندس معماری آقا در آموزش عالی آزاد مدرسان شریف در تهران

اغلب تخلفات پژوهشی مربوط به دانشگاه های غیر معتبر است!

میزان شکایات دانشجویان از آموزش مجازی در روزهای کرونایی

اغلب تخلفات پژوهشی مربوط به دانشگاه های غیر معتبر است!

هدف غربالگریها در ایران سقط جنین است؟/اظهارات یک مسئول درباره آمارهای پزشکی قانونی

نقش فناوری نانو در تشخیص زودهنگام سرطان ها

استخدام منشی و تکنسین آزمایشگاه مواد و شیمی در تهران

دولت تشدید فاصله طبقاتی/ برجام چه عبرتی برای دولت داشت/ تنور انتخابات چگونه گرم می شود؟

رشد 5 برابری جذب دانشجویان خارجی در دانشگاه آزاد اسلامی/ سفیران انقلاب اسلامی افزایش می یابد

بیایید باکتری بخوریم

یخچال ایرانی، نوآوری ایرانی

چرخه سوخت هسته ای

ناسا پایین ترین دمای جهان را می آفریند

9 نکته درباره بچه ها که ممکن است ندانید

جلوگیری از سرطان با غذاهای سبز

گرمای لپ تاپ بر قدرت باروری اثری ندارد

مجموعه ی 6 جلدی گفت وگو درباره ی انرژی منتشر شد

فهرست

نقش کتابخانه های دیجیتال چندرسانه ای در پیشرفت آموزش

دانشگاه پشت پرده کرونا

شمارش معکوس آغاز کار سرای نوآوری خودرو در شاهرود/ وقتی دانشگاه بال پژوهشی صنعت خودرو می شود

آغاز انتخاب رشته دکتری تخصصی 1400 دانشگاه آزاد

رشته های پول ساز در ایران را بشناسید

آغاز انتخاب رشته دکتری تخصصی 1400 دانشگاه آزاد

انتخاب رشته داوطلبان دوره دکتری تخصصی سال 1400 دانشگاه آزاد اسلامی آغاز شد

آغاز انتخاب رشته دکتری تخصصی 1400 دانشگاه آزاد

انتخاب رشته دکتری تخصصی 1400 دانشگاه آزاد آغاز شد

انتخاب رشته دکتری تخصصی 1400 دانشگاه آزاد آغاز شد

دستاورد های دانش بنیان حوزه آب و انرژی به نمایش درآمد

کسب رتبه اول کشوری در مقطع دکتری رشته دامپزشکی از جغتای

صدور ضمانت نامه و بیمه نامه برای محصولات فناوری دانشگاه آزاد

19 هزار دستگاه آزمایشگاهی به اشتراک گذاشته شد

انتخاب رشته داوطلبان دوره دکتری تخصصی سال 1400 دانشگاه آزاد اسلامی آغاز شد

فناوری جدید با تاباندن نور اشیا را نامریی می کند

وزن دهی به سنجش و پذیرش داوطلبان ورود به دانشگاه ها

وزن دهی به سنجش پذیرش داوطلبان ورود به دانشگاه ها

اخبار 20 علمی و فرهنگی شبکه 4 سیما؛ 31 فروردین

افتتاح 10 پروژه جدید در بیمارستان شهدای تجریش

قروت، خوراک بنفش رنگ بیرجندی ها

انتخاب رشته داوطلبان دوره دکتری تخصصی سال 1400 دانشگاه آزاد اسلامی آغاز شد

آغاز انتخاب رشته داوطلبان دکتری دانشگاه آزاد

جوانان برای کنکور آرامش داشته باشند/ تغییرات مربوط به امسال نیست

آغاز انتخاب رشته داوطلبان آزمون دکتری دانشگاه آزاد

آغاز انتخاب رشته داوطلبان دوره دکتری تخصصی سال 1400 دانشگاه آزاد

تغییر جهت میدان مغناطیسی زمین بر حیات در این سیاره تاثیر گذاشته است

پرواز تاریخی بالگرد نبوغ در سیاره سرخ انجام شد

افزایش پذیرش دانشجو در دانشکده پرستاری بروجن

جزییات انتخاب رشته داوطلبان دوره دکترا

«تلاوت های تقلیدی»؛ عنوان مسابقه دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه

طرح «مجیر» از سوی کانون قرآن دانشگاه فردوسی برگزار می شود

زندگی مؤمنانه مبتنی بر درک مؤمنانه از هستی است

تفاهم نامه مشترک میان سرای نوآوری واحد تهران غرب و صندوق پژوهش وزارت ارتباطات امضا شد

تصاویری از پرواز تاریخی بالگرد نبوغ به مریخ

اولین «رویداد ملّی افق روشن» در آذربایجان شرقی برگزار می شود

موزه و آرشیو دانشگاه الزهرا(س) در پایگاه داده های جهانی موزه ها ثبت شد

ایده ها و اندیشه های تخصصی، راهگشای بسیاری از مشکلات بافت های تاریخی

همکاری دانشگاه آزاد اسلامی با شهرداری شیراز در احیای بافت تاریخی فرهنگی

19 هزار دستگاه آزمایشگاهی برای پژوهشگران به اشتراک گذاشته شد

حمایت از برگزاری دوره های تخصصی آزاد و مهارتی در حوزه علوم شناختی

واردات با نوآوری و فناوری کنترل می شود

تلاش در توسعه کارآفرینی با راه اندازی سرای نوآوری صنایع خلاق

قدردانی رییس دانشگاه فرهنگیان از عملکرد شبکه آموزش سیما در دوران شیوع کرونا

امتحانات کدام دانشگاه ها حضوری برگزار می شود؟

امکانات دانشگاهی در اختیار تولید

امشب آخرین مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون دانشجوی دکتری دانشگاه علامه

پروژه صنعتی سازی سلف دانشگاه علوم پزشکی اصفهان تا 2 ماه آینده به پایان می رسد

جزییات برگزاری آزمون های زبان وزارت بهداشت «MHLE»

کار ماندگار دانشگاه ها قرارداد هایی است که برای حل مسائل با بخش های صنعت منعقد می شود

تفاهم نامه همکاری بین دانشگاه فردوسی و موسسه فناوری رورکی هند منعقد شد

اصلاح مسیر جذب نیروی انسانی در آموزش وپرورش /آغاز فرآیند تصویب لایحه رتبه بندی معلمان در مجلس

شرایط خوزستان همچنان بحرانی است

شبکه آموزش سیما و تحول در سیستم آموزشی کشور

بیمارستان پیشوا همچنان منتظر توافق

آزادی 52 زندانی با کمک نیکوکاران

امتحانات کدام دانشگاه ها حضوری برگزار می شود؟

برگزاری نشست تعیین تکلیف بیمارستان 96 تختخوابی پیشوا

«چطور یک دوره کارآموزی موفق را پشت سر بگذاریم»

جزییات واگذاری 2 قطعه زمین 50 هکتاری به دانشگاه آزاد اسلامی ایلام

آماری از دانشجویان ایرانی که در دانشگاه های چین تحصیل می کنند

همه چیز درباره انتخاب رشته دوره دکتری

اعطای تسهیلات دانشجویی به دانشجویان دکتری علوم پزشکی شیراز

سیر صعودی رشد تولید علم در دانشگاه آزاد اسلامی/ تعداد مقالات دانشگاه رشد 300 درصدی داشته است

تبدیل شدن به قطب تجاری سازی ایده های خلاقانه حوزه روان و آموزش از اهداف مرکز نوآوری بهداشت روان

بیش از 14 هزار نفر برای کنکور دکتری 1400 انتخاب رشته کردند

تصویب سند سلامت روانی - اجتماعی دانشجویان در سال 1400

گلشنی: آمار های مبتنی بر رتبه اول ایران در حوزه تولید مقاله هیچ ارزشی ندارد / لزوم افزایش اثرگذاری پژوهش ها

با کمک نیکوکاران 52 نفر از زندانیان دماوند آزاد شدند

کسب رتبه برتر دانش آموزان سما در مسابقات قرآنی و فرهنگی بندرلنگه

جشنواره هنر های دیجیتال مشارکت عناصر فعال دانشگاهی در حوزه های هنر و فناوری را گسترش می دهد

فراخوان پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان دانشگاه جامع امام حسین(ع)

انتخاب رشته کنکور دکتری 1400 تا دوم اردیبهشت

رتبه برتر دانش آموزان سما در مسابقات قرآنی و فرهنگی بندرلنگه

سیارکی به اندازه اقیانوس پیما از کنار زمین می گذرد

جزییات انتخاب رشته داوطلبان دوره دکترا

وضعیت کرونایی قصرشیرین و دالاهو نارنجی شد

استخدام ناخن کار در گروه شانا کاسپین منطقه آزاد انزلی در تهران

برگزاری اولین دوره مسابقات ورزش های الکترونیک دانشجویان

جزییات انتخاب رشته داوطلبان دوره دکتری تخصصی

استخدام مونتاژکار مکانیک در شرکت همیان فن در تهران

اعلام اسامی پذیرفته شدگان ارشد بدون آزمون دانشگاه علامه طباطبایی

تطور مفهومی واژه «شهید» در فرهنگ اسلامی

تطور مفهومی واژه «شهید» در فرهنگ اسلامی