مطالب مرتبط:
ترمیم سیستم آبیاری چمن ورزشگاه غدیر اهواز پس از یک دهه
علائم کبد چرب چیست؟ | دلایل ایجاد کبد چرب
عکس| مهدی طارمی در لیست پورتو برای بازی با مارسی
پرسپولیس| بازگشت رسن به کارهای گروهی تمرین
اولین امام جمعه شهر باسمنج معرفی شد
-45 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 5 آذر 1399 ساعت 01:152020-11-24فرهنگي

معرفی نمایشنامه «اولئانا» (دیوید ممت، 1992) | سیستم، زبان و قدرت


تئاتر ابزورد در آمریکا از ادوارد البی شروع می شود و به نمایشنامه نویسان موسوم به نسل سوم انتقال داده می شود.

سردمداران این سبک، دیوید ممت، سام شپرد و نیل سایمون؛ - همان نسل سوم ادبیات نمایشی در آمریکا هستند.

دیوید ممت نویسنده و کارگردان آمریکایی متعلق به نسل سوم یا دوران معاصر نمایش و ادبیات نمایشی کشورش است که نام او به عنوان درام نویس برای اولین بار در دههٔ هفتاد  مطرح  شد.

دیوید ممت ممت در خانواده­­ای فرهنگی به دنیا آمد.

پدر و مادرش از یهودی ­های روسیه و لهستان بودند که به شیکاگو مهاجرت کرده بودند.

نُه ساله بود که پدر و مادرش از هم جدا شدند و  دیوید ممت و خواهرش همراه با مادر و ناپدریش زندگی کردند.

ممت در ابتدا بازیگر بود، سپس دست به کارگردانی برد و در نهایت به نویسندگی روی آورد.

او درام نویسی را برای اجرای نکته­ هایی که می­ آموخت شروع کرد و همچنین از آنجا که توانایی پرداخت هزینه­های حقوقی برای اجرای نمایشنامه­ های دیگران را نداشت، خودش شروع به نوشتن نمایشنامه کرد.

اولین شاهکار درام نویسی دیوید ممت، بوفالوی آمریکایی نام دارد.

اثر مطرح دیگر او گلن گری، گلن راس، یکی از تلخ ترین نمایشنامه های اوست و نشان دهنده ی دوره ریاست جمهوری “رونالد ریگان” افراطی ترین و دست راستی ترین حکومت بعد از جنگ جهانی دوم در آمریکا.

در دوره ریاست جمهوری ریگان چند اتفاق مهم وجود دارد؛ لغو کمک های دولتی و بیمه، برداشتن موانع سر راه سرمایه داری به شکل وحشیانه که تبعاتش برد و باختی تلخ بود؛برندگان، قشر فوقانی و پولدار بودند و بازندگانِ بزرگ، قشر متوسط و فقیر جامعه.

در واقع در این دوره برای اولین بار در آمریکا، نسل جدید فقیرتر از نسل قبلی می شوند و هم زن و هم مرد برای گذران زندگی کار می کنند.

آثار ممت دارای چند ویژگی کلی هستند که می­ توان به استفاده­ مینی­مال از زبان، عبارت بندی­ های موجز، انقطاع ها، مکث ها، توقف های میان جمله ای و شتاب ناگهانی در بیرون ریزی خصوصیات شخصیت، در متون او اشاره کرد.

از طرفی ممت در اکثر آثارش معضلات جامعه را هنرمندانه، با تیزبینی و ریزبینی خاص خود نشان می دهد.

معضلاتی که به تک تک افراد جامعه تزریق می شود.

ممت همچنین در تمامی آثارش وجه اشتراکی دارد و آن، تاثیر محیط بر فرد است، نه فرد بر محیط.

اولئانا دیوید ممت در سال 1992 نمایشنامه اولئانا را روی صحنه برد که این اجرا واکنش های افراطی بسیاری از سوی فمینیست ها و ضد فمینیست ها به وجود آورد، طوری که در بین پرده های نمایش، میان تماشاگران درگیری شکل می گرفت.

دربارهٔ اسم اثر آورده­ اند: اولئانا مجمعی آرمانی بود که توسط اوله بال، ویولونیست نروژی و همسرش آنا تاسیس شد.

نام نمایشنامه که در هیچ کجای متن به آن اشاره نشده است، برگرفته از همین داستان عامیانه است: اوله و آنا.

داستان زن و مردی به نام اوله و آنا، که مجمع کشاورزی راه می اندازند ولی زمین خریداری شده حاصلخیز و قابل زرع و کشت نبود و ورشکستگی را در پی داشت و خریداران مجبور شدند بعد از ورشکستگی به نروژ باز گردند.

نام نمایشنامه از این داستان برگرفته شده و در واقع موضوع اصلی این داستان، شکست خوردن در دستیابی به رویاها و آرزوهاست.

وجه اشتراک داستان و نمایشنامه هم همین شکست است ولی در قالبی دیگر، در قالب شکست نظام آموزشی آمریکا.

نمایش­نامه­ اولئانا پر است از ابهامات و سوالاتی که جواب قطعی نخواهند داشت.

متن جوری جلو می رود که مخاطب مدام تردید می کند کدام سمت را باید بگیرد، مقصر واقعی کیست، چه کسی شروع کننده بوده و… در واقع جهان متن، جهان عدم قطعیت هاست.

خلاصه داستان جان به عنوان استاد دانشگاه قصد دارد عضو هیئت علمی شود و خانه جدیدی برای خانواده­ اش تهیه کند.

در پرده­ اول کارول به عنوان دانشجو به اتاق استاد خود جان، می ­رود تا از او تقاضای نمره­ بیشتر کند؛ جان می ­پذیرد که درس را به او دوباره یاد بدهد به شرطی که کارول دوباره به او سربزند.

در پرده دوم کارول از جان به جرم تجاوز کلامی شکایت کرده است و جان شغل خود را در خطر می­ بیند و سعی می­­ کند کارول را متقاعد کند از شکایت خود صر­ف­ نظر کند ولی کارول نمی ­پذیرد و قصد خروج از اتاق را دارد که جان جلوی او را می ­گیرد و این موجب شکایت دیگری از جانب کارول می­ شود.

در پرده­ سوم، جان که نزدیک به اخراج شدن است همچنان قصد دارد کارول را راضی کند از شکایت خود صرف نظر کند اما باز هم کارول نمی­ پذیرد و در نهایت جان به کارول حمله کرده و او را کتک می­ زند.

سبک و درون مایه در اولئانا نمایشنامه با داستانی در ظاهر ساده و زبانی نو، دیالوگ های کوتاه و منقطع، مکث ها و سکوت های بسیار، تکرارها و صحبت های به ظاهر بی سر و ته که به نوعی جزء شاخص های تئاتر ابزورد است، مسئله حادتر و اساسی تری را مطرح می کند.

در ظاهر رابطه استاد و دانشجویی را می بینیم که تبعات سنگینی دارد ولی در بطن ماجرا، امری فراتر از این در میان است.

در واقع معضلات اجتماعی و سیاسی جامعه آمریکایی با صراحت مورد انتقاد قرار می گیرند.

سیاست نادرست، نظام آموزشی نادرست، انحرافات اخلاقی، سوء استفاده جنسی، سوء استفاده از موقعیت، استثمار جنس زن و … همه و همه در این نمایشنامه به خوبی مشهود است.

در واقع در دنیایی که ممت خلق کرده استاد دانشگاه، دیگر استاد دانشگاه نیست، بلکه عضوی است از نظام آموزشی فاسد که زیرمجموعه ای فاسد را تولید و پشتیبانی می کند؛ و دانشجو دیگر جست­وجوگر دانش نیست، بلکه عضو تحت سلطه و عنصر مورد تجاوز واقع شده در این چرخه بیمار است.

دانشجویی که در آینده جایگاهش در این چرخه تغییر می کند ولی از آن بیرون نمی آید.

ممت به صراحت دنیای بیرون را عامل فساد می داند و تمامی معضلات و انحرافات یک جامعه را، از بیرون به درون می داند و به تعبیری معضلات از جامعه به فرد اننقال داده می شوند.

در نمایشنامه اولئانا هم مثل آثار دیگر او، این جامعه بیمار است که افراد را بیمار می کند.

تم محوری اولئانا را می­توان قدرت-زبان عنوان کرد.

چرا که قالب کنش ­ها و اعمال نیروها از طرف شخصیت­ ها از طریق زبان و کاربردهای گوناگون آن و فقدان کارایی آن در ایجاد ارتباط شکل می­ گیرد.

هر گروه و سیستم زبان تخصیصی خود را دارند که به انها قدرت می­ دهد.

کارول زبان تخصصی جان را نمی­ فهمد و جان زبان تخصصی معاملات ملکی را.

همچنین نمایشنامه به گونه ای است که در ابتدا تسلط استاد بر دانشجو را می بینیم و در انتها دانشجو بر استاد مسلط می­ شود.

در ابتدا بیشتر دیالوگ ها از زبان استاد ادا می شوند و دانشجو سهم کمی دارد و حرف ها و کلماتش مدام قطع می شوند ولی در انتها این استاد است که مجال صحبت کردن را پیدا نمی کند.

علاوه بر زبان گفتاری، می ­توان به زبان نوشتاری اشاره کرد و همچنین از عنصر تلفن به عنوان عامل ایجاد ارتباط زبانی نام برد.

در واقع تهدیداتی که در این نمایشنامه شخصیت­ ها با آن مواجه می ­شوند، از طریق تلفن و کاغذ اتفاقا می­ افتد، به استثنای درگیری انتهای نمایشنامه که جان کارول را بدون هیچ واسطه و وسیله ­ای زیر مشت و لگد می­ گیرد و حتی هنگامی که می­خواهد از صندلی به عنوان وسیله دعوا استفاده کند، پشیمان می ­شود و صندلی را کنار می­ گذارد.

به نظر می رسد این دعوا، انسانی ­­ترین رفتار نمایشنامه­ است که هرچند رفتاری بدوی است اما در این جامعه مدرن سیستماتیک غیرانسانی می ­توان از آن تجلیل کرد.

ممت به خوبی کفه ترازو را در سه پرده نمایش، یکسان نگه داشته، طوری که مخاطب فقط می تواند به فکر فرو رود، بی آن که بتواند در جایگاه قضاوت قرار گیرد.

ممت با استفاده از دو قطب مخالف (زن-مرد) این جریان را به خوبی جلو می برد.

در تمامی نمایشنامه های ممت و به طور کلی در نمایشنامه های ابزورد، این زبان و کلام است که کنش ایجاد می کند بدون کنش های غیرکلامی.

نمایشنامه های ابزورد، دیالوگ محورند و این دنیای واژگان و زبان است که کنش ها را شکل می دهد و پیش برنده داستان است.

نمایشنامه های دیوید ممت هم از این قاعده مستثنا نیستند.

در نمایشنامه اولئانا هم کنش خاصی نمی بینیم، برو بیا در متن نیست، ورود عناصر خارجی نداریم که آغازگر کنشی باشند، اساساً ورود و خروجی نداریم؛ فقط دو کاراکتر ثابت که در یک فضای بسته در حال مکالمه اند و تمامی کنش های پیش برنده از طریق دیالوگ مطرح می شود.

ساختار اولئانا از لحاظ ساختاری نمایشنامه اولئانا نمایشنامه ای است که در سه پرده نوشته شده است و دقیقن مطابق با درام ارسطویی، آغاز، میانه و پایان دارد.

ولی به لحاظ زبانی از درام ارسطویی تبعیت نمی کند.

از لحاظ پایان بندی هم با پایانی قطعی رو به رو نیستیم و این ابهام با مخاطب می ماند.

 هرچند از لحاظ زبانی و کنشی اختلاف ­هایی با درام ارسطویی دارد، اما می ­توان شباهت­ های اولئانا را با درام یونانی بررسی کرد و بر این مبنا فارغ از سه پرده­ ای بودن نمایش، می ­توان به موارد جزیی­ تری هم اشاره کرد.

برای شروع: یکی از ویژگی­ های کلی درام یونانی این بود که کنش­ های اصلی در خارج از صحنه اتفاق می ­افتاد و طبق آنچه ما در اولئانا می ­بینم؛ وقایع اصلی که شکایت کارول از جان و درخواست هیئت علمی شدن و خرید خانه­ توسط جان است در فواصل پرده­ ها اتفاق می ­افتد و آنچه در خود پرده ­ها تماشا می­ کنیم صبحت و کنش درباب آن چیزی است که در فواصل پرده ­ها و در خارج از صحنه اتفاق افتاده است.

دیگر آنکه اگر روابط خدایان با انسان به عنوان قدرت فراتر تاثیرگذار بر سرنوشت را در نظر بگیریم، می ­توان در اولئانا اساتید هیئت علمی را که اتفاقا در نمایشنامه غایب هستند، به مثابه خدایان یونان در نظر گرفت.

از طرفی کارول را به عنوان ضدقهرمان می ­توان همان نیروی سرنوشت در نظر گرفت که بر تقدیر و نقشه­ های جان فرو می ­آید و او را سرکوب می کند و به آگاهی جدیدی از خود و جهان موجود می ­رساند.

نکته دیگر جایگاه همسرایان در نمایشنامه­ های یونان است که کارکرد فضاسازی، خبردهی، شرح و بسط مفاهیم، رابطهٔ بین جهان درون صحنه و خارج از آن ­را داشتند؛ در اولئانا می توان تلفن و افراد پشت تلفن را به مثابه گروه همسرایی در نظر گرفت که هر چند مخدوش و  پاره­ پاره  اخبار دنیای خارج از نمایش را به صحنه می رساند، رابطه بین جان و معامالات ملکی را ایجاد می ­کند و سربسته  خبر از دنیای بیرون می­ دهد، انتظارات و تهدیدات­ش را بر جان اعمال می ­کند و باعث تغییر فضای نمایشنامه می­ شود و از عوامل اصلی فضاسازی در اولئانا را می­توان تلفن در نظر گرفت.

چه بسا بر همین مبنا بتوان اولئانا را با ادیپ شهریار اثر سوفکل مقایسه کرد.

نمایشنامه اولئانا با ترجمه علی­ اکبر علی زاد در 140 صحفه توسط نشر بیدگل روانه بازار شده است.

نمایش اولئانا در ایران اولین بار در سال 1385 توسط خود علی اکبر علیزاد اجرا شده است.


کلید واژه ها: ادبیات نمایشی - نمایش - نویس - نسل سوم - نمایشنامه - آمریکا - کارگردان - ادبیات - نمایشی - مادر - انتقال داده - کارگردانی - درام - نویسندگی - شروع - آمریکایی - نویسنده - شیکاگو - فرهنگی - انتقال - بازیگر - لهستان - مهاجرت - یهودی - زندگی - تئاتر - همراه - دوران - روسیه - اولین

آخرین اخبار سرویس:
برگزاری مسابقه «من چادرم را دوست دارم» در زرندیه

گوهر خیراندیش برای درمان کرونا در بیمارستان بستری شد

گوهر خیراندیش به دلیل ابتلا به کرونا راهی بیمارستان شد

عکس | قول و قرار جشنواره ای نوید محمدزاده با علی انصاریان

پیرمرد 140 ساله مازندرانی با 150 نواده+عکس و فیلم

تسلیت مسئولان فرهنگی، هنری و رسانه در پی درگذشت پدر حسین انتظامی

اعلام تاریخ جدید جشنواره فیلم کن

درباره حاشیه های فیلم «قاتل و وحشی» و واکنش مخاطبان و منتقدان و سینماگران در فضای مجازی

جدول نمایش فیلم های جشنواره فجر مشخص شد

«خورشید» مجیدی یکی از 7 فیلم منتخب جشنواره فیلم میامی

آغاز قرعه کشی جدول نمایش فیلم ها در سینمای رسانه

خورشید به جشنواره فیلم میامی دعوت شد

فراخوان بازیگری مجاهدی

فروش بلیت فیلم های جشنواره فجر

پشیمانی گوهر خیراندیش از درمان خانگی کرونا

قرعه کشی جدول نمایش فیلم های فجر انجام شد/ آغاز جشنواره با «رُمانتیسم عماد و طوبا»

پخش »خندوانه« به یاد مهرداد میناوند

کرونا گوهر خیراندیش را راهی بیمارستان کرد

تعریف بازیگر »فروشنده« از بازی پرویز پرستویی

تولید فیلم نیازمند حمایت جدی مسئولان و بخش خصوصی است

جسم نورانی در آسمان پاکستان+ فیلم

بستری شدن گوهر خیراندیش در بیمارستان و پشیمانی از درمان خانگی کرونا

«بازی تاج و تخت» در لباسی تازه برمی گردد

حال عمومی گوهر خیر اندیش خوب است/ اخبار شادی آفرین و امیدبخش نیاز امروز جامعه است

کرونا گوهر خیراندیش را راهی بیمارستان کرد

فیلم/ سرنوشت ورزشکارانی که مهاجرت کردند چه شد؟

گوهر خیراندیش به خاطر کرونا در بیمارستان بستری شد

جشنواره فیلم فجر در بروجرد برگزار می شود

آغاز قرعه کشی جدول نمایش فیلم ها در سینمای رسانه

یک کارگردان و یک خواننده امشب مهمان «دورهمی» می شوند

گوهر خیراندیش به خاطر کرونا در بیمارستان بستری شد

کرونا گوهر خیراندیش را راهی بیمارستان کرد

بیست و هشتمین محفل «قندشکن» برگزار می شود

«بازی تاج و تخت» انیمیشن می شود

قرعه کشی جدول اکران فیلم ها در سی ونهمین جشنواره فیلم فجر

گوهر خیراندیش در بیمارستان بستری شد

دریافت سریع و سالم کتاب ها سهم مهمی در اطمینان به نمایشگاه مجازی دارد

کرونا خانم بازیگر را راهی بیمارستان کرد

ضبط حرفه ای نمایش ها، فرصتی جدید برای تقویت اقتصاد تئاتر است

پیغام نوید محمدزاده برای علی انصاریان؛ خوب شو، جشنواره داریم (عکس)

قرعه کشی سینمای رسانه جشنواره فیلم فجر 39 برگزار شد

چهره بدون حجاب از لیلا حاتمی باعث توقیف فیلم قاتل وحشی شد

گوهر خیراندیش برای درمان کرونا در بیمارستان بستری شد

گوهر خیراندیش کرونا گرفت

(فیلم) کدام خودروها می توانند از خط ویژه عبور کنند؟

«بازی تاج و تخت» در لباسی تازه برمی گردد

تصویر پدر »مهرداد میناوند« در مراسم خاکسپاری

آغاز مرمت بنای تاریخی تخت درگاه قلی بیگ کرمان

کرونا گوهر خیراندیش را راهی بیمارستان کرد

«چهل تیکه» تاریخ جشنواره فجر را ورق می زند

کانون فرهنگی هنری شهدای خشک رود کانون برگزیده کشور شد

«بازی تاج و تخت» در لباسی تازه برمی گردد

مریم شیرازی همرفیق جذاب شبنم مقدمی کیست؟+ بیوگرافی

«عروسک ها و هفت آیین ترانس مدرن» با حضور حمیدرضا اردلان در فضای مجازی

اعلام اسامی «نمایش های عروسکی سنتی» راه یافته به جشنواره هجدهم

کرونا گوهرخیراندیش را راهی بیمارستان کرد +عکس

«خورشید» مجیدی یکی از 7 فیلم منتخب جشنواره فیلم میامی

نقطه زنی راهبرد موردنیاز رسانه های امروز است

چهره بدون حجاب از لیلا حاتمی باعث توقیف فیلم قاتل وحشی شد

خوانندگی شبنم مقدمی وسط برنامه شهاب حسینی!

بازی پرویز پرستویی تحسین بازیگر «فروشنده» را برانگیخت

درباره «جادوگران»، فیلم جدید رابرت زمه کیس

گوهر خیراندیش در بیمارستان بستری است

نقد سینما سراغ واقع گرایی در سینمای ایران می رود

پیغام نوید محمدزاده برای علی انصاریان؛ خوب شو، جشنواره داریم (عکس)

حسین پاکدل داور جشنواره تئاتر فجر شد

نمایش فیلم خاطره انگیز اکبر عبدی در تلویزیون

کرونا، گوهر خیراندیش را راهی بیمارستان کرد

هنرمند مازندرانی عرصه فرهنگ بومی و محلی مازندران درگذشت

«هجده هزار پا» در فهرست نمایش جشنواره فجر

«حسین انتظامی» در سوگ پدر نشست

علی پروین در مراسم خاکسپاری زنده یاد مهرداد میناوند + عکس

گوهر خیراندیش در بیمارستان بستری شد

گردان تک نفره در فیلم «تک تیرانداز»

تسلیت متفاوت فریدون آسرایی برای میناوند+ویدیو

گوهر خیراندیش به خاطر کرونا در بیمارستان بستری شد

اشک های همسر مرحوم میناوند در مراسم خاکسپاری + عکس

سکانس هایی از فیلم خواستگار محترم

داوران آثار صحنه ای سی و نهمین جشنواره تئاتر فجر معرفی شدند

خلاقیت و تدبیر هنرمندان، روزنه های امید را در شرایط کرونا گشوده است

حرف‎های نگفته مهرداد میناوند به پسرش آریا و پدرش

حرف‎های نگفته مهرداد میناوند به پسرش آریا و پدرش

گوهر خیراندیش به دلیل ابلا به کرونا در بیمارستان بستری شد

گوهر خیراندیش به دلیل کرونا در بیمارستان بستری شد

(فیلم) خروج خاکستر و گدازه از آتشفشان «مراپی» در اندونزی

گوهر خیراندیش به علت ابتلا به کرونا در بیمارستان بستری شد

چند قاب از ماندگارترین راهبه های سینمای جهان؛ جنیفر جونز تا سوفیا لورن و مریل استریپ

علی کریمی در مراسم خاکسپاری مهرداد میناوند / فیلم

فیلم/ حضور علی کریمی در تشییع مهرداد میناوند

گوهر خیراندیش به دلیل کرونا در بیمارستان بستری شد

کرونا گوهر خیراندیش را راهی بیمارستان کرد

بروجرد؛ میزبان جشنواره استانی «فیلم فجر» / 10 فیلم اکران می شود

چند قاب از ماندگارترین راهبه های سینمای جهان؛ از جنیفر جونز تا سوفیا لورن

نمایشگاه نقاشی آوا به گرامیداشت زنان افغانستانی می پردازد

گوهر خیراندیش در بیمارستان بستری است

کتاب «مواجهه فمینیسم با تکنولوژی» نقد می شود

کارگاه ارتقای سطح مربیان قرآنی در اردبیل برگزار شد

جزییات ساخت »بازی تاج و تخت«

زمان تمدید نمایشگاه مجازی کتاب تهران 99

معرفی آثار بخش سنتی جشنواره عروسکی و برگزاری یک کارگاه

معرفی نمایشنامه «اولئانا» (دیوید ممت، 1992) | سیستم، زبان و قدرت

معرفی نمایشنامه «اولئانا» (دیوید ممت، 1992) | سیستم، زبان و قدرت