مطالب مرتبط:
سبک زندگی مهدوی در وصیت نامه امام حسن عسکری(ع)
نقش موثر کاردرمانگر در بازتوانی و بازگشت بیماران کرونایی به زندگی عادی
تسلیت آیت الله موسوی اصفهانی به علما و مردم استان همدان
آغاز زندگی زوج جوان کرمانی از جوار مزار حاج قاسم + تصاویر
آغاز زندگی زوج جوان کرمانی از جوار مزار حاج قاسم + تصاویر
-14 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 6 آبان 1399 ساعت 00:052020-10-26فرهنگي

زندگی پرماجرای «ابونُعَیم اصفهانی»


430ق) مشهور به «حافظ» و «ابونعیم اصفهانی»، صوفی، محدث و مؤلف ایرانی است.

- احمد بن عبدالله اصفهانی (336-430ق) مشهور به حافظ و ابونعیم اصفهانی ، صوفی، محدث و مؤلف ایرانی است.

گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آنا ـ "بارها شنیده ایم که گذشته چراغ راه آینده است.

این چراغ روشنگر مسیری است که به ساختن بنای تمدن ایرانی اسلامی می انجامد.

چراغی که انوار روشنگرش حاصل تلاش صدها حکیم، هنرمند و فیلسوف مسلمان است که از قرن ها پیش خشت به خشت این بنای سترگ را روی هم گذاشته اند.

با شما مخاطب گرامی قراری گذاشته ایم تا هر روز به بهانه عددی که تقویم برای تاریخ آن روز به ما نشان می دهد، به زندگی یکی از مشاهیر و بزرگان تاریخ کهن ایران و اسلام مختصر اشاره ای کنیم تا بتوانیم پس از یک سال، با این انوار روشنگر چراغ تمدن و فرهنگ آشنا شویم.

به این منظور هر روز صبح، بخشی از تاریخ کهن خود و افتخارات آن را مرور خواهیم کرد.

برای خوشه چینی از این خرمن دانش و فرهنگ، از جلد اول کتاب تقویم تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران تألیف دکتر علی اکبر ولایتی که به سال 1392 در انتشارات امیرکبیر به زیور طبع آراسته شده، بهره برده ایم.

احمد بن عبدالله اصفهانی (336-430ق)، مشهور به حافظ و ابونعیم اصفهانی ، صوفی، محدث و مؤلف ایرانی است.

جد مادری پدرش محمد بن یوسف بن مهران معروف به ابن یوسف بناء (متوفی 286ق) از چهره های مهم تصوف در اصفهان بود و مکتب او در زمان حیات ابونعیم رونق داشت.

پدرش ابومحمد عبدالله، محدثی بود که برای دست یافتن به احادیث به عراق و شام سفر کرد.

ابونعیم در سال 344ق، یعنی از هشت سالگی، از محدثان معروف اصفهان استماع حدیث کرد.

مهم ترین این افراد ابوشیخ ابن حیان اصفهانی و ابوالقاسم طبرانی بودند.

پدرش با چند تن از محدثانِ بغداد و نیشابور و شام مکاتبه کرد و از ایشان برای ابونعیم اجازه روایت گرفت.

وی در 356ق برای تحصیل علم به خوزستان و عراق و حجاز مسافرت کرد.

در شهرهای گوناگونی همچون ایذج و عسکر مکرم و شوشتر و اهواز و بصره و واسط و کوفه و بغداد و مکه به استماع حدیث پرداخت.

ظاهراض قصد داشت از ایله به شام رود، ولی حوادثی که با حمله فاطمیان در سال 359ق پیش آمد او را از این سفر بازداشت و در سال 360ق دوباره به اصفهان بازگشت.

وی در نیشابور از حاکم ابو احمد بن اسحاق و ابوعبدالرحمان سُلَمی و دیگران استماع حدیث کرد.

گفته اند که ابونعیم از بیش از 430 عالم اجازه روایت داشت که برای برخی از آنها وی تنها راوی شناخته شده بود.

چنین شد که شهرت او به نقاط دور رسید و طلاب از سرزمین های گوناگون برای شنیدن حدیث به مجلس او در اصفهان رو آوردند که یکی از آنان خطیب بغدادی بود.

با این همه، به علت دشمنی میان او و محمد بن اسحاق بن مِنده، دیگر محدث مشهور اصفهانی، فعالیت او در زمینه تدریس بسیار محدود بود.

سبب این دشمنی حنبلی بودن ابن منده بود و اینکه ابونعیم را شافعی می دانست.

ابونعیم، برخلاف ادعای سُبکی، شافعی نبود؛ چون هیچ جا در احوال شافعیان قدیم نامی از او برده نشده است، ولی احتمالاً در موضوعات فقهی و عبادتی از مذهب شافعی پیروی می کرده است.

همچنین با وجود آنکه او را متکلم اشعری معرفی کرده اند، چندان دستی در کلام اشعری نداشت، ولی کلام اشعری را موافق با اعتقاد اهل سنت می دانست و چنان می نماید که بر اعتقاد حنبلیان به معانی تحت اللفظی آیات و احادیثی که رنگ تشبیهی دارد خرده می گرفته است.

به همین سبب، ابن منده، پیشوای حنبلیان، او را به نادرستی اعتقاد متهم کرد و طلاب حنبلی ابونُعیم را محکوم کردند و از تدریس در مسجد جامع اصفهان بازداشتند حتی او را از شهر اصفهان بیرون کردند.

صوفیان این گونه مصائب را با رضا و تسلیم می پذیرفتند و آن را محنت و ابتلای اولیا می شمردند؛ زیرا صوفیان از قدیم مورد طعن و نقد منکران بوده اند.

احتمال دارد که ابونعیم کتاب عقاید خود با نام المُعتَقَد را که اکنون در دست نیست، برای دفاع از صحت اعتقادات خود تألیف کرده باشد.

پس از آن، ابن منده را متهم کرد که در سالخوردگی در نقل حدیث سهو می کند و عقایدی را به دیگران نسبت می دهد که از ایشان نیست.

طرد ابونعیم از مسجد تا مدت زیادی پس از مرگ رقیب ادامه یافت.

به تصریح ابن عساکر و دیگران، آنگاه که محمود غزنوی بر مردم اصفهان سخت گرفت، گروه بسیاری را در مسجد جامع کشت، در حالی که ابونعیم، به سبب منع از رفت و آمد به مسجد، در آن هنگام در میان آنان نبود و از این رو جان سالم به در برد.

نجات ابونعیم از این کشتار بعدها کرامتی برای او دانسته شد.

وی از اکابر و اعلام محدثین و از اعاظم ثقات حافظ و مرجع بزرگان ایشان بود و در کلام برخی از بزرگان حدیث از او به حافظ دنیا نام برده اند و درباره اش گفته اند که فقه و تصوف را با حدیث درآمیخت.

برخی عالمان شیعه، از جمله شیخ بهایی و میرمحمد حسین خاتون آبادی او را از شیعیان دانسته اند و خاندان مجلسی که نسبت خود را به او می رساندند، به نقل از پدران خود می گفتند که او شیعه بوده و مدعی بودند که تقیه می کرده است.

به هر حال او در آثار خود از مناقب امام علی(ع) و دیگر ائمه(ع) بسیار سخن گفته است و کسانی چون ابن تیمیه بر این مطلب خرده گرفته اند.

ابونعیم همگی زاهدان و متصوفان را به شیعه منسوب می کند و پیوستگی میان شیعه و زهد را اثبات می کند و از پیامبر(ص) روایت می کند: هر کس خشنود می شود از اینکه زندگی اش مانند زندگی من و مرگش چون مرگ من باشد باید علی ابن ابی طالب را دوست بدارد .

وی همچنین حدیث دیگری از پیامبر(ص) روایت می کند: این شیعیان، یعنی شیعه علی، این مردم اند: برادران، دانشمندان، پژمرده لبان و نیکوکارانی که از بسیاری عبادت شبیه راهبان هستند .

شهرت ابونعیم پس از مرگش روزافزون شد، ولی حنبلیان پیوسته با او دشمنی می کردند.

ابن جوزی بالاخص بر تمایلات اشعری او خرده می گرفت و آن را با اعتقاد عمومی اهل حدیث، که هرگونه علم کلام را طرد می کردند، ناسازگار می دانست.

حنبلیان نیز ابونعیم را متهم می کردند که در ادعای خود بر داشتن اجازه روایت حدیث دقیق نبوده و تا حدی بر گواهی شفاهی خطیب بغدادی تکیه می کرده است.

علمای شافعی، همچون ابن نجار و ذهبی و سُبکی، به این اعتراضات جواب گفته اند.

اینان ابونعیم را شیعه ای می دانستند که مذهب خود را از باب تقیه پنهان می داشته است.

ابونعیم اصفهانی، روز دوشنبه 20 محرم، در اصفهان درگذشت و در گورستان مردبان (محله ای در اصفهان که اکنون شیخ ابی مسعود نام دارد) به خاک سپرده شد.

سنگ گوری با کتیبه ای دالّ بر شیعه بودن وی بر قبرش نصب شد، ولی در زمان حیات علامه محمد باقر مجلس به دستور میرلوحی موسوی که مخالف علامه مجلسی بود، این مقبره تخریب شد.

ابونعیم تألیفاتی داشته است.

کتاب حلیه الاولیاء و طبقات الاصفیاء مهم تهرین کتاب ابونعیم است که به زبان عربی تألیف شده و تألیف آن در سال 422ق به اتمام رسیده.

این اثر از سال 1351 تا 1357ق چاپ شده است.

این کتاب در 10 مجلد بزرگ چاپ شده و دائره المعارفی است در تاریخ و معارف صوفیه و مشتمل است بر شرح احوال مفصل و 689 تن از زهاد و عباد و صوفیه از صدر اسلام تا اواخر قرن چهارم هجری.

وی در این کتاب در بین مشایخ و اکابر صوفیه، غیر از کبار صحابه و خلفا، ائمه اهل سنت را نیز نام می برد و سخنان و مواعظ و آداب و قصص و حکایاتی را نیز که به هر یک منسوب است نقل می کند.

این کتاب مفصل ترین کتابی است که در تراجم احوال صوفیه تاکنون منتشر شده است و منبع علمای شیعه در استدلال اخبار مخالفان است.

با آنکه مؤلف در مقدمه کتاب گفته که منظور وی نوشتن تاریخی درباره تصوف است، 9 جلد اول آن بیشتر زندگی نامه کسانی است که صوفی به معنای خاص کلمه نبوده اند.

این کتاب با ذکر احوال چهار خلیفه نخستین و دیگر اصحاب پیامبر(ص) آغاز می شود و سپس از علمای دینی و بالاخص از کسانی که به نهضت های حدیث در نسل های بعد تعلق داشتند سخن می گوید.

ابونعیم بدین ترتیب قصد داشته نهضت تصوف را مکمل اسلام سنتی معرفی کند.

وی همچنین با آن دسته از صوفیان که با وجود ایمان، عمل را لازم نمی شمردند و به حلول خدا در آدمی معتقد بودند مخالف بود و به همین سبب احوال حلاج را در کتاب خود بررسی نکرده است.

شرح حال نخستین مؤسسان مذاهب فقهی، از جمله اوزاعی و سفیان ثوری و ابن حنبل در کتاب او آمده است.

از آنجا که در مخالفت با حنفیه با اغلب محدثان زمان خود هم عقیده بود، عمداً شرح حال ابوحنیفه را نیاورده و مکرر گزارش هایی را در تحقیر او و اهل رأی نقل کرده است.

فقط جلد دهم کتاب کاملاً به متصوفان اختصاص دارد و مشتمل است بر نقل ترجمه های احوال اغلب کسانی که نام شان در طبقات الصوفیه سُلَمی آمده است.

به رغم آنکه ابن جوزی در صفه الصفوه در 13 مورد بر حلیه الاولیاء خرده گرفته، این کتاب پیوسته از منابع مرجع به شمار می رفته است.

از جمله اعتراضات ابن جوزی آن است که ابونعیم به احادیث ضعیف اعتماد کرده است، تصوف را به اصحاب پیامبر(ص) و اولین علمای مذهب از ابوبکر تا ابن حنبل نسبت داده است، آداب و شعائر صوفیانه مخالف با سنت را در کتاب خود آورده است و نام چند تن از زنان زاهد را نیاورده است.

نویسندگان امامی غالباً شرح حال نخستین امامان در حلیه الاولیاء را نقل کرده اند.

از دیگر کتب وی می توان به این موارد اشاره کرد: دلائل النبوه، کتابی در سیره پیامبر(ص) و بالاخص صفات عالی و معجزات وی؛ ذکرُ اخبارِ اصبهان، فرهنگی زندگی نامه ای از علمای دینی و بالاخص محدثان اصفهان که تألیف آن در سال 419ق پایان پذیرفته و اطلاعات آن بیشتر مأخوذ از کتابُ اصفهان حمزه اصفهانی است؛ الاربعین علی مذهب المتحققین من الصوفیه؛ خرقه المساجد؛ ذکر المهدی؛ طب النبی؛ الطبقات الفتن؛ الفوائد؛ معرفه الصحابه؛ المستخرج علی البخاری؛ ما نزل من القرآن فی امیرالمؤمنین؛ المستخرج علی مسلم؛ منقبه المطهرین.


کلید واژه ها: اصفهانی - ایران - ایرانی - چراغ - تاریخ - خبرگزاری آنا - فرهنگ - مشهور - انوار - اسلام - فرهنگ و هنر - زندگی - تمدن - حافظ - خبرگزاری - عبدالله - مسلمان - مشاهیر - بزرگان - فیلسوف - اسلامی - هنرمند - یکی از - گرامی - تقویم - آینده - گذشته - مخاطب - بهانه - آشنا

آخرین اخبار سرویس:
چهره خندان «نسیم ادبی» درکنار آقای گریمور کاردرست/ عکس

حدیث فولادوند در مزون لاکچری دوستش+ عکس

چهره خندان «نسیم ادبی» درکنار آقای گریمور کاردرست/ عکس

(فیلم) انرژی مثبت مخصوص چهارشنبه 5 آذر

طرح های فصلی فروش کتاب در ایام کرونا

«شیوا ابراهیمی» و یک لبخند مصنوعی/ عکس

«شیوا ابراهیمی» و یک لبخند مصنوعی/ عکس

وقتی ننوشتن کار درستی است

قراردادهای سینمایی هیچ اعتباری ندارند

تقویم و اوقات شرعی پنجم آذر شیراز + فیلم

«شبنم مقدمی» و خنده های واقعی درکنار زوج بازیگر دوست داشتنی/ عکس

«شبنم مقدمی» و خنده های واقعی درکنار زوج بازیگر دوست داشتنی/ عکس

«آبادان یازده 60» به شبکه نمایش خانگی می آید/ «شب های مافیا» رکورد تماشا را زد

«شب» ایتالیا در اسکار صبح می شود!

هنری از خراشاد که بر گردن ایتالیایی ها می نشیند

سرخوشی های «بابک جهانبخش»/ عکس

سرخوشی های «بابک جهانبخش»/ عکس

هنری از خراشاد که بر گردن ایتالیایی ها می نشیند

مجری ممنوع التصویر و یک سلفی پاییزی متفاوت

مجری ممنوع التصویر و یک سلفی پاییزی متفاوت

رعایت پروتکل ها شدیدتر شود

فیلم/ واکنش احساسی بلاگر معروف انگلیسی به نوای «ربنا» استاد شجریان

عبور از زندگی با ترانزیت مرگ

سلیقه هست، پول نیست!

سلیقه هست، پول نیست!

اکران 10 فیلم کوتاه تولید شده توسط بسیج هنرمندان

نگاه پرمعنای «مهدی کوشکی»/ عکس

اقدام تأمل برانگیز برداشت ماسه و رمل از منطقه گردشگری شاهرود + فیلم

معرفی نمایشنامه «اولئانا» (دیوید ممت، 1992) | سیستم، زبان و قدرت

وقتی ننوشتن کار درستی است

سلفی ماشینی «فریبرز عرب نیا»/ عکس

مشارکت خوب خوزستانی ها در چهارمین شب محدودیت های کرونایی+فیلم

فیلم| وضعیت رشت در ایام محدودیت ها

مجری جنجالی و پُست جالبی که منتشر کرد/ عکس

«اسطوره های عشق» از زندان بعثی بیرون آمدند

کرونا فرصت تولید را از سینما گرفته است/ جشنواره مقاومت فرصتی برای دیده شدن است

مجری جنجالی و پُست جالبی که منتشر کرد/ عکس

کشف میکروپلاستیک در قلّه اورست

جنجالی ترین تصویر حدیث فولادوند با تیپ خفن +عکس

«گامبی وزیر» (اسکات فرانک، 2020) | نبوغ و جنون همیشه باهم اند!

رونمایی از کتاب «نگین اصفهان» / بازآفرینی 30 خانه قدیمی در سال جاری

10 درصد مستندهای سینماحقیقت «دینی- آیینی» است

آخرین خبر ها از سینما در روزی که گذشت

«باران کوثری» در آغوش «مهدی هاشمی» در حضور همسرش

تیپ متفاوت بازیگر «دنیای شیرین دریا» در پارک +عکس

ذوق زدگی بهنوش بختیاری در وسط دریا +عکس

چاپ کتاب «چالش های نظری و روش شناسی تحقیق در روانشناسی» اثر نویسنده مهابادی

خوش صداترین آتش نشان ایران +فیلم

دل نوشته غزل شاکری و ماهور احمدی به درگذشت خالق گلنار

همه آنچه برای کامبوزیا پرتوی مخابره کردیم + فیلم

رضا بهرام در باشگاه بدنسازیش + عکس

سینمای ایران داغدار چنگیز جلیلوند و کامبوزیا پرتوی است

دل نوشته ماهور احمدی و غزل شاکری به درگذشت خالق گلنار

مارلون براندو دیگر صدا ندارد

زمان خاکسپاری پیکر پیشکسوت دوبله ایران

(فیلم) ترانه قرص قمر از بهنام بانی

ماجرای ساخت و ساز غیرمجاز در حریم پل تاریخی خواجو چه بود؟

مهناز افشار بغل استاد موسیقی +عکس

عکس های برگزیده روز

الهام طهموری بازیگر سریال شرم+تصاویر جدید

برگزاری آنلاین هفته فیلم ایتالیا

سینمای ایران داغدار چنگیز جلیلوند و کامبوزیا پرتوی است

الهام طهموری بازیگر سریال شرم+تصاویر جدید

برگزاری آنلاین هفته فیلم ایتالیا

اعلام نامزدهای جشنواره فیلم مقاومت

بابک کریمی عزادار شد+عکس

راهکار ثبت احوال برای رند کردن تاریخ تولد متولدین آذر /فیلم

ماجرای ساخت و ساز غیرمجاز در حریم پل تاریخی خواجو چه بود؟

10 نویسنده برتر دفاع مقدس در اردبیل تجلیل شدند

سلفی ناجور همسر شهاب حسینی در آسانسور+عکس

10 نویسنده برتر دفاع مقدس در اردبیل تجلیل شدند

ماجرای ساخت و ساز غیرمجاز در حریم پل تاریخی خواجو چه بود؟

جدول پخش شبکه های سیما برای دو هفته تعطیلی کرونایی

آهنگ آخر سریال شرم با صدای گرشا رضایی+دانلود

شیخ ابراهیم زاکزاکی و همسرش در چشم پزشکی حضور یافتند/فیلم

واکنش ماهور احمدی و غزل شاکری به درگذشت خالق گلنار

نخستین گوینده رادیو و تلویزیون بندرعباس درگذشت

مارلون براندو دیگر صدا ندارد

دل نوشته های برای درگذشت خالق گلنار

نخستین گوینده رادیو و تلویزیون بندرعباس درگذشت

حسن ناهید از کما خارج شد/ بهبودی نسبی اوضاع جسمانی

وزیر فرهنگ و ارشاد، یاد و خاطره چنگیز جلیلوند و کامبوزیا پرتوی را گرامی داشت

محدودیتی برای ثبت تاریخ تولد در مورخ 99/9/9 در ثبت احوال نیست + فیلم

صحبت های کریستوفر نولان درباره ساخت «شوالیه تاریکی»

صحبت های کریستوفر نولان درباره ساخت «شوالیه تاریکی»

اخبار معارفی رسانه ها/ معرفی برگزیدگان بخش ترتیل جشنواره تلاوت های مجلسی

وزیر فرهنگ: صدا و نور است که می ماند

کارگردان فیلم «گربه آوازه خوان» درگذشت/ اقدامات حیاتی امام یازدهم در زنده نگه داشتن مهدویت

عکس بانمک علی مشهدی و گل پسرش

مرحوم کامبوزیا پرتوی در کنار همسر بازیگرش+عکس

جزییات مراسم خاکسپاری پیکر کامبوزیا پرتوی

تیپ عجیب و غریب خاطره اسدی در روسیه+عکس

فیلم/ منع تعقیب قضایی برای چک های برگشتی

ثبت ملی 9 خانه تاریخی در شیراز

آخر هفته ای پر از بارش+ فیلم

کتاب «چکیده مقالات همایش ملی مقاومت اسلامی از نگاه قرآن» منتشر شد

با کامیون تا کافه ترانزیت

حال و هوای آرام  شهر در این روز های کرونایی + فیلم

محدودیتی برای ثبت تاریخ تولد در مورخ 99/9/9 در ثبت احوال نیست

گزارش تصویری از تمرینات شهرخودرو

زندگی پرماجرای «ابونُعَیم اصفهانی»

زندگی پرماجرای «ابونُعَیم اصفهانی»