مطالب مرتبط:
سبک زندگی مهدوی در وصیت نامه امام حسن عسکری(ع)
نقش موثر کاردرمانگر در بازتوانی و بازگشت بیماران کرونایی به زندگی عادی
تسلیت آیت الله موسوی اصفهانی به علما و مردم استان همدان
آغاز زندگی زوج جوان کرمانی از جوار مزار حاج قاسم + تصاویر
آغاز زندگی زوج جوان کرمانی از جوار مزار حاج قاسم + تصاویر
-14 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 6 آبان 1399 ساعت 00:052020-10-26فرهنگي

زندگی پرماجرای «ابونُعَیم اصفهانی»


430ق) مشهور به «حافظ» و «ابونعیم اصفهانی»، صوفی، محدث و مؤلف ایرانی است.

- احمد بن عبدالله اصفهانی (336-430ق) مشهور به حافظ و ابونعیم اصفهانی ، صوفی، محدث و مؤلف ایرانی است.

گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آنا ـ "بارها شنیده ایم که گذشته چراغ راه آینده است.

این چراغ روشنگر مسیری است که به ساختن بنای تمدن ایرانی اسلامی می انجامد.

چراغی که انوار روشنگرش حاصل تلاش صدها حکیم، هنرمند و فیلسوف مسلمان است که از قرن ها پیش خشت به خشت این بنای سترگ را روی هم گذاشته اند.

با شما مخاطب گرامی قراری گذاشته ایم تا هر روز به بهانه عددی که تقویم برای تاریخ آن روز به ما نشان می دهد، به زندگی یکی از مشاهیر و بزرگان تاریخ کهن ایران و اسلام مختصر اشاره ای کنیم تا بتوانیم پس از یک سال، با این انوار روشنگر چراغ تمدن و فرهنگ آشنا شویم.

به این منظور هر روز صبح، بخشی از تاریخ کهن خود و افتخارات آن را مرور خواهیم کرد.

برای خوشه چینی از این خرمن دانش و فرهنگ، از جلد اول کتاب تقویم تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران تألیف دکتر علی اکبر ولایتی که به سال 1392 در انتشارات امیرکبیر به زیور طبع آراسته شده، بهره برده ایم.

احمد بن عبدالله اصفهانی (336-430ق)، مشهور به حافظ و ابونعیم اصفهانی ، صوفی، محدث و مؤلف ایرانی است.

جد مادری پدرش محمد بن یوسف بن مهران معروف به ابن یوسف بناء (متوفی 286ق) از چهره های مهم تصوف در اصفهان بود و مکتب او در زمان حیات ابونعیم رونق داشت.

پدرش ابومحمد عبدالله، محدثی بود که برای دست یافتن به احادیث به عراق و شام سفر کرد.

ابونعیم در سال 344ق، یعنی از هشت سالگی، از محدثان معروف اصفهان استماع حدیث کرد.

مهم ترین این افراد ابوشیخ ابن حیان اصفهانی و ابوالقاسم طبرانی بودند.

پدرش با چند تن از محدثانِ بغداد و نیشابور و شام مکاتبه کرد و از ایشان برای ابونعیم اجازه روایت گرفت.

وی در 356ق برای تحصیل علم به خوزستان و عراق و حجاز مسافرت کرد.

در شهرهای گوناگونی همچون ایذج و عسکر مکرم و شوشتر و اهواز و بصره و واسط و کوفه و بغداد و مکه به استماع حدیث پرداخت.

ظاهراض قصد داشت از ایله به شام رود، ولی حوادثی که با حمله فاطمیان در سال 359ق پیش آمد او را از این سفر بازداشت و در سال 360ق دوباره به اصفهان بازگشت.

وی در نیشابور از حاکم ابو احمد بن اسحاق و ابوعبدالرحمان سُلَمی و دیگران استماع حدیث کرد.

گفته اند که ابونعیم از بیش از 430 عالم اجازه روایت داشت که برای برخی از آنها وی تنها راوی شناخته شده بود.

چنین شد که شهرت او به نقاط دور رسید و طلاب از سرزمین های گوناگون برای شنیدن حدیث به مجلس او در اصفهان رو آوردند که یکی از آنان خطیب بغدادی بود.

با این همه، به علت دشمنی میان او و محمد بن اسحاق بن مِنده، دیگر محدث مشهور اصفهانی، فعالیت او در زمینه تدریس بسیار محدود بود.

سبب این دشمنی حنبلی بودن ابن منده بود و اینکه ابونعیم را شافعی می دانست.

ابونعیم، برخلاف ادعای سُبکی، شافعی نبود؛ چون هیچ جا در احوال شافعیان قدیم نامی از او برده نشده است، ولی احتمالاً در موضوعات فقهی و عبادتی از مذهب شافعی پیروی می کرده است.

همچنین با وجود آنکه او را متکلم اشعری معرفی کرده اند، چندان دستی در کلام اشعری نداشت، ولی کلام اشعری را موافق با اعتقاد اهل سنت می دانست و چنان می نماید که بر اعتقاد حنبلیان به معانی تحت اللفظی آیات و احادیثی که رنگ تشبیهی دارد خرده می گرفته است.

به همین سبب، ابن منده، پیشوای حنبلیان، او را به نادرستی اعتقاد متهم کرد و طلاب حنبلی ابونُعیم را محکوم کردند و از تدریس در مسجد جامع اصفهان بازداشتند حتی او را از شهر اصفهان بیرون کردند.

صوفیان این گونه مصائب را با رضا و تسلیم می پذیرفتند و آن را محنت و ابتلای اولیا می شمردند؛ زیرا صوفیان از قدیم مورد طعن و نقد منکران بوده اند.

احتمال دارد که ابونعیم کتاب عقاید خود با نام المُعتَقَد را که اکنون در دست نیست، برای دفاع از صحت اعتقادات خود تألیف کرده باشد.

پس از آن، ابن منده را متهم کرد که در سالخوردگی در نقل حدیث سهو می کند و عقایدی را به دیگران نسبت می دهد که از ایشان نیست.

طرد ابونعیم از مسجد تا مدت زیادی پس از مرگ رقیب ادامه یافت.

به تصریح ابن عساکر و دیگران، آنگاه که محمود غزنوی بر مردم اصفهان سخت گرفت، گروه بسیاری را در مسجد جامع کشت، در حالی که ابونعیم، به سبب منع از رفت و آمد به مسجد، در آن هنگام در میان آنان نبود و از این رو جان سالم به در برد.

نجات ابونعیم از این کشتار بعدها کرامتی برای او دانسته شد.

وی از اکابر و اعلام محدثین و از اعاظم ثقات حافظ و مرجع بزرگان ایشان بود و در کلام برخی از بزرگان حدیث از او به حافظ دنیا نام برده اند و درباره اش گفته اند که فقه و تصوف را با حدیث درآمیخت.

برخی عالمان شیعه، از جمله شیخ بهایی و میرمحمد حسین خاتون آبادی او را از شیعیان دانسته اند و خاندان مجلسی که نسبت خود را به او می رساندند، به نقل از پدران خود می گفتند که او شیعه بوده و مدعی بودند که تقیه می کرده است.

به هر حال او در آثار خود از مناقب امام علی(ع) و دیگر ائمه(ع) بسیار سخن گفته است و کسانی چون ابن تیمیه بر این مطلب خرده گرفته اند.

ابونعیم همگی زاهدان و متصوفان را به شیعه منسوب می کند و پیوستگی میان شیعه و زهد را اثبات می کند و از پیامبر(ص) روایت می کند: هر کس خشنود می شود از اینکه زندگی اش مانند زندگی من و مرگش چون مرگ من باشد باید علی ابن ابی طالب را دوست بدارد .

وی همچنین حدیث دیگری از پیامبر(ص) روایت می کند: این شیعیان، یعنی شیعه علی، این مردم اند: برادران، دانشمندان، پژمرده لبان و نیکوکارانی که از بسیاری عبادت شبیه راهبان هستند .

شهرت ابونعیم پس از مرگش روزافزون شد، ولی حنبلیان پیوسته با او دشمنی می کردند.

ابن جوزی بالاخص بر تمایلات اشعری او خرده می گرفت و آن را با اعتقاد عمومی اهل حدیث، که هرگونه علم کلام را طرد می کردند، ناسازگار می دانست.

حنبلیان نیز ابونعیم را متهم می کردند که در ادعای خود بر داشتن اجازه روایت حدیث دقیق نبوده و تا حدی بر گواهی شفاهی خطیب بغدادی تکیه می کرده است.

علمای شافعی، همچون ابن نجار و ذهبی و سُبکی، به این اعتراضات جواب گفته اند.

اینان ابونعیم را شیعه ای می دانستند که مذهب خود را از باب تقیه پنهان می داشته است.

ابونعیم اصفهانی، روز دوشنبه 20 محرم، در اصفهان درگذشت و در گورستان مردبان (محله ای در اصفهان که اکنون شیخ ابی مسعود نام دارد) به خاک سپرده شد.

سنگ گوری با کتیبه ای دالّ بر شیعه بودن وی بر قبرش نصب شد، ولی در زمان حیات علامه محمد باقر مجلس به دستور میرلوحی موسوی که مخالف علامه مجلسی بود، این مقبره تخریب شد.

ابونعیم تألیفاتی داشته است.

کتاب حلیه الاولیاء و طبقات الاصفیاء مهم تهرین کتاب ابونعیم است که به زبان عربی تألیف شده و تألیف آن در سال 422ق به اتمام رسیده.

این اثر از سال 1351 تا 1357ق چاپ شده است.

این کتاب در 10 مجلد بزرگ چاپ شده و دائره المعارفی است در تاریخ و معارف صوفیه و مشتمل است بر شرح احوال مفصل و 689 تن از زهاد و عباد و صوفیه از صدر اسلام تا اواخر قرن چهارم هجری.

وی در این کتاب در بین مشایخ و اکابر صوفیه، غیر از کبار صحابه و خلفا، ائمه اهل سنت را نیز نام می برد و سخنان و مواعظ و آداب و قصص و حکایاتی را نیز که به هر یک منسوب است نقل می کند.

این کتاب مفصل ترین کتابی است که در تراجم احوال صوفیه تاکنون منتشر شده است و منبع علمای شیعه در استدلال اخبار مخالفان است.

با آنکه مؤلف در مقدمه کتاب گفته که منظور وی نوشتن تاریخی درباره تصوف است، 9 جلد اول آن بیشتر زندگی نامه کسانی است که صوفی به معنای خاص کلمه نبوده اند.

این کتاب با ذکر احوال چهار خلیفه نخستین و دیگر اصحاب پیامبر(ص) آغاز می شود و سپس از علمای دینی و بالاخص از کسانی که به نهضت های حدیث در نسل های بعد تعلق داشتند سخن می گوید.

ابونعیم بدین ترتیب قصد داشته نهضت تصوف را مکمل اسلام سنتی معرفی کند.

وی همچنین با آن دسته از صوفیان که با وجود ایمان، عمل را لازم نمی شمردند و به حلول خدا در آدمی معتقد بودند مخالف بود و به همین سبب احوال حلاج را در کتاب خود بررسی نکرده است.

شرح حال نخستین مؤسسان مذاهب فقهی، از جمله اوزاعی و سفیان ثوری و ابن حنبل در کتاب او آمده است.

از آنجا که در مخالفت با حنفیه با اغلب محدثان زمان خود هم عقیده بود، عمداً شرح حال ابوحنیفه را نیاورده و مکرر گزارش هایی را در تحقیر او و اهل رأی نقل کرده است.

فقط جلد دهم کتاب کاملاً به متصوفان اختصاص دارد و مشتمل است بر نقل ترجمه های احوال اغلب کسانی که نام شان در طبقات الصوفیه سُلَمی آمده است.

به رغم آنکه ابن جوزی در صفه الصفوه در 13 مورد بر حلیه الاولیاء خرده گرفته، این کتاب پیوسته از منابع مرجع به شمار می رفته است.

از جمله اعتراضات ابن جوزی آن است که ابونعیم به احادیث ضعیف اعتماد کرده است، تصوف را به اصحاب پیامبر(ص) و اولین علمای مذهب از ابوبکر تا ابن حنبل نسبت داده است، آداب و شعائر صوفیانه مخالف با سنت را در کتاب خود آورده است و نام چند تن از زنان زاهد را نیاورده است.

نویسندگان امامی غالباً شرح حال نخستین امامان در حلیه الاولیاء را نقل کرده اند.

از دیگر کتب وی می توان به این موارد اشاره کرد: دلائل النبوه، کتابی در سیره پیامبر(ص) و بالاخص صفات عالی و معجزات وی؛ ذکرُ اخبارِ اصبهان، فرهنگی زندگی نامه ای از علمای دینی و بالاخص محدثان اصفهان که تألیف آن در سال 419ق پایان پذیرفته و اطلاعات آن بیشتر مأخوذ از کتابُ اصفهان حمزه اصفهانی است؛ الاربعین علی مذهب المتحققین من الصوفیه؛ خرقه المساجد؛ ذکر المهدی؛ طب النبی؛ الطبقات الفتن؛ الفوائد؛ معرفه الصحابه؛ المستخرج علی البخاری؛ ما نزل من القرآن فی امیرالمؤمنین؛ المستخرج علی مسلم؛ منقبه المطهرین.


کلید واژه ها: اصفهانی - ایران - ایرانی - چراغ - تاریخ - خبرگزاری آنا - فرهنگ - مشهور - انوار - اسلام - فرهنگ و هنر - زندگی - تمدن - حافظ - خبرگزاری - عبدالله - مسلمان - مشاهیر - بزرگان - فیلسوف - اسلامی - هنرمند - یکی از - گرامی - تقویم - آینده - گذشته - مخاطب - بهانه - آشنا

آخرین اخبار سرویس:
آخرین خبر ها از سینما در روزی که گذشت

رتبه سوم کنکور بر اثر کرونا درگذشت /عکس

تبدیل خانه ی نویسنده معروف بریتانیایی به موزه

بخش خبری 20:30 مورخ 14 آذر 99 + فیلم

(فیلم) ترانه با من صنما از همایون شجریان

عکس جنجالی سحر قریشی در کنار بدل رونالدو لو رفت

هفتانه کتاب- 121 | چگونه ریشه مثل ها را بیابیم؟

نخستین واکنش اهالی موسیقی به ترور شهید هسته ای / آلبوم محمد معتمدی و محسن چاوشی در راه است

کشف تابلو نقاشی سرقتی در کیسه پلاستیکی

نگاهی به سالها فعالیت «علی حاتمی» در عرصه سینما

«کاغذ پاره ها»ی ایرانی در استانبول

سپند امیرسلیمانی در لباس پلیس +عکس

عکسی دیده نشده از علی حاتمی در پشت صحنه یک فیلم /نشانه های دوست خوب در کلام امیرالمومنین (ع)

بلبلی که تبدیل به کلاغ شد

خبرهای تازه از آثار سینمایی درحال تولید

یوسف تیموری به هشت آباد پیوست

همه چی از یک مهمانی شروع شد!

برترین بازیگر طنز ایران در گروه پنجم

نتایج گروه چهارم برترین بازیگر طنز مشخص شد

دیدگاه جدید آی فیلم فارسی منتشر شد

آنچه در قسمت پنجم گشت ویژه خواهید دید

یاد هنرمندان درگذشته در شما و آی فیلم

ماجرای بیمه اعضای بدن چیست؟

محدودیت های بیمه دعای مادر

چگونه سر شرکت های بیمه کلاه می رود؟

خداوکیلی 100 تومن میدم دست از سرم بردار...

تصادف با ماشین های گرون قیمت چقدر آب می خوره؟

ببینید: محاسن بیمه بودن

وارش از نگاهی منتقدانه

خاکسپاری بازیگر کهنسال «جدایی نادر از سیمین» در سکوت خبری

نگاهی به تاریخچه سریال های پلیسی ایرانی

دغدغه بازیگر زن سریال آقازاده در خصوص نحوه صحیح استفاده از چادر / ببینید

کاش دوباره دورهمی های دوستانه برگزار بشه

10 فیلم برتر سال 2020 از نگاه کایه دو سینما

چادر مشکی شهرکرد در جمع دانش بنیان های کشور

ادامه محدودیت های کرونایی در پنج شهرستان استان قزوین+ فیلم

فراخوان مسابقه مجازی ویژه شهدای هسته ای

عکس دیده نشده از علی حاتمی

بسیجی یعنی دلت هم مزیّن به اخلاق شهدا باشد + فیلم

«کاغذ پاره ها»ی ایرانی در استانبول

محرومیت مردم از تماشای سیامک انصاری در برخی نقاط کشور!/ تبلیغات عجیب غول پیکران مجازی + فیلم

چرا رضا عطاران جواب مدیران شبکه سه را نمی دهد؟

ماجرای زنده شدن نوزاد آبدانانی در غسالخانه چه بود؟/خطر انقراض در کمین گوزن زرد ایرانی/اصناف غیرضروری تا چه ساعتی مجاز به فعالیت هستند؟

«کاغذ پاره ها»ی ایرانی در استانبول

نمایشگاه اشیای تاریخی سنگی در زاوه خراسان رضوی برپا شد

تجلیل از سه مستند ساز پیشکسوت

زلزله تهران فیلم سینمایی می شود

پاسخ دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی به دو حاشیه

اخبار حوزه+ فیلم

دل نوشته هنرمندان حوزه فیلم کوتاه در هفتمین روز عروج شهید فخری زاده

مجری معروف تلویزیون: ما با افغانستانی ها مهربان نبودیم + فیلم

سایه روشن ورزش+ فیلم

عصر جدید پربیننده ترین برنامه تلویزیون شد/ دورهمی در رتبه دوم قرار گرفت

هنرمند سرشناس دیگری به کرونا مبتلا شد

بررسی «تِنِت» کریستوفر نولان در تلویزیون

بزرگداشت سه مستندساز پیشکسوت در سینماحقیقت

پاسخ اداره کتاب به 2 حاشیه

پاسخ اداره کتاب به 2 حاشیه

ببینید | دغدغه بازیگر زن سریال آقازاده در خصوص نحوه صحیح استفاده از چادر

جزییات هشتمین جشنواره رسانه های دیجیتال رضوی

علی نصیریان از سعدی سینمای ایران میگوید

مروربر آثاری باصدای چنگیز جلیلوند در شبکه نمایش

«ماتریکس 4» هم زمان در سینما و اکران آنلاین

واکنش وزارت فرهنگ به انتشار اخبار مربوط به دو کتاب

واکنش وزارت فرهنگ به انتشار اخبار مربوط به دو کتاب

واکنش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به انتشار اخبار مربوط به دو کتاب

حمایت از آثار موسیقی برای پیامبر (ص) در جشنواره نغمه های محمدی

کپی رایت بین المللی »ناگهان درخت« پیش از اکران آنلاین ثبت شد

توضیح وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره اصلاحیه یک کتاب

فیلمنامه «گم شده» با موضوع دفاع مقدس نوشته می شود

پخش «حاجی واشنگتن» در سالروز درگذشت علی حاتمی

زخم های ترمیم نشده بر تن شهر

جشنواره ملی موسیقی نغمه های محمدی(ص) از ده اثر موسیقایی درباره پیامبر اکرم حمایت می کند

10 فیلم برتر سال 2020 معرفی شد

بازگشت مهناز افشار با پیمان معادی به سینما + عکس

واکنش وزارت فرهنگ به انتشار اخبار مربوط به دو کتاب

واکنش وزارت فرهنگ به انتشار اخبار مربوط به دو کتاب

یه روز خاص رادیو با پشت صحنه سریال از سرنوشت

فراخوان داستان نویسی «قصه های شب یلدا» منتشر شد

تیپ شیک بهاره رهنما و همسرش زیر چتر/عکس

تیپ کرونایی بهنوش طباطبایی جنجالی شد/عکس

تلویزیون جشنواره فیلم کوتاه برگزار می کند

وقتی امام حسین هم برای کمک می آید

7 روز تلویزیون با آثار صدای ماندگار دوبله ایران

ناشناخته های جدید در «تهران»

نوبت «کاغذ پاره ها» به جشنواره استانبول رسید

تیپ دانشجویی طور بازیگر زن +عکس

فیلم تئاتر ها و تله تئاتر ها در دوران کرونا، هنر های نمایشی را زنده نگه می دارند؟

دلنوشته عاشقانه الهام چرخنده برای همسرش/عکس

نوبت «کاغذ پاره ها» به جشنواره استانبول رسید

حمایت از آثار موسیقی برای پیامبر (ص) در جشنواره نغمه های محمدی

نکوداشت 3 مستندساز پیشکسوت در سینما حقیقت

بررسی «تِنِت» کریستوفر نولان در تلویزیون

ناشناخته های جدید در «تهران»

استقبال کارگردان سریال نوروزی شبکه 3 از ساخت «پایتخت»

مرور آثار صدای ماندگار دوبله ایران در شبکه نمایش

مشق عشق؛ روایتی برای معلولان

علم را نمی شود زدود

حمایت از آثار موسیقی برای پیامبر (ص) در جشنواره نغمه های محمدی

مرور آثار صدای ماندگار دوبله ایران در شبکه نمایش

زندگی پرماجرای «ابونُعَیم اصفهانی»

زندگی پرماجرای «ابونُعَیم اصفهانی»