مطالب مرتبط:
به مناسبت هفته دفاع مقدس در «لقاء خاص» شبکه العالم؛ ناگفته های جنگ به روایت اولین وزیر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
بررسی و تحلیل ادبیات داستانی ضد جنگ و شعر دفاع مقدس در سنگر مقاومت
ادبیات توانسته دین خود را به جنگ و دفاع مقدس ادا کند
هفته دفاع مقدس یادآور روزهای نبرد انقلاب اسلامی ایران با دشمن تا دندان مسلح است
مراسم تجلیل از پیشکسوتان دفاع مقدس
-2 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 1 مهر 1399 ساعت 08:052020-09-22سياسي

زن ایرانی در دفاع مقدس با کنارگذاشتن جنسیت، به جنگ دشمن رفت


ایرنا- «محمد فرزانه»، استاد تاریخ ایران دانشگاه نورث ایسترن ایلینوی آمریکا با اشاره به تازه ترین کتابش با مضمون حضور زنان ایرانی در دوران دفاع مقدس گفت: - تهران- ایرنا- محمد فرزانه ، استاد تاریخ ایران دانشگاه نورث ایسترن ایلینوی آمریکا با اشاره به تازه ترین کتابش با مضمون حضور زنان ایرانی در دوران دفاع مقدس گفت: دوست داشتم بیشتر به نقش هایی بپردازم که کمتر درباره اش صحبت شده است چون در محافل علمی خارج از ایران، برای همه جالب است که زن ایرانی با همه محدودیت ها در جنگ، جنسیت را کنار گذاشته و به جنگ دشمن رفت و این ستودنی است.

محمد فرزانه که چند سال است صاحب کرسی استادی تاریخ ایران و تاریخ خاورمیانه در دانشگاه نورث ایسترن ایلینوی/ Northeastern Illinois University در شهر شیکاگو آمریکاست، جدیدترین کتابش با عنوان زنان ایرانی و جنسیت در جنگ ایران- عراق (Iranian Women and Gender in the Iran-Iraq War) را در چهارصدصفحه به پایان رسانده و از 15 اکتبر (24 مهر)، ازسوی انتشارات دانشگاه سیراکیوز آمریکا (Syracuse University Press)، به زبان انگلیسی منتشر و عرضه خواهد شد.

با او درباره حضور و نقش زنان در دفاع مقدس، در چهلمین سالروز آغاز جنگ تحمیلی گفت وگو کردیم.

چه نیازی احساس کردید تا کتاب زنان ایرانی و جنسیت در جنگ ایران - عراق را بنویسید که درباره زنان در جنگ تحمیلی است؟ درباره جنگ در ایران خیلی نوشته شده و عمده کتاب هایی هم که بیرون آمده از منظر مردانه بوده و که در میان شان کتاب های خوبی هم می شود پیدا کرد.

در غرب و بالاخص آمریکا درباره این جنگ چندان کار نشده و اگر هم شده بیشتر جنبه سیاسی و ژئوپلیتیک بوده و دغدغه شان این بوده که چگونه ایران توانست برای هشت سال، در برابر عراق از خود دفاع کند.

در این میان، در بحث تاریخی جنگ، خلأ، حضور زنان بود و تصمیم گرفتم برای اینکه حق زنان ضایع نشود، به طور علمی و تحقیقی این جای خالی را پر کنم.

کتاب در چند صفحه نوشته شد و چقدر زمان برد؟ کتاب در حدود هفتصدصفحه بود اما ناشر از ترس خوانده نشدن، خواست آن را به چهارصدصفحه کاهش دهم.

کتابی که محصول نزدیک به یک دهه تحقیق است.

شما در کتاب خود، از مفاهیمی مختص فضای ایران مانند شهادت و دفاع مقدس استفاده کرده اید.

این مفاهیم را برای خواننده انگلیسی زبان چگونه تشریح کردید؟ بحث مفصلی در علم تاریخ نگاری هست که همه وقایعی که بخواهید تجزیه و تحلیل کنید، باید در چارچوب زمان و مکان بررسی کنید.

ایرانی ها با این مفاهیم آشنا هستند و موتور محرکه جامعه ایرانی است.

به همین خاطر از این واژه ها استفاده کردم تا برای کسانی که آشنا نیستند، توضیح دهم دفاع مقدس یعنی چه.

برای خیلی از ایرانی ها از جمله خودِ من این، یک دفاع مقدس بود.

چون این جنگ دلیلی نداشت و تحمیلی بود.

همه دنیا پشت عراق بودند و ایران تنها مانده بود.

این ایدئولوژی نیست چون وقتی به هر مملکتی وحشیانه حمله شود و دشمن عزمش را جزم کرده باشد، نه تنها فرهنگ که اقتصاد و اجتماع را هم تحت الشعاع قرار می دهد.

اگرچه جنگ ها در آمریکا، معنی دفاع ندارند و تقریبا همه شان حمله ای شناخته می شوند.

درباره جرقه ای که در مسجد جامع خرمشهر زده شد و شما را به تالیف این کتاب ترغیب کرد، بگویید وقتی بعد از چند سال به آبادان و خرمشهر رفتم، روی دیوار مسجدجامع فقط عکس مردان بود ولی عکس اولین شهید زن به نام شهناز حاجی شاه نبود.

این برایم تعجب آور بود چون خودم هم که در سال های 1361 تا 1363 داوطلب بودم، دیده بودم که زنان خیلی مشتاقانه داوطلبی می کردند و داروندارشان را اهدا می کنند تا کمکی کرده باشند.

برایم عجیب بود این همه مادر و خواهر و همسر شهید داشتیم که شاید مستقیما نه، ولی درگیر جنگ بودند اما نام و نشانی از آنها نبود.

اگرچه می شود بحث کرد که آنها هم مستیقما حضور داشتند چون وقتی مردان شان به جبهه رفتند آنها هم باید از خودشان دفاع می کردند.

فکر می کردم این بی عدالتی است که هیچ وقت کتاب علمی و تحقیقی و حرفه ای درباره نقش زنان در جنگ نوشته نشده و من سعی کردم این کار را انجام دهم.

محمد فرزانه در کتاب هم اشاره کرده اید که تقریبا کمتر اسمی از زنان در میان خاطرات مردان وجود دارد همینطور است.

چون جنگ مردانه است و مردی که می جنگد به دلایل فرهنگی شاید نمی خواهد درباره همسرش و مادرش و خواهرش حرف بزند ولی زن هم درد جدایی می کشد و چه بسا بیشتر از مرد؛ زیرا همه مشکلات خانواده روی دوش او خواهد افتاد و این قابل کتمان نیست.

برایم عجیب بود که فرماندهان جنگ کم پیش می آید درباره زنان شان حرف بزنند گویی نمی خواستند دراین باره حرفی بزنند.

اما دردی که زن می کشد در چارچوب دیگری قرار می گیرد ولی در تمام جنگ های دنیا اگر زنان پشتیبانی نمی کردند، مسلما این جنگ ها نتیجه ای که باید می گرفتند، هیچ وقت نمی گرفتند.

و جالب آنکه طبق آنچه شما نوشته اید، در جنگ، جنسیت فراموش شد و به رفاقت تبدیل شد و مردان و زنان دوشادوشِ هم مبارزه کردند بله و برایم جالب بود و واجب شد کتاب هایی را بخوانم که خاطرات زنان به قلم خودشان است.

با این حضور، مرد تازه متوجه می شود که در فاجعه و بحران و جنگ هم می شود روی زن حساب کرد و زن ایرانی ثابت کرده، جنسیت آنطور که قشری درباره اش فکر می کردند نیست.

با جنگ این تابو شکسته شد.

اما بعد، متاسفانه کم کم دوباره جنسیت نمود پیدا کرد.

اما گویی همچنان نگاه مردسالار در جنگ وجود داشت بله و فقط کم رنگ شده بود.

در خاطرات خانم ها زهره حسینی، فاطمه جوشی و معصومه رامهرمزی در همان بحبوحه جنگ آمده که مورد توهین قرار می گرفتند که زن را چه به جنگ و باید برود آشپزی اش را بکند.

با وجود این حساسیت اما ارتباط دوستانه هم بود اگرچه در پایین ترین حد نگه داشته می شد.

در مقدمه خود در کتاب، به دست نوشته ها و عکس های زنان در جنگ اشاره کرده اید که بیشترین تاثیر روحی را در شما گذاشت.

چرا؟ چون خودم هم به عنوان یک مرد، برایم جالب بود وقتی خاطرات زنان را می خواندم و آنها از درد خود صحبت می کردند و گاها صراحتا می گویند که من درد را تحمل می کنم، نه اینکه زن هستم، چون می خواهم همان کاری را بکنم که مرد تحمل می کند و این نکته مهمی است که شاید در ایران به آن اشاره نشود.

اما شاید مهم ترین نقشی که زنان در جنگ ایفا کردند، پشت جبهه ها بود.

درست است؟ بله اما فقط پشت جبهه ها نبود.

من در کتاب، 18 نقش را برشمردم؛ از راننده و پرستار و دکتر و جراح تا مدافع انبار مهمات و محافظ فرماندهانِ عراقیِ اسیر.

چون نمی شد آنها را به دست هرکس بسپارند و ستون پنجم همه جا بود، زنان چون چشم و گوش بودند و حتی ستون پنجم را شناسایی و معرفی می کردند.

دیگر کارها، دفاع از اجساد شهدا، تبلیغات، محافظت از انبار مهمات و حتی خلبانی ازجمله آنها بود.

ما خلبان زن با نامِ شهلا ده بزرگی داشتیم که برای مدت کوتاهی، پروازهای تجسسی کرد.

در لجستیک، لیلا حسن زاده را داریم؛ مادر شهید مفقودالاثر، حسن شیخ شعبانی که در لنگرود، خانه اش را در اختیار داوطلبان قرار داد.

اینها در تاریخ فرهنگی و اجتماعی ایران خیلی مهم است که ما نخواهیم زنان مان را طوری تشریح کنیم که یا باید در اندرونی باشند یا در بیرون کارهایی کنند که دون شأن شان است.

من در این کتاب، دوست داشتم بیشتر به نقش هایی بپردازم که کمتر درباره اش صحبت شده است چون در محافل علمی خارج از ایران، برای همه جالب است که زن ایرانی با همه محدودیت ها، در جنگ، جنسیت را کنار گذاشته و به جنگ دشمن رفت و این ستودنی است.

شما که در آمریکا زندگی می کنید، آیا تحقیق میدانی هم داشتید؟ یا همه کار مبنای کتابخانه ای داشت؟ مشکل این است که آرشیو دیجیتال درباره جنگ درایران نداریم و طبیعتا ناچار بودم به ایران سفر کنم.

کتابخانه حوزه هنری و کتابخانه جنگ بسیار به من کمک کرد.

دوستانی هم بودند که از طریق الکترونیک چیزهایی که می خواستم می فرستادند.

مثلا عکسی درباره رختشوی خانه اهواز به دستم رسید که هشت سالِ مداوم، توسط داوطلبان خانم کار کرد که حتی بعضی از آنها پسران خودشان را به جبهه فرستاده بودند.

این گونه اطلاعات جایی نیست که کسی برود و ببیند.

من البته با دوازده نفر از زنان جنگ هم مصاحبه کردم.

اما امیدوارم این نوع مدارک بیشتر شود و تاریخ جنگ بیش از آن چیزی که تا به حال رویش کار شده، مورد مداقه قرار بگیرد.

ظاهرا یکی از موانع پژوهش شما، تابوهایی بود که هنوز هم وجود دارد.

بله.

به هرروی وقتی درباره مسائل زن حرف می زنیم هنوز هم آنها هست و تغییر خاصی رخ نداده است.

مثلا خیلی دوست داشتم با دوستان امدادگرِ شهید، تهمینه اردکانی صحبت کنم اما آنها به هیچ عنوان نمی خواستند با من صحبت کنند.

البته ناگفته نماند اکثرا با دید باز با من صحبت کردند ولی برخی تابوها هنوز شکسته نشده است.

موضوعات خیلی جدی وجود دارد که مردم باید درباره اش بدانند.

البته نمی دانم دغدغه نسل جدید هست یا نه اما ما وظیفه داریم روایت کنیم برای آیندگان.

در کتاب، از زخم های جنگ نوشته اید.

ما نسلی بودیم که نوجوان بودیم که انقلاب و جنگ شد و چون مشمول نبودیم، داوطلب شدیم.

طبیعتا خاطرات تلخ و شیرین توأمان هست ولی کسی خاطرات تلخ را دوست ندارد.

خودِ من، متولد اهواز هستم اما به خاطر جنگ، مجبور شدیم به اصفهان مهاجرت کنیم و اصفهان که شهیدداده ترین استان ایران است، هرروز با تشییع شهید یا با خانواده هایی با شهید مفقودالاثر مواجه بودم.

به همین خاطر همیشه دلم می خواست جنگ را ثبت کنم چون جنگ، تحمیلی بود اما واقعا دوست ندارم دیگر هیچ وقت در ایران جنگ رخ دهد.

تصورتان از واکنش محافل علمی و جامعه آمریکا، پس از انتشار این کتاب، درباره جنگ هشت ساله چیست؟ مردم آمریکا مشتاق اند بدانند.

از کسانی که فکر نمی کردم برایشان جالب باشد، بازخورد جالب گرفتم.

چون من هم تاریخ ایران و تاریخ خاورمیانه تدریس می کنم، وقتی به تاریخ دفاع مقدس می رسم، آب وتاب هم می دهم، برای دانشجوی آمریکایی مهم می شود.

چون آنها معمولا این جنگ را با جنگ عراق علیه کویت اشتباه می گیرند و وقتی روایت می کنم، برایشان جالب است.

من در این کتاب، تجزیه و تحلیل کردم و در چارچوبی زن ایرانی و جنسیت زن را بررسی کردم که اهمیت یافته بود.

چون داستان واقعی دارد.

البته بدانید ناشر دانشگاهی قبول کرد کتاب را چاپ کند چون در تاریخ نگاری جدی، کتاب را یک هیئت سه نفره، خط به خط می خوانند که درست باشد و غلو نشده باشد.

آنها درستی کار را تأیید کردند و هیچ کس شک نداشت که کتابی باید چاپ شود.

هیچ مشکلی برای پیدا کردن ناشر هم نداشتم و چون حامیان مالی دانشگاهی داشتم، کتاب با مناسب ترین قیمت منتشر خواهد شد.

شما در کتاب، مسجد جامع خرمشهر را نماد حماسه و نماد دفاع مقدس لقب داده اید.

این شاید، بهترین پایان باشد برای این گفت وگو.

این مسجد، سی وچهارروز مرکز فرماندهی نبرد مردمی بود و تکاوران نیروی دریایی هم بودند که ناخدا هوشنگ صمدی مفصل درباره آن گفته است.

ولی چون کتاب درباره نهادهای مردمی و زنان است باید بگویم که مسجد جامع در آن روزها، هم بیمارستان و هم مرکز تجمع مهمات و هم مرکز تبلیغات و هم مرکز بیماران روانی بود که رها شده بودند.

حتی زنان در همین جا رزمندگان را حمایت لجستیکی می کردند.

دفاع مقدس به طور کامل در این مسجد نهادینه شد و مسجد را همین حالا هم که می بینید، انرژی خیلی خاصی دارد.

عکس شاهکارِ سعید صادقی که بعد از عملیات بیت المقدس و فتح خرمشهر، شاید بهترین فتح و نماد شروع دوباره باشد.

به نظر من هر ایرانی که ایران را دوست دارد و تاریخش را، باید برود و این مسجد را ببیند که واقعا جای مقدسی است و نماد واقعی دفاع مقدس.


کلید واژه ها: دانشگاه نورث ایسترن - ایران - زنان ایرانی - تاریخ ایران - ایرانی - دوران دفاع مقدس - دفاع مقدس - دانشگاه - تاریخ - فرزانه - آمریکا - زن ایرانی - استاد - جنسیت - مقدس - دفاع - زنان - محمد - مضمون - دوران - خاورمیانه - کنار - حضور - دشمن - محدودیت - شیکاگو - کرسی - عراق - دوست - جالب

آخرین اخبار سرویس:
طرح تامین کالاهای اساسی روز چهارشنبه به صحن مجلس می رود

یکتا ناصر و دخترش + عکس

ظاهر عجیب و غریب مونا فرجاد از ترس کرونا

بازنشر/ صوت بیانات رهبر معظم در دیدار مسئولان اجرایی استان قم 5 آبان 89

چرایی و چگونگی حمله اخیر باج افزاری به یکی از زیرساخت های کشور

آیت الله سیفی مازندرانی اهانت به ساحت پیامبر اعظم(ع)را محکوم کرد

تحقق نیافتن انتظارات «جامعه القرآن و العتره» از آموزش های فضای مجازی

هشدار سرلشکر باقری به دولتمردان فرانسه | این بازی خطرناک را کنار بگذارید

تشکیل شعب قضایی امربه معروف و نهی ازمنکر در گیلان

باقری کنی: گزارش گزارشگر حقوق بشر وجاهت حقوقی ندارد

اقدامی که در فیروزآباد خبرساز شد

وجود معتادین متجاهر یکی از عوامل مهم نقض کننده امنیت در شهر

بروجردی: حمایت ماکرون از اهانت به پیامبر اسلام(ص) احمقانه است/ کالاهای فرانسوی تحریم شود

احداث حسینیه فاطمه الزهرا (س) در اشکنان

توجه جدی به توسعه زیرساخت های نظم و امنیت در کرمان

دولتمردان فرانسه دست از بازی خطرناک توهین به پیامبر اسلام (ص) بردارند

اولین نشست راهبردی فقه و قانونگذاری برگزار می شود

لایحه بودجه 1400 با اصلاح ساختار تقدیم مجلس می شود/سفرهای استانی تکمیل کننده کار دولت است

اجتماع بزرگ مردمی بیعت با امام عصر(عج) در ماسال

آغاز «طرح آمران سلامت» در استان قزوین

قطع گاز در برخی نقاط شهر کازرون

ارادت وصف نشدنی مردم لبنان به حاج قاسم + عکس

جزییات تعطیلی فوری استان یزد

چرا آمریکا، نفتی های ایران را تحریم کرد؟

مخالفت علمی با ترامپ

فال روز سه شنبه 6 آبان 1399

آیا اظهارات بایدن در مورد فاصله گرفتن از نفت برای او گران تمام می شود؟

توحش مکرونیست ها

حروف اسرار الهی

به همسایگان خود رسیدگی کنید

کسانی که نَفَس آزادی خواهی ملل مظلوم را گرفته اند با کمال بی شرمی نام این اهانت ها را آزادی بیان می نامند

اعتراضات برای اتمام قرنطینه در اروپا + عکس

قطع تندیس استاد شجریان در پارک ملت مشهد + عکس

برای نخستین بار: اتومبیل رای گیری سیار مسلمانان در نوادا

مجلس پاکستان اسلام ستیزی در فرانسه را محکوم کرد

مرد عصبانی بدون ماسک در مواجهه با نیروی هلال احمر

سامانه گمرک اطلاعاتش را کامل به بازارگاه نمی دهد

واکنش به خبرِ جمع آوری مجسمه مرحوم شجریان

توضیح محمدحسین لطیفی درباره اجرای «هفت»

وزارت دفاع ارمنستان کنترل ارتش آذربایجان بر «قبادلی» را تأیید کرد

نگاه دزدکی ترامپ به برگه رای ملانیا + عکس

تفاهمنامه همکاری شورای عالی استان ها و قرارگاه خاتم الانبیا

محدودیت های جدید کرونایی در استان کرمان اعلام شد

توضیحات محمدحسین لطیفی درباره اجرای «هفت»

مقالات برتر همایش ملی هوش مصنوعی و علوم اسلامی به صورت مجازی ارائه می شود + برنامه زمانبندی

کنایه بورسیِ مجری تلویزیون به روحانی

برجام موضوع گفت و گوی گروسی و وزیر خارجه آلمان

محکومیت هتک حرمت پیامبر اسلام

ضرورت استقرار کلانتری مستقل در شهرداری اردبیل

تصاویر/ جلسه ستاد حوزوی مدیریت بحران و حوادث غیرمترقبه با حضور آیت الله اعرافی

برگزاری نخستین مراسم ادای سوگند مدیران حوزه کنسولی و ایرانیان وزارت خارجه

لزوم ترویج گفتمان پدافند غیرعامل در استان سمنان

برگزاری ترحیم غلامعباس توسلی با وجود منع مراسمات و تجمعات

گزارش حقوق بشر سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر در ایران وجاهت حقوق ندارد

تصاویر/ دیدار مدیر و معاونان حوزه علمیه هرمزگان با آیت الله اعرافی

جابجایی ساختمان شوراهای حل اختلاف بندرعباس

داماد ترامپ : جامعه سیاهپوستان آمریکا از بایدن حمایت می کند

پیشنهاد اعمال محدودیت های گروه 2 به وزارت کشور ارسال شد

تمام حزب های آمریکا برای ضربه زدن به ما تلاش کردند

ضرورت افزایش سهمیه دانش آموزان خوزستانی در رشته های دانشگاهی

یزد تا پایان هفته تعطیل اعلام شد

پیشنهاد اعمال محدودیت های گروه 2 به وزارت کشور ارسال شد

واکنش انقلابی سردار باقری به توهین فرانسه با پیامبر اسلام(ص)

ماجرای تشکیل 5 شرکت صوری با مدیران بی بضاعت | نقطه ضعف مدیر سابق بانک سرمایه و همسرش چه بود؟

تن دادن به خواسته های آمریکا اکسیژنی است که برای تداوم قلدری هایش بدان نیازمند است

شکست حزب حاکم اوکراین در انتخابات محلی

وزیر نفت ایران در لیست تحریم های آمریکا قرار گرفت

انتقاد امام جمعه یزد از کاهش بودجه فرهنگی: هر کجا بودجه کم می آید اول به سراغ بودجه های فرهنگی می روند

زنگ خطر کرونا در شهرکرد نواخته شد/ محدودیت های جدید از شنبه آینده

زنگ خطر کرونا در شهرکرد نواخته شد/ محدودیت های جدید ازشنبه آینده

یزد تا پایان هفته تعطیل اعلام شد | اوضاع کرونا در یزد وحشتناک شد

قم|کمیته تولید محتوای پیش گیری از کرونا از ظرفیت دانشجویان بهره مند شود

نماینده تبریز: اندیشه «ایرانشهری» نژادپرستی است / باهنر: در سیاست خارجی، اینکه با چه کشوری ارتباط داشته باشیم، جزو اختیارات رییس جمهور نیست

تصاویر/ نشست نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم با حضور رییس سازمان تبلیغات اسلامی کشور

ماسک زدن امروز قالیباف بعد از تذکر رهبری! + تصویر

محدودیت های جدید مقابله با کرونا در چهارمحال و بختیاری اعمال می شود

تصاویر/ نشست ماهانه مدیران مدارس علمیه استان اصفهان

تصاویر/ مراسم تودیع و معارفه امام جمعه قهاوند

معرفی سرپرست جدید فرمانداری اندیکا

تحلیل متفاوت باهنر از اعتراضات آبان 98

اساتید دانشگاه سوربن از روابط خوب ایران با فرانسه تعجب می کردند

محاکمه محمد امامی| وکیل بانک سرمایه: آقای امامی مسیر پرداخت مطالبات بانک را باز کنید

نتایج جالب یک نظرسنجی درباره مهاجرت از ایران

طرح تشکیل سازمان پدافند غیر عامل در کمیسیون امنیت ملی

در دیدار مشاور عالی رهبر انقلاب با دبیرکل نُجَباء چه گذشت؟

سرلشکر باقری: دولتمردان فرانسه بازی خطرناک توهین به عقاید مسلمانان را کنار بگذارند

فوت 11 بیمار مبتلا به کرونا در 24 ساعت گذشته در قزوین

هتاکان از رفتار خود علیه مقدسات اسلامی پشیمان می شوند

قطع تندیس شجریان در پارک ملت مشهد!

وزیر نفت تحریم شد

قطع ید جریانات فاسد و مخرب لازمه بهبود وضع معیشتی مردم است

175 مبلغ در مدارس استان یزد فعالیت دارند

استاندار چهارمحال و بختیاری: بدون هم افزایی در استان کرونا به یک فاجعه تبدیل خواهد شد

ظریف: وقت تغییر مسیر فرا رسیده است | هیچکس در جنگ پیروز نمی شود

دبیرکل نجبا: سفارت آمریکا پایگاهی نظامی و ریشه اصلی معضلات عراق است

معلم ها باید به مکتب بروند

گزارش گزارشگر حقوق بشر وجاهت حقوقی ندارد

اجرای طرح آمران سلامت در خراسان جنوبی آغاز شد

توضیحات محمدحسین لطیفی درباره اجرای «هفت»

عمل نکردن به نذر در دوران کرونا چه حکمی دارد؟

زن ایرانی در دفاع مقدس با کنارگذاشتن جنسیت، به جنگ دشمن رفت

زن ایرانی در دفاع مقدس با کنارگذاشتن جنسیت، به جنگ دشمن رفت